Kolka niemowlęca: przyczyny, dieta i dostępne preparaty

Silny, nagle pojawiający się płacz niemowlęcia, którego rodzice nie są w stanie zahamować, i któremy towarzyszy  często wzdęcie brzuszka, może wskazywać na tzw. kolkę. Kolka zwykle dotyczy dzieci między 3 tygodniem, a 3 miesiącem życia.

Jak odróżnić kolkę od normalnego płaczu dziecka:

  • epizod płaczu pojawia się nagle, głównie w godzinach wieczornych,
  • trwa łącznie dłużej niż 3 godziny dziennie i pojawia się przynajmniej 3 razy w tygodniu przez okres przynajmniej trzech tygodni,
  • ma wyraźny początek i koniec,
  • nie jest związany z samopoczuciem dziecka przed wystąpieniem epizodu, które mogło być wcześniej dobre,
  • płacz towarzyszący kolce jest zwykle bardziej intensywny niż zwykły płacz,
  • rodzice nie są w stanie uspokoić dziecka, mimo różnych podejmowanych działań,
  • epizod może się zakończyć po oddaniu przez dziecko stolca.

Kluczową kwestią jest upewnienie się, że objaw płaczu jest spowodowany tylko i wyłącznie kolką jelitową i eliminacja ewentualnych innych przyczyn płaczu. Zaniepokojeni rodzice szukają (często nieskutecznie) przyczyny płaczu swojego dziecka, jednak nada nie są znane jednoznaczne powody tego zaburzenia.

Zakłada się, że przyczynami kolki mogą być:

  • nieodpowiednia technika karmienia,
  • połykanie dużej ilości powietrza w czasie karmienia,
  • niedokarmianie lub przekarmianie niemowlęcia,
  • nietolerancję laktozy,
  • gromadzenie się gazów w jelitach,
  • stany skurczowe jelit wynikające z alergii na białka mleka krowiego, białka sojowe lub z nietolerancji laktozy,
  • uszkodzenie błony śluzowej jelita lub jego niedojrzałość fizjologiczna,
  • czynniki stresowe.

Ze względu na wielorakość możliwych przyczyn kolki podejmuje się różne próby leczenia, które powinny być ustalane indywidualnie do małego pacjenta, możliwie uwzględniając powód płaczu.

Do metod pomocniczych, które mogą posłużyć jako pierwsze, likwidując potrzebę dalszego leczenia, możemy zaliczyć techniki relaksacyjne, kołysanie, ciepłe okłady na brzuch, włączenie uspokajającej muzyki, czy też masaż brzuszka dziecka.

Probiotyki
probiotyczne krople dla dzieci BioGaia

W jednym przeglądzie systematycznym dowiedziono, że probiotyki, a zwłaszcza szczepy Lactobacillus reuteri Protectis, mogą skutecznie łagodzić objawy kolki u niemowląt karmionych piersią[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26655941. Podawanie niemowlętom przez 21 dni 1×10^8 CFU Lactobacillus reuteri skutkowało zmniejszeniem objawów płaczu kolkowego[2]Harb T, Matsuyama M, David M, Hill RJ. Infant Colic-What works: A Systematic Review of Interventions for Breast-fed Infants. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2016 May;62(5):668-86. abstrakt. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów probiotycznych dla niemowlaków, jednak w przypadku kolki szczególnie nadadzą się te z L. reuteri, czyli takie jak probiotyczne krople dla dzieci BioGaia.

Najnowsze, wstępne badanie nad szczepami Pediococcus pentosaceus CECT 8330 oraz Bifidobacterium longum CECT 7894 sugerują ich skuteczność w skracaniu czasu trwania płaczu dziecka towarzyszącemu kolce[3]Santas J et al. Pediococcus pentosaceus CECT 8330 and bifidobacterium longum CECT 7894 show a trend towards lowering infantile excessive crying syndrome in a pilot clinical trial pełny tekst .PDF. Szczepy te zawarte są w mniej popularnych kroplach doustnych Floractin kolki.

