Osteoporoza

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.
Baza jest w trakcie rozbudowy.

Farmakoterapia osteoporozy skupia się głównie na zapobieganiu złamaniom kości u kobiet po menopauzie z osteoporozą, u których wystąpił incydent złamania kości. Jako leki pierwszego rzutu zaleca się bisfosfoniany, apreferowaną opcją jest:

  • alendronian sodu (Alendrogen, Ostolek, Sedron),
  • ryzedronian sodu (Risendros 35),
  • kwas zoledronowy (Aclasta) oraz
  • kwas ibandronowy (Bonviva, Kefort),

W przypadku osób nie mogących stosować bisfosfonianów stosuje się też:

  • ranelinian strontu (Protelos) lub
  • raloksyfen (Evista).

Inne możliwości terapii to:

  • denosumab (Prolia) – ludzkie przeciwciało monoklonalne skierowane przeciwko RANK,
  • teryparatyd (Forsteo) –  rekombinowany 1–34 N-końcowy fragment cząsteczki parathormonu oraz leki zmniejszające ryzyko złamań jak:
  • kalcytonina łososiowa (Calcitonin Jelfa) czy
  • terapia zastępcza estrogenowo-progestagenowa. 
Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Alendronian sodu: 10 mg dziennie (70 mg raz w tygodniu lub) do leczenia osteoporozy po menopauzie; 10mg na dobę w leczeniu osteoporozy u mężczyzn; 5mg na dobę w profilaktyce osteoporozy pomenopauzalnej; 5 mg na dobę do zapobiegania i leczenia osteoporozy indukowanej kortykosteroidami (10 mg na dobę u kobiet po menopauzie, nie otrzymujących HTZ).

Ryzedronian sodu: 5 mg na dobę lub 35 mg raz w tygodniu w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej w celu zmniejszenia ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej; 5 mg dziennie w profilaktyce osteoporozy pomenopauzalnej oraz wywołanej kortykosteroidami.

Kwas zoledronowy: 5 mg dożylnie raz na rok. 

Kwas ibandronowy: doustnie 150 mg raz w miesiącu lub dożylnie 3 mg raz na 3 miesiące.

Raloksyfen:  60 mg raz dziennie, w leczeniu i zapobieganiu osteoporozy.

Ranelinian strontu: 2g raz dziennie, popijając szklanką wody, najlepiej przed snem, do leczenia osteoporozy pomenopauzalnej w celu zmniejszenia ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej.

Denosumab: 60 mg co 6 miesiący podawane podskórnie. 

Teryparatyd: 20 µg dziennie.

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?
  • Leczenie farmakologiczne ma na celu naprawę kości i zwiększenie ich wytrzymałości.
  • Alendronian i ryzedronian sodu należy połykać w całości, popijając dużą ilością wody, w pozycji siedzącej lub stojącej, na czczo, co najmniej 30 minut przed śniadaniem (lub innym lekiem doustnym). Jeśli pacjent nie jest w stanie przyjąć ryzedronianu sodu w godzinach porannych może przyjąć lek w ciągu dnia, w środku czterogodzinnej przerwy od jedzenia. Pacjent powinien pozostać w pozycji stojącej lub siedzącej przez co najmniej 30 minut od spożycia tabletki.
  • W przypadku ranelinianu strontu należy unikać spożywania pokarmu dwie godziny przed i po przyjęciu dawki leku. W szczególności należy unikać produktów bogatych w wapń np. mleka, również należy unikać leków zobojętniających zawierających wodorotlenki glinu i magnezu (leki zobojętniające).
Czy leczenie przynosi efekty?

Leczenie jest nieskuteczne jeżeli:

  • występują urazy kości pomimo prawidłowego leczenia przez rok,
  • badanie kości ukazuje, że gęstość kości po terapii jest mniejsza niż przed jej rozpoczęciem.
Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?
  • Alendronian sodu: zgaga, biegunki i zaparcia.
  • Ryzedronian sodu: ból brzucha, niestrawność, nudności, biegunki i zaparcia.
  • Raloksyfen: uderzenia gorąca, skurcze nóg i obrzęki obwodowe.
  • Ranelinian strontu: nudności, biegunki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, bóle głowy. Lek może wywoływać rzadką, ale zagrażającą życiu reakcję alergiczną, objawami mogą być wysypka, gorączka oraz powiększenie węzłów chłonnych. W przypadku pojawienia się, któregokolwiek z tych objawów, pacjent powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
Jak możesz pomóc monitorować leczenie?

Przed rozpoczęciem terapii kwasem alendronowym konieczne jest sprawdzenie poziomu wapnia, w przypadku niedoborów konieczna jest ich korekta. W trakcie terapii również zaleca się monitorowanie stężenia wapnia.

Zaproponuj zmiany w stylu życia
  • Warto poinformować pacjenta, że ćwiczenia aerobowe o umiarkowanym nasileniu np. bieganie czy areobik dają korzystne efekty u pacjentów z osteoporozą.
  • Powinno się zachęcić pacjenta do rzucenia palenia, gdyż może to pomóc zmniejszyć tempo utraty masy kostnej, a także zmniejszyć prawdopodobieństwo wczesnej menopauzy.
  • W przypadku osób u których występują niedobory wapnia, zaleca się suplementację wapniem oraz witaminą D.
  • Należy również unikać nadmiernego spożycia alkoholu, ponieważ działa toksycznie na kości.

Artykuły są stale aktualizowane: przeglądasz wersję nr 7 z dnia 05.06.2017, pierwotnie opublikowaną 05.06.2017.

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

Portal opieka.farm to niezależna i bezpłatna baza wiedzy. Pomóż ją współtworzyć komentując artykuły:
→ Widzisz błąd? Zaproponuj zmianę.
→ W opracowaniu zabrakło ważnego preparatu? Skomentuj i napisz jakiego.
→ Dysponujesz dobrym źródłem? Wklej link lub dodaj plik PDF.
Komentarz innego użytkownika był pomocny? Kliknij: PRZYDATNE!

Cytuj ten artykuł jako:
Justyna Żarczynska, i in.: Osteoporoza, Portal opieka.farm (http://opieka.farm/baza-porad/osteoporoza/) [dostęp: 24 września 2017]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.