Łuszczyca okiem farmaceutki: złuszczanie, leczenie i pielęgnacja

Łuszczyca ma najczęściej postać łuszczycy zwykłej (psoriasis vulgaris). Charakterystycznym objawem są czerwone, brunatne lub różowe mocno odgraniczone wyniosłe powierzchnie naskórka pokryte srebrzystą łuską. Zmiany pojawiają się najczęściej na łokciach, kolanach, okolicy kości krzyżowej, okolicy pośladkowej, na owłosionej skórze głowy oraz na skórze stóp i dłoni. U 25% chorych występuje dodatkowo łuszczyca paznokci – warto zwrócić na to uwagę, gdyż często choroba ta jest mylona z grzybicą paznokci.

Wykwity łuszczycowe na skórze brzucha.
Leczenie miejscowe łuszczycy jest podstawą terapii pacjentów, u których zmiany chorobowe nie przekraczają 10% powierzchni ciała.Wspomaga też leczenie ogólne u chorych z cięższym przebiegiem.

Aby przepisana przez lekarza terapia miejscowa była skuteczna, wymaga odpowiednich zabiegów przygotowawczych i pielęgnacyjnych skóry.  

Jak przebiega zwykle terapia miejscowa łuszczycy? Można podzielić ją na 3 etapy:

  1. Usunięcie łusek pokrywających wy­kwity łuszczycowe.
  2. Zahamowanie nadmiernej proliferacji komórek naskórka i procesu zapalnego.
  3. Prawidłowa pielęgnacja skóry.

Jak widać leczenie miejscowe to nie tylko stosowanie przepisanej przez lekarza terapii, ale również stosowanie preparatów dostępnych bez recepty, które uzupełniają działanie lecznicze. To pole do popisu dla farmaceutów.

Etap 1, czyli ZŁUSZCZENIE

Naskórek objęty zmianami łuszczycowymi jest znacznie grubszy niż naskórek zdrowej osoby, co utrudnia przeniknięcie substancji leczniczej do chorej skóry. Dlatego też pierwszym etapem, przed przystąpieniem do właściwego leczenia, jest usunięcie nadmiernej warstwy komórek naskórka.  Wyjątkiem od tej reguły jest przygotowanie skóry do terapii miejscowej pochodnymi witaminy D (kalcypotriol) – kwas salicylowy dezaktywuje leki tej grupy, dlatego nie można w tym przypadku prowadzić złuszczania tą metodą.

Kwas salicylowy, siarka, mocznik. Preparaty złuszczające to przede wszystkim dostępne bez recepty kosmetyki i leki w formie kremów, maści, płynów lub żeli. Zawierają kwas salicylowym (5-20%), zwykle łączony z mocznikiem  (10-20%), który zmiękczając naskórek nasila efekt złuszczenia. 

Czym dysponuję farmaceuta? 

  • Rekord Łuszczy maść przeciw odciskom i zgrubieniom skóry (kwas salicylowy 20%),
  • Saliderm żel (kwas salicylowy 5%),
  • Salicylol oliwka do stosowania na skórę głowy (kwas salicylowy 5%),
  • Lefrosch Squamax emulsja salicylowo-mocznikowa (kwas salicylowy 5%, mocznik 20%), krem salicylowo-mocznikowy,
  • Hasceral maść (kwas salicylowy 5%, mocznik 10%),
  • Lefrosch Pilarix krem (kwas salicylowy 2%, mocznik 20%, pantenol),
  • Sulphera maść salicylowo-siarkowa (kwas salicylowy 2%, siarka 5%),
  • Cerkoderm krem (mocznik 15%/30%, kwas mlekowy),
  • Kermuren krem (mocznik 10%).

Preparaty keratolityczne należy zmywać ciepłą wodą z mydłem lub szamponami dziegciowymi dostępnymi w aptece. Etap złuszczania trwa najczęściej kilka dni (1-3).