Należy mieć jednak na uwadze to, że dostępne preparaty to suplementy diety, więc możemy co najwyżej ufać producentom, że jakość jest odpowiednio kontrolowana, a szczepy nie są martwe.

Czytaj też:  Zapalenie zatok u dzieci i dorosłych: leki, suplementy i metody niefarmakologiczne
Preparaty roślinne

Nie ma zbyt twardych dowodów na skuteczność w łagodzeniu kolki ziołowymi preparatami oraz ekstraktami roślinnymi. Mimo tego, pojedyncze badania z użyciem rumianku, melisy i kopru włoskiego wskazują na ich skuteczność w zwalczaniu kolki[4]Savino F, Cresi F, Castagno E, Silvestro L, Oggero R. A randomized double-blind placebo-controlled trial of a standardized extract of Matricariae recutita, Foeniculum vulgare and Melissa officinalis (ColiMil) in the treatment of breastfed colicky infants. Phytother Res. 2005 Apr;19(4):335-40. abstrakt[5]Alexandrovich I, Rakovitskaya O, Kolmo E, Sidorova T, Shushunov S. The effect of fennel (Foeniculum Vulgare) seed oil emulsion in infantile colic: a randomized, placebo-controlled study. Altern Ther Health Med. 2003 Jul-Aug;9(4):58-61. abstrakt. Z tego względu tego typu preparaty były kiedyś pierwszą linią obrony przed uciążliwą kolką niemowlaka.

Uwaga! Zdecydowaną naparów ziołowych jest ich forma podania – według obecnego stanu wiedzy jakiekolwiek dopajanie (poza jednoznacznym wskazaniem w biegunkach i wymiotach ) malucha karmionego piersią nie jest wskazane przez 6 miesiącem życia i może zaburzyć jego potrzeby regularnego pobierania pokarmu od mamy karmiącej piersią.

Uwaga: leczenie dzieci poniżej 4 r.ż. naparem z kopru może być zalecone tylko przez lekarza. W badaniach na zwierzętach wykazano, że wyizolowane składniki z owocu kopru włoskiego (estragol i anetol) mają działanie kancerogenne  i estrogenne u myszy. Nie potwierdzono takiego efektu u ludzi, jednak do czasu ustalenia tego ryzyka w badaniach na ludziach, EMA odradza stosowanie naparów z kopru poniżej tej granicy wieku.[6]EMA: Foeniculum lista raportów EMA[7]EMA: ASSESSMENT REPORT ON FOENICULUM VULGARE pełny tekst .PDF Nie zaleca się też podawania olejku z kopru osobom poniżej 18 roku życia.

Simetikon i dimetikon

Powszechnie proponowane leczenie farmakologiczne preparatami z simetikonem zwykle nie znajduję zastosowania w leczeniu kolki i okazuję się nieskuteczne, chyba, że u dziecka został np. stwierdzony refluks[8]Simethicone in the treatment of infant colic: a randomized, placebo-controlled, multicenter trial. http://www.medscape.com/medline/abstract/8008533. Leki tej grupy redukują objętość gazów w jelitach przez co zmniejszają napięcie powłok brzusznych. Działają tylko powierzchniowo, nie ulegając wchłanianiu, dlatego mogą być stosowane już od 28 dnia życia dziecka. Na rynku najbardziej znane są krople doustne Espumisan, które występują w dwóch wersjach: 100 mg/ml lub 40 mg/ml lub krople Infacol (40 mg/ml ). Podczas dawkowania trzeba zwrócić uwagę na fakt, że krople inne firmy Bobotic Forte zawierają znacznie wyższą dawkę simetikonu (135 mg/ml). Simetikon można też dostać w wygodniejszej w użyciu formie kapsułek Bobotic typu twist-off (20 mg w kapsułce), które można w odmierzonej już dawce wycisnąć na łyżeczkę, bądź bezpośrednio do buzi dziecka.

