Iwermektyna na świerzb, wszawicę, trądzik i malarię

Iwermektyna weszła na polski rynek stosunkowo niedawno i jak na razie jedyną jej dostępną (legalnie) formą jest krem. Jednak farmaceuci stykają się z tym lekiem poprzez pacjentów, którzy pytają o tabletki z iwermektyną, o których przeczytali w internecie. Stron oferujących Viagrę bez recepty, antykoncepcję czy właśnie leki na świerzb takie jak iwermektyna, jest coraz więcej, a brak rejestracji leku w Polsce nie zwalnia nas przecież z obowiązku poszerzania wiedzy o takiej substancji leczniczej.

Pacjenci coraz częściej decydują się na zakup leku drogą wysyłkową z podejrzanego źródła, a ponadto brak materiałów w języku polskim sprawa, że źródłem wiedzy stają się podejrzane blogi o tematyce zdrowotnej połączone ze sklepami online z siedzibą w Londynie.

Warto więc dowiedzieć się więcej o tej ciekawej cząsteczce. W niniejszym artykule prezentujemy dane oparte w pełni o źródła naukowe. O innych lekach stosowanych w leczeniu świerzbu pisaliśmy tu: Świerzb – przegląd preparatów


Iwermektynę odkryto w latach 70-tych. Jest lekiem półsyntetycznym, pochodną awermektyny – wykrytej w glebie jako produkt metabolitu bakterii glebowych[1]Satoshi Omura: A splendid gift from the Earth:the origins & impact of Avermectin.

Mechanizm działania

Iwermektyna selektywnie i bardzo silnie wiąże się z kanałami chlorkowymi bramkowanymi glutaminianem we włóknach nerwowych i mięśniowych bezkręgowców. W niewielkim stopniu wiąże się z kanałami chlorkowymi bramkowanymi innymi przekaźnikami. Do komórki napływają jony chlorkowe, wskutek czego dochodzi do paraliżu mięśni pasożyta i jego śmierci. Iwermektyna posiada szerokie spektrum działania przeciwko pasożytom[2]Charakterystyka produktu leczniczego weterynaryjnego Ivomec iniekcyjny. Posiada także działanie przeciwzapalne (hamuje wydzielanie cytokin)[3]Charakterystyka Produktu Leczniczego Soolantra 10 mg/g krem,

Farmakokinetyka

Lek dość dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego. Wchłanianie zwiększa się 2,5-krotnie, gdy lek przyjmuje się z posiłkiem wysokotłuszczowym. Lek przechodzi metabolizm wątrobowy i wydalany jest z kałem w ciągu 12 dni.

Przyjmowanie

Preparaty doustne z iwermektyną przyjmuje się na pusty żołądek i popija duża ilością wody[4]https://www.drugs.com/dosage/ivermectin.html.

Bezpieczeństwo

Wysokie, ponieważ u ssaków nie występują kanały chlorkowe bramkowane glutaminianem. Dodatkowo lek nie przenika przez barierę krew-mózg[5]http://www.drugbank.ca/drugs/DB00602[6]Charakterystyka produktu leczniczego weterynaryjnego Ivomec iniekcyjny.

Zastosowanie

Wewnętrznie w chorobach wywoływanych przez różne pasożyty, zewnętrznie – w leczeniu świerzbu, wszawicy oraz leczeniu trądziku różowatego.

 

Zastosowanie zewnętrzne
ChorobaPreparatyInformacje nt. lekuDziałania niepożądane
ŚwierzbKremy z 1% iwermektynąKrem z iwermektyną posiada porównywalną skuteczność, co krem z permetryną 2,5%, jednak rzadziej wywołuje skutki uboczne: swędzenie i wykwity grudkowe na skórze[7]Goldust M. et al.: Treatment of scabies: The topical ivermectin vs. permethrin 2.5% cream, Annals of Parasitology 2013, 59(2), 79–84.Możliwe reakcje miejscowe u mniej niż 1/100 pacjentów: podrażnienie skóry głowy, swędzenie, pieczenie, łupież, także podrażnienie oczu, zapalenie spojówek [8]https://www.drugs.com/pro/sklice.html.
WszawicaSklice – 0,5 % lotion (niedostępny w PL)Można stosować od szóstego miesiąca życia[9]https://www.drugs.com/pro/sklice.html.Nie odnotowano poważnych działań niepożądanych preparatu. Możliwe reakcje miejscowe u mniej niż 1/100 pacjentów: podrażnienie skóry głowy, swędzenie, pieczenie, łupież, także podrażnienie oczu, zapalenie spojówek [10]https://www.drugs.com/pro/sklice.html.
Trądzik różowatyKrem Soolantra 10 mg/g (dostępny w PL) Na skórę twarzy raz dziennie przez okres do 4 miesięcy.Iwermektyna działa przeciwzapalnie, dodatkowo działa na nużeńce, które mogą być czynnikiem odpowiedzialnym za zapalenie skóry. U ok. 40% pacjentów poddanych kuracji krem po 12 tygodniach dolegliwości ustępują całkowicie lub prawie całkowicie (dla placebo wynik wynosi ok. 20%) preparat[11]Charakterystyka Produktu Leczniczego Soolantra 10 mg/g krem.Działania niepożądane w postaci podrażnienia skóry występują u mniej niż 1% stosujących preparat[12]Charakterystyka Produktu Leczniczego Soolantra 10 mg/g krem.

