Luteina/Duphaston – czy mogę brać na własną rękę aby zapobiec poronieniu? [Case #14]

Z apteką (AuF) kontaktuje się pacjentka przebywająca w kraju Europy Zachodniej zaniepokojona nieodpowiednią (w jej odczuciu) opieką medyczną w ciąży. Pomimo dwukrotnego poronienia w przeszłości, nie zapisano jej leków na podtrzymanie ciąży, które zapisywane są (nawet profilaktycznie) przez polskich ginekologów – Luteina (naturalny progesteron) i Duphaston (dydrogesteron). Czy powinna poprosić o przesłanie recepty jakiegoś polskiego lekarza bez konsultacji ze swoim ginekologiem w miejscu zamieszkania? Dlaczego lekarze w tak rozwiniętym kraju nie zapisują niezbędnych leków?

Wyjaśniono, że:

W kraju takim jak Dania lekarze kierują się przede wszystkim przesłankami opartymi o dane z badań klinicznych (EBM) i z pewnością nieprzepisanie leku nie było zaniedbaniem. Pacjentkę poproszono o pół godziny, celem sprawdzenia, jakie są obecnie dowody na skuteczność w/w leków w zapobieganiu poronieniom.

Komentarz #1:

Przydatne wyrażenia:

  1. Poronienie nawykowe – trzecie i każde kolejne poronienie, ang.: recurrent pregnancy loss (RPL), recurrent miscarriage, habitual abortion.
  2. Poronienie zagrażające – każde krwawienie z dróg rodnych w czasie ciąży (z pominięciem plamienia w pierwszych dniach ciąży), niezależnie od przyczyny i od tego czy dojdzie do zakończenia ciąży, ang. threatened miscarriage.

Zarówno Luteina jak i Duphaston mają we wskazaniach leczenie poronień nawykowych i zagrażających, jednak nie należy na podstawie samych wskazań z ChPL wnioskować o skuteczności danego leku, jak zresztą pokazuje ten przykład.

W przeglądzie Cochrane z 2013 roku oceniono wyniki dotychczasowych badań nad skutecznością progesteronu (luteiny) w zapobieganiu poronieniom. Oceniono, że badania miały szereg błędów metodologicznych, a omawiany hormon nie jest lepszy od placebo w przypadku poronień zagrażających, lecz może pomóc donieść ciążę u pań z poronieniami nawykowymi.[13]Haas DM, Ramsey PS. Progestogen for preventing miscarriage. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013, Issue 10. Art. No.: CD003511. pełny tekst

Jednak w decydującym badaniu opublikowanym końcem 2015 roku nie dowiedziono, aby suplementacja progesteronem zapobiegała poronieniom nawykowym, i uwaga, podawano dawkę 800mg na dobę dopochwowo, a więc dużo wyższą niż stosowane w Polsce(!!!).[14]Arri Coomarasamy, M.B., Ch.B., M.D., Helen Williams, B.Sc., Ewa Truchanowicz, Ph.D., et al: A Randomized Trial of Progesterone in Women with Recurrent Miscarriages. New England Journal of Medicine 2015. pełny artykuł Badanie Progesterone in Recurrent Miscarriages [PROMISE] ukończyło 826 kobiet, z czego 66% doniosło ciążę w grupie biorących lek, i… 63% w grupie placebo (różnica nie była istotna statystycznie). Częstość występowania ADR była również równomiernie rozłożona, co oznacza że podawanie progesteronu obarczone jest znikomym ryzykiem.

Czytaj też:  Katar w ciąży: leki, woda morska i olejki eteryczne

Co to właściwie oznacza? Wyobraźcie sobie kobietę, która po 3 lub więcej poronieniach zastosowała lek i wreszcie urodziła szczęśliwie dziecko. Z pewnością będzie przekonana o jego skuteczności – tak rodzi się właśnie dowód anegdotyczny. W badaniu PROMISE było aż 271 takich kobiet, które jednak leku nie brały… Gdyby nie próba kontrolna, wnioski byłyby zupełnie inne

Pozytywnym odkryciem było to, że suplementacja progesteronem nie opóźniała poronienia u kobiet, które ciąży nie donosiły, bo taka obawa była jedną z przesłanek przeciwko suplementacji.[15]http://www.miscarriageassociation.org.uk/information/research/the-promise-trial/.

Po przerwie na uzupełnienie wiedzy, wyjaśniono pacjentowi:

Zgodnie z tym, co założono podczas pierwszej rozmowy z pacjentem, duńscy lekarze nie zalecili stosowania progesteronu zapewne w oparciu o najnowsze doniesienia i nie ma potrzeby na „załatwianie” leku z Polski. Jednak biorąc pod uwagę to, że brak leczenia jest źródłem tak dużego stresu dla pacjentki, zalecono dodatkowy kontakt z polskim lekarzem celem zapisania niskiej dawki luteiny. Powinien jednak wiedzieć o tym lekarz prowadzący.

Komentarz #2:

Badanie nie dostarczyło odpowiedzi na pytanie, czy suplementacja progesteronem jest korzystna w fazie planowania ciąży (przed implantacją).[16]Paul A. Carpentier: Correspondence: Progesterone in Women with Recurrent Miscarriages. N Engl J Med 2016; 374:894, 3, 2016. treść odpowiedzi na artykuł

Obecnie trwa badanie PRISM (PRogesterone In Spontaneous Miscarriage), które odpowie na pytanie, czy suplementacja progesteronem w przypadku niewyjaśnionych krwawień w ciąży jest uzasadniona.[17]http://www.medscinet.net/prism/[18]www.tommys.org/our-organisation/what-we-do/our-research/miscarriage-research/early-miscarriage-research-centre

Trzeci kontakt z pacjentem:

Niestety zaledwie 2 dni po kontakcie pacjentki z apteką nastąpiło kolejne poronienie 😥 W takiej sytuacji najczęściej pacjentka pozywa lekarza za brak odpowiedniej interwencji farmakologicznej, wiec nie dziwi to, że luteinę tak powszechnie stosują polscy lekarze pomimo braku twardych dowodów na zasadność suplementacji.

Bonus:

Progesteronu (luteiny) nie należy mylić z suplementami zawierającymi żółty barwnik – luteinę (na zdjęciu). Takie preparaty również mogą być zalecone ciężarnej. Z łaciny luteus to ‚żółty’, a progesteron po raz pierwszy wyizolowano ze zwierzęcego ciałka żółtego (corpus luteum) i stąd jego potoczna nazwa luteina (w Polsce to także nazwa handlowa progesteronu).

Czytaj też:  Leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne w ciąży

Data publikacji: 06.09.2016
Data ostatniej aktualizacji: 10.09.2016

mgr farm. Konrad Tuszyński

Dyrektor ds. naukowych opieka.farm sp. z o.o. Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel Apteki u Farmaceutów (AuF), KSOF oraz AnP.

[artykuły na portalu] [publikacje naukowe] [wyślij wiadomość prywatną]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.

Źródła:   [ + ]