Do miejscowego leczenie zmian łuszczycowych w obrębie płytki paznokcia dostępne są preparaty, które nasilają mechanicznie złuszczenie płytki paznokcia, jak np.  lakier do paznokci Onypso (bez recepty).

Etap 2, czyli LECZENIE

Etap leczenia to tzw. etap redukcji – polega na stosowaniu preparatów zmniejszających podział keratynocytów i hamujących proces zapalny. Wszystkie stosowane preparaty redukujące są wydawane jedynie z  przepisu lekarza, jednak ich specyfika stosowania, działania niepożądane wymagają edukacji pacjenta, często również ze strony farmaceuty. Szczególnie, że aż dwie substancje dopuszczone są w terapii jedynie w postaci leków recepturowych wykonywanych w aptece!

Brak dostępu do pełnej treści.

Cały serwis, a w szczególności ukryty fragment tekstu, jest kierowany tylko do osób wykonujących zawód medyczny. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.
(konto mogą utworzyć także studenci ostatnich lat studiów)

Etap 3, czyli PIELĘGNACJA

Łatwo zauważyć, że w zasadzie każdy z leków redukujących podrażnia skórę i dodatkowo ją wysuszą, co niekorzystnie wpływa na świąd, stany zapalne i infekcyjne skóry. Dlatego stosowanie specjalnych kosmetyków wspomaga (w sposób stosunkowo niedrogi) leczenie łuszczycy.

Podstawowym celem terapii łuszczycy jest uzyskanie jak najdłuższego okresu remisji choroby, dlatego też zabiegi i preparaty pielęgnacyjne stosowane na skórę są kluczowe do efektywnej terapii.

Emolienty i kosmetyki nawilżające

Zmiękczenie skóry i jej nawilżenie zmniejsza nadwrażliwość i świąd. Ponadto utrzymanie prawidłowego nawilżenia może pomóc w zapobieganiu podrażnieniom, a przez to ograniczeniu rozwoju zmian łuszczycowych w miejscu urazu (tzw. objaw Köbnera).

Stosowanie emolientów jest szczególnie korzystne w okresach remisji choroby lub też w okresach przejściowych. Zarówno do oczyszczania jak i pielęgnacji na półkach aptecznych mamy szeroką gamę kosmetyków, które nadają się do pielęgnacji suchej i szorstkiej skóry skłonnej do podrażnień (marki Emolium, Eucerin UREA, Oilatum, Oillan Med+). Warto zwrócić uwagę na serie produktów Mediderm i Poldermin, które przeznaczone są specjalnie dla skóry z łuszczycą czy egzemą.

Złuszczona i poddana leczeniu skóra zostaje pozbawiona warstwy lipidowej. Najlepiej zaradzą tutaj tłuste kremy i maści z  wazeliną, które skutecznie ją natłuszczą. Do pielęgnacji całego ciała z pewnością możemy polecić krem Mediderm, emulsję Unibasis Max, czy też krem Boskin Emollient Cream. Stosowanie tych kosmetyków polecane jest zaraz po kąpieli.

Dla osób leczonych glikortykosterydami szczególnie przydatne okazać się mogą produkty takie jak Diprobase, czy też maść Momecutan baza, które można stosować równocześnie z kortykoterapią.

Oprócz klasycznej pielęgnacji natłuszczającej ważnym aspektem jest regeneracja osłabionej skóry. Tutaj możemy powołać się na maści i kremy z witaminą A i alantoiną (maść Alantavit, Dermovit A, Dermosavit, Retimax, krem Linocholesterol A+E, maść Rokitoderm).

Kosmetyki z dziegciem brzozowym.