 

Zastosowanie wewnętrzne
ChorobaPreparatyInformacje nt. lekuDziałania niepożądane
Świerzb0,2 mg/kg m.c. – w razie potrzeby dawkę należy powtórzyć po 2 tygodniachWg różnych badań odsetek wyleczeń świerzbu iwermektyną wynosi od 635 do 100% [13]Chcayia S.B. et al.: Comparative efficacy and safety of topical permethrin, topical ivermectin, and oral ivermectin in patients of uncomplicated scabies, Indian Journal of Dermatology, Venorology and Leprology, 2012, 78(5): 605-610 Skuteczność jest większa od zewnętrznie stosowanego lindanu. Dodatkowo iwermektyna jest łatwiejsza w użyciu, co zwiększa compliance, a efekt leczniczy jest szybciej widoczny[14]Madan V. et al.: Oral Ivermectin in Scabies Patients: A Comparison with 1% Topical Lindane Lotion, The Journal of Dermatology 2001, 28(9): 481-484. Można stosować u dzieci powyżej 15 kg m.c [15]Fawcett R.S.: Ivermecitn Use in Scabies, American Family Psychican 2003, 68(6): 1089-1092.Iwermektyna stosowana p.o. w leczeniu świerzbu i wszawicy wydaje się dosyć bezpiecznym lekiem. Działania niepożądane ograniczają się do łagodnych bólów głowy i nasilonego, przemijającego swędzenia skóry [16]Chcayia S.B. et al.: Comparative efficacy and safety of topical permethrin, topical ivermectin, and oral ivermectin in patients of uncomplicated scabies, Indian Journal of Dermatology, Venorology and Leprology, 2012, 78(5): 605-610.
Wszawica0,2 mg/kg m.c – w razie potrzeby dawkę powtarza się po 2 tygodniachSkuteczność doustnej iwermektyny wg różnych autorów sięga 98%. Można ją stosować u dzieci od 6 r. ż.[17]Ameen M. et al.: Oral ivermectin for treatment of pediculosis capitis, The Pediatric Infection Disease Journal, 2010 Skuteczność jest porównywalna z miejscowo stosowana permetryną, lecz terapia iwermektyną jest tańsza, ma lepszy compliance, można ją też stosować w przypadku podrażnień skóry głowy.
Ślepota rzeczna (onchocerkoza)0,15 mg/kg m.c., Raz na 6 lub 12 miesięcy[18]https://www.drugs.com/dosage/ivermectin.htmlW skali globalnej iwermektynę w celu leczenia chorób pasożytniczych przyjęło już ok. 6 milionów chorych. Nie odnotowano zgłoszeń o poważnych działaniach niepożądanych. Jeśli już występują – zazwyczaj są one łagodne i obejmują reakcje skórne, choć mogą wystąpić także bóle głowy, eozynofilia i brak łaknienia (przy czym najprawdopodobniej jest to spowodowane śmiercią pasożytów) [19]Fawcett R.S.: Ivermecitn Use in Scabies, American Family Psychican 2003, 68(6): 1089-1092. Iwermektyna w leczeniu chorób tropikalnych wydaje się być środkiem stosunkowo tanim, łatwym w użyciu i skutecznym [20]Satoshi Omura: A splendid gift from the Earth:the origins & impact of Avermectin.
Strongyloidoza (wywołana węgorkiem jelitowym)0,2 mg/kg m.c. w odstępie 7 dni [21]https://www.drugs.com/dosage/ivermectin.html
Filarioza0,4 mg/kg m.c. raz w roku (z pojedynczą dawką dietylkarbamazyny), przez okres 4-6 lat

Ponadto iwermektyna jest badana pod kątem walki z malarią. Obecnie trwa badanie w Burkina Faso w tym kierunku. Jak się okazuje, nawet niskie stężenie tego leku we krwi potrafi zabić komara, który żywi się krwią badanych.[22]http://www.sciencemag.org/news/2015/10/drug-could-kill-mosquitoes-when-they-feast-human-blood

Ostatnia aktualizacja: 12.10.2016

opracowanie: mgr farm. Aleksandra Wanat

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.