Schizofrenia

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.
Baza jest w trakcie rozbudowy.

Podstawą leczenia schizofrenii są leki przeciwpsychotyczne, które są wykorzystywane zarówno w leczeniu ostrych epizodów, jak i w celu zapobiegania napadom. Wybór leku powinien opierać się na przemyślanym kompromisie uwzględniającym korzyści oraz efekty uboczne.

W leczeniu pierwszego rzutu w przypadku świeżo zdiagnozowanych pacjentów należy rozważyć zastosowanie neuroleptyków nowej generacji jakich jak:

  • amisulpryd (Solian, Amisan),
  • olanzapina (Anzorin, Olanzin, Ranofren, Zolafren, Zalasta, Zyprexa),
  • kwetiapiny (Kwetaplex, Ketrel, Ketilept, Pinexet),
  • risperidon (Rispolept, Orizon, Risset).

Leki te stosuje się również u pacjentów, którzy doświadczają objawów niepożądanych w wyniku stosowania neuroleptyków typowych.

Jednakże, jeżeli pacjent otrzymuje neuroleptyk pierwszej generacji np.

  • chlorpromazynę (Fenactil),
  • lewomepromazynę (Tisercin),
  • promazynę (Promazin Jelfa),
  • prochlorperazynę (Chloroperazinum),
  • haloperidol (Decaldol),
  • flupentiksol (Fluanxol),
  • zuklopentyksol (Clopixol),
  • sulpiryd (Sulpiryd Teva),

który nie wywołuje efektów ubocznych oraz powoduje odpowiednią kontrolę objawów, nie zaleca się zmiany na lek nowej generacji.

Klozapina jest ostatnim etapem leczenia schizofrenii, zarezerwowana wyłącznie dla pacjentów opornym na inne leki.

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Dawka typowych leków przeciwpsychotycznych powinna mieścić się w zakresie 300 – 1000 mg dziennie, przez okres co najmniej 6 tygodni.

Po ustabilizowaniu, większość neuroleptyków może być podawana w pojedynczej dawce dziennej.

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Uważa się, że około połowa pacjentów ze schizofrenią nie spożywa swoich leków lub przynajmniej zapomina o regularności stosowania (non-compliance), co zdecydowanie zwiększa ryzyko pojawienia się kolejnych epizodów choroby. Należy zwrócić pacjentowi uwagę na konieczność regularnego stosowania leków. Uważaj na zamienniki – pacjent przyzwyczajony do tabletki, która różni się choćby kolorem może nie chcieć zamiennika stosowanego leku.

Czy leczenie przynosi efekty?

Leczenie schizofrenii może trwać kilka tygodni do opanowania objawów, jednocześnie może być wymagana zmiana dawkowania leku.

Aż 40% pacjentów słabo reaguje na leczenie i mogą nadal występować umiarkowane do ciężkich objawów psychotycznych, zarówno pozytywnych (wytwórczych) jak i negatywnych (autystycznych).

Dobrze działających neuroleptyków starszej generacji, nie zastępuje się nowszymi. Zmiany dokonuje lekarz w przypadku pojawienia się działań niepożądanych lub braku osiągnięcia zamierzonych efektów leczenia. Neuroleptyków typowych i atypowych nie stosuje się jednocześnie, chyba, że w czasie zmiany leku metodą stopniową. Wtedy, na zakładkę, zmniejsza się dawkę jednego neuroleptyku, przy jednoczesnym zwiększaniu dawki drugiego.

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Typowe leki przeciwpsychotyczne są związane z wysoką częstością występowania skutków ubocznych, w tym zaburzeń czynności seksualnych, senności, sedacji czy przyrostu masy ciała. Powodują również objawy pozapiramidowe np. zaburzenia ruchowe, takie jak parkinsonizm, akatyzje, dyskinezy czy dystonie. Dlatego u osób starszych (podatnych na niedociśnienie ortostatyczne) oraz u osób z chorobą Parkinsona i padaczką, należy zachować szczególną ostrożność. Przykładowo, w przypadku pacjenta z chorobą parkinsona należy się upewnić, że psychiatra zapisujący nowy neuroleptyk porozumiał się z neurologiem.

Neuroleptyki atypowe należy stosować ostrożnie u pacjentów otrzymujących leki, które wydłużają odstęp QT (czytaj więcej: Zespół długiego QT i torsade de pointes (TdP). Jakie leki zwiększają ryzyko?) oraz u pacjentów z chorobami układu krążenia lub padaczką w wywiadze.

W przypadku klozapiny, ostatniej deski ratunku dla pacjentów z oporną schizofrenią, mogą wystąpić bardzo poważne działania niepożądane np. śmiertelne zapalenie mięśnia sercowego (zwykle w ciągu pierwszych dwóch miesięcy od zażycia pierwszej dawki) oraz kardiomiopatia, neutropenia i agranulocytoza.

W przypadku stosowania wysokich dawek neuroleptyków może pojawić się fotouczulenie. Należy poinformować pacjentów o konieczności unikania ekspozycji na słońce. Jest to bardzo istotne w czasie zażywania chlorpromazyny.

Jak możesz pomóc monitorować leczenie?

Wszyscy pacjenci ze schizofrenią przynajmniej raz do roku powinni się zgłosić na fizykalne badania, w czasie których jest sprawdzane: BMI, ciśnienie krwi, poziom cholesterolu oraz przeprowadzony jest wywiad na temat spożycia alkoholu i palenia papierosów.

W przypadku klozapiny, należy zachować szczególną ostrożność, przed zastosowaniem leku, morfologia pacjenta musi być w normie. Podczas terapii, przez pierwsze 18 tygodni, morfologię należy badać raz w tygodniu, następnie przynajmniej raz na dwa tygodnie. Jeżeli morfologia utrzymała się na stałym poziomie przez rok, częstotliwość wykonywanych badań można zmniejszyć do jednego na cztery tygodnie. Pacjenci powinni również zostać poinformowani o konieczności zgłaszania wszelkich objawów grypopodobnych.

Data publikacji: 21.12.2016
Data ostatniej aktualizacji: 21.12.2016

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

Portal opieka.farm to niezależna i bezpłatna baza wiedzy. Pomóż ją współtworzyć komentując artykuły:
→ Widzisz błąd? Zaproponuj zmianę.
→ W opracowaniu zabrakło ważnego preparatu? Skomentuj i napisz jakiego.
→ Dysponujesz dobrym źródłem? Wklej link lub dodaj plik PDF.
Komentarz innego użytkownika był pomocny? Kliknij: PRZYDATNE!

Cytuj ten artykuł jako:
Justyna Żarczynska, i in.: Schizofrenia, Portal opieka.farm (http://opieka.farm/baza-porad/schizofrenia/) [dostęp: 12 grudnia 2017]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.