Czytaj też:  Luteina/Duphaston - czy mogę brać na własną rękę aby zapobiec poronieniu? [Case #14]

Jeśli przyczyną płaczu dziecka jest nadmierna ilość gazu zawarta w przewodzie pokarmowym malucha rozwiązaniem może okazać się też zmiana metody karmienia piersią, tak, aby dziecko nie połykało podczas jedzenia zbyt dużej ilości powietrza, co następuję np podczas często pojawiającego się płaczu w trakcie karmienia. Dla dzieci karmionych butelką na rynku dostępne są specjalne butelki antykolkowe.

Dieta dziecka i matki karmiącej

U niemowląt karmionych piersią nie powinno się dopuścić do zaniechania tego sposobu żywienia. Gdy kobieta karmi piersią, a kolce towarzyszy alergia pokarmowa, w pewnym stopniu ulgę może przynieść uboga w potencjalne alergeny dieta matki karmiącej. Do najbardziej powszechnych alergenów należą: nabiał, soja, jaja, orzeszki ziemne, pszenica. Jednak dieta eliminacyjna nie powinna być wprowadzana profilaktycznie. Np. wyeliminowanie białka mleka krowiego powinno mieć miejsce tylko w przypadku podejrzenia nietolerancji białka krowiego (w wywiadzie nietolerancja w historii rodziny, egzema, początek po pierwszym miesiącu życia, inne objawy takie jak wymioty lub biegunka).

Dodatkowo, udowodniono również niekorzystny wpływ palenia tytoniu przez karmiące matki na przebieg kolki u niemowląt.

Gdy dziecko karmione jest gotowymi mieszankami mlecznymi u niemowląt z podejrzeniem alergii na białko mleka krowiego wskazane są próby zastąpienia mieszanek mlecznych hydrolizatami białek. Mieszanki zawierające hydrolizat białka serwatkowego z mleka, przeznaczone dla dzieci skłonnych do miewania kolki i zaparć to np. proszek Humana Anticolic, Mleko początkowe Bebilon ProExpert Comfort 1, Bebilon pepti DHA (patrz też: Ile mleka modyfikowanego można wydać?), czy Nutramigen. (Więcej tu: Mleka i preparaty mlekozastępcze [tabela]).

Warto zaznaczyć, że zastosowanie formuły na bazie soi nie jest zalecane, ponieważ u wielu niemowląt uczulonych na białko mleka krowiego może się rozwinąć również nietolerancję białka sojowego!

W przypadku jeśli kolce towarzyszy nietolerancja laktozy przydatne może okazać się doustne podanie laktazy (krople dla niemowląt Delicol). Pamiętamy, że same mieszanki ubogolaktozowe typu mleko modyfikowane Enfamil O-Lac, a także podanie laktazy, nie będą skuteczne w leczeniu kolki niemowlęcej, która nie jest związana z niedoborem laktazy.

Jako ewentualne leczenie wspomagające można jeszcze polecić homeopatyczne czopki Viburcol – zawierają rumianek, babkę, sasankę oraz pokrzyk wilczą jagodę. Preparat o podobnym składzie występuje też w postaci kropli doustnych Viburcol-plus.

Według danych z badań niewielką poprawę może przynieść też doustnie podanie niemowlakowi  roztworu 30%  glukozy [9]http://www.medscape.com/medline/abstract/16635169.

Portal opieka.farm to niezależna i bezpłatna baza wiedzy. Pomóż ją współtworzyć komentując artykuły:
→ Widzisz błąd? Zaproponuj zmianę.
→ W opracowaniu zabrakło ważnego preparatu? Skomentuj i napisz jakiego.
→ Dysponujesz dobrym źródłem? Wklej link lub dodaj plik PDF.
Komentarz innego użytkownika był pomocny? Kliknij: PRZYDATNE!

Cytuj ten artykuł jako:
Alicja Cieślar, i in.: Kolka niemowlęca: przyczyny, dieta i dostępne preparaty, Portal opieka.farm (http://opieka.farm/opracowania/kolka-niemowleca/) [dostęp: 26 lutego 2018]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.