Statyny

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.
Baza jest w trakcie rozbudowy.

Statyny to grupa leków regulująca gospodarkę lipidową stosowana w leczeniu hipercholesterolemii oraz hipertriglicerydemii. Przykładami leków tej klasy mogą być:

  • atorwastatyna (Atoris, Atrox, Apo-Atorva)
  • fluwastatyna (Lescol)
  • prawastatyna (Pravator)
  • rosuwastatyna (Crestor, Romazic, Rosucard, Roswera, Suvardio, Zahron)
  • simwastatyna (Apo-Simva, Simratio, SimvaHEXAL, Zocor).

Dodatkowo niektóre z nich występują w preparatach skojarzonych np. atorwastatyna + amlodypina (Amlator, Aston), atorwastatyna + amlodypina + perindopril (Triveram), rozuwastatyna + amlodypina  (Rosudapin), rozuwastatyna + ezetymib (Rosulip Plus). Czytaj też: Równoważne dawki statyn [Case #2]

Statyny bardzo skutecznie redukują wysokie stężenia cholesterolu LDL, ale nie są najlepszymi dostępnymi na rynku lekami obniżającymi stężenie triglicerydów. Jednak, ze względu na wykazane zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (ang. CVD) oraz śmiertelności całkowitej, statyny powinno się rozważyć u wszystkich pacjentów z objawami choroby sercowo-naczyniowej oraz z innymi czynnikami ryzyka np. cukrzycą.

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Statyny starszej generacji powinno się spożywać w godzinach wieczornych, ze względu na zwiększoną syntezę cholesterolu w nocy. Czytaj więcej: Statyny: rano czy wieczorem?

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Należy zachęcić pacjenta do regularnego przyjmowania leków i poinformować, że statyny zmniejszają prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Czy leczenie przynosi efekty?

Pacjent spożywający leki obniżające cholesterol powinien systematycznie sprawdzać poziom LDL.

W przypadku ciężkiej hiperlipidemii, która nie jest odpowiednio kontrolowana pomimo maksymalnych dawek statyn, może być konieczne wprowadzenie dodatkowego leku regulującego poziom lipidów np. ezetymibu.

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Główne działania niepożądane na które warto zwrócić uwagę to ból mięśni, uczucie osłabienia i zmęczenie. Należy poinformować pacjenta, że wszelkie działania niepożądane ze strony mięśni należy niezwłocznie zgłaszać do lekarza przepisującego lek, bo najprawdopodobniej należy przerwać leczenie.

Inne, bardziej powszechne, działania niepożądane mogą obejmować ból głowy, ból brzucha, wzdęcia, zaparcia, biegunkę, nudności i wymioty. ADR statyn to zagadnienie kontrowersyjne i będzie przedmiotem osobnego opracowania. Dyskusję na temat aktualnych doniesień znajdziesz TU.

Jak możesz pomóc monitorować leczenie?

Przed rozpoczęciem leczenia statynami konieczne jest wykonanie prób czynnościowych wątroby oraz ciągłe monitorowanie w trakcie terapii. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku osób z problemami z wątrobą oraz całkowicie odradzić pacjentom z czynną chorobą wątroby.

Statyny należy stosować ostrożnie u pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia miopatii lub rabdomiolizy. Są one również przeciwwskazane dla kobiet w ciąży i karmiących piersią

Niedoczynność tarczycy może powodować obniżenie stężenia lipidów. Dlatego pacjenci z niedoczynnością tarczycy powinni regularnie kontrolować poziom cholesterolu.

Warto przeprowadzić wywiad z pacjentem na temat innych leków jakie zażywa. Należy zwrócić uwagę na niekorzystne działanie na mięśnie przy równoległym stosowaniu z lekami przeciwbakteryjnymi, przeciwgrzybiczymi, blokerami kanału wapniowego, lekami przeciwarytmicznymii fibratami.

Zaproponuj zmiany w stylu życia

Pacjent zażywający statyny powinien unikać grejpfrutów, ze względu na interakcje na poziomie cytochromu P450. W wyniku tej interakcji stężenie simwastatyny we krwi może wzrosnąć do niebezpiecznego poziomu.

Regularne ćwiczenia i utrzymywanie odpowiedniej masy ciała może pomóc obniżyć poziom cholesterolu. Należy jednak pamiętać, aby uświadomić pacjenta, że nagła zmiana stylu życia i zbyt intensywny wysiłek fizyczny mogą powodować uwrażliwienie mięśni i wzrost działań niepożądanych z tym związanych.

Zalecana jest zbilansowana dieta. Należy unikać żywności zawierającej tłuszcze nasycone (jaja, lody) oraz tłuszcze trans (masło orzechowe, chipsy). Zlecane są produkty zawierające błonnik (świeże owoce, warzywa) oraz kwasy omega-3 (olej rybny, DHA i EPA). Pacjenci powinni również ograniczyć spożycie alkoholu i rzucić palenie.

Należy również przypomnieć pacjentowi o konieczności regularnej kontroli poziomu cholesterolu.

Data publikacji: 26.12.2016
Data ostatniej aktualizacji: 26.12.2016

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

Portal opieka.farm to niezależna i bezpłatna baza wiedzy. Pomóż ją współtworzyć komentując artykuły:
→ Widzisz błąd? Zaproponuj zmianę.
→ W opracowaniu zabrakło ważnego preparatu? Skomentuj i napisz jakiego.
→ Dysponujesz dobrym źródłem? Wklej link lub dodaj plik PDF.
Komentarz innego użytkownika był pomocny? Kliknij: PRZYDATNE!

Cytuj ten artykuł jako:
Justyna Żarczynska, i in.: Statyny, Portal opieka.farm (http://opieka.farm/baza-porad/statyny/) [dostęp: 29 marca 2017]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.