Wykazuje działanie antyseptyczne, antybakteryjne, keratolityczne i przeciwzapalne. Szampony i sera z dziegciem wspomagają utrzymać remisje objętej wcześniej łuszczycą  owłosionej skóry głowy. Na rynku dostępne są szampony z dziegciem brzozowym, a także kremy, mydła, balsamy i żele do ciała takich marek jak:

  • Paraderm (szampony, kremy),
  • Pix Farmaceutyki Aleksandra (szampon),
  • Vis Plantis Betula Alba Care (szampon, serum do skóry głowy, balsam, krem),
  • Biotar (szampon, balsam, mydło), Bioarpil (krem).
Olej lniany

Olej lniany będący składnikiem produktów leczniczych marki Linomag również wspomaga gojenie i regenerację naskórka. Linomag maść, krem czy płyn to produkty lecznicze i będą poprawiać stan skóry, jednak wykazują one bardziej działanie pielęgnacyjne skóry łuszczycowej, a nie redukujące zmiany chorobowe. Linomag płyn stosuję się przykładając na skórę głowy namoczony płynem opatrunek.  Olej lniany jest też jednym z głównych składników specjalnej serii kosmetyków wskazanych u pacjentów z łuszczycą Dermedic Linum.

Olej konopny

Stworzone z myślą o łuszczycy maści i kremy konopne marki CutisHelp zawierają 20% oleju konopnego, który reguluje keratynizację. Produkty dostępne w wersji na dzień i na noc. Znacznie wyższą zawartością oleju konopnego (30%) deklaruje producent maści Konopi Forte Herbamedicus, która dodatkowo zawiera wiele innych naturalnych składników, w tym olej z rokitnika zwyczajnego i z wiesiołka.

Inne preparaty

Na rynku pojawiają się też serie kosmetyków przeznaczone specjalnie dla skóry z łuszczycą, które w głównej mierze regulują złuszczenie naskórka. Zawierają zwykle składniki natłuszczające wzbogacone o mocznik i kwas salicylowy. Np.:

  • LeFrosh Pilarix balsam 
  • Pharmaceris P – seria zawiera m.in. kwasy złuszczające, ichtiol oraz składniki, które mają działać na skórę jak witamina D (żel do mycia Puri-Ichtilium, płyn keratolityczny Ichtilix-forte, krem Body-Ichtiolum),
  • Ducray Kertyol PSO – krem i szampon o działaniu keratolitycznym,
  • Bioderma Node K – emulsja złuszczająca do ciała i owłosionej skóry głowy,
  • Numis Med Urea  – żel do mycia 5%, mleczko 10%.

Fototerapia i kąpiele solne

Zaobserwowano również, że ekspozycja skóry na promieniowanie UVB polepsza kontrolę zmian łuszczycowych, szczególnie kiedy poprzedzona jest kąpielą z solą morską[1]Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2014; Psoriasis treatment: faster and long-standing results after bathing in geothermal seawater. A randomized trial of three UVB phototherapy regimens.; abstrakt. Tak więc do zniwelowania załagodzonych już objawów łuszczycy możemy zaproponować pacjentowi kąpiel z dodatkiem soli leczniczej, np. soli bocheńskiej.

Na rynku dostępne są również kosmetyki zawierające związki mineralne, w tym często związki siarki, które wskazane są w leczeniu łuszczycy (szampon leczniczy Zdrój, mydło siarczkowe mineralne).

Artykuły są stale aktualizowane: przeglądasz wersję nr 36 z dnia 09.08.2017, pierwotnie opublikowaną 29.11.2016.

mgr farm. Alicja Cieślar

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. W czasie studiów członkini Koła Opieki Farmaceutycznej. Odbywała staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w roku 2016/17 pracując m.in. przy cyklu Notatki stażysty.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

mgr farm. Konrad Tuszyński

Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel AuF oraz AnP.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

Cytuj ten artykuł jako:
Alicja Cieślar, i in.: Łuszczyca okiem farmaceutki: złuszczanie, leczenie i pielęgnacja, Portal opieka.farm (http://opieka.farm/opracowania/luszczyca-okiem-farmaceutki/) [dostęp: 21 listopada 2017]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.