Nietolerancja glutenu czy pszenicy? Czy u osób zdrowych unikanie glutenu ma sens?

Problem pszenicy to nie tylko kwestia glutenu

Niedawno zakończone badanie[1]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23648697 na temat nietolerancji glutenu przeprowadzone na 37 osobach z zespołem jelita drażliwego (IBS) wykazało niekorzystny wpływ fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli (Fermentable Oligo-, Di-, Mono-saccharides and Polyols – FODMAPs, krótkołańcuchowych węglowodanów powodujących problemu trawienne) występujących w ziarnach zawierających gluten. (Czytaj dalej: FODMAPs a problemy z układem pokarmowym. Dieta w zespole jelita drażliwego (IBS).)

W badaniu tym podawanie wyizolowanego glutenu nie powodowało niepożądanych objawów u uczestników (z wyjątkiem zaostrzenia objawów depresji, co wymaga dalszych badań)[2]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24689456. Na tej podstawie wywnioskowano, że sam gluten nie powoduje dolegliwości u osób badanych, a zgłaszana przez nie nietolerancja glutenu prawdopodobnie jest nadwrażliwością na węglowodany z grupy FODMAPs. Pszenica jest bowiem bogata w węglowodany FODMAPs, ustalono także, że te krótkołańcuchowe węglowodany są najbardziej podejrzewane o wywoływanie zespołu jelita drażliwego[3]http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1746.2009.06149.x/full[4]http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1756283X11436241[5]http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1746.2009.06149.x/full.

Z powodu tego artykułu pojawiły się głosy, że obalono mit nietolerancji glutenu oraz że jest on bezpieczny dla każdego z wyjątkiem osób chorych na celiakię. Wniosek okazał się całkowicie błędny. Artykuł ten wykazał po prostu, że gluten prawdopodobnie nie jest najistotniejszym czynnikiem rozwoju zespołu jelita drażliwego (IBS), w którym większą rolę mogą odgrywać FODMAPs. Badanie to potwierdziło również założenie, że wiele osób (IBS jest częstym zjawiskiem) ma nietolerancję na pszenicę oraz powinno jej unikać. Jedynie patomechanizm tego zjawiska jest inny niż pierwotnie przypuszczano. Spowodowało to, że wielu badaczy rozważa zastąpienie terminu „nietolerancja glutenu” określeniem „nietolerancja pszenicy” lub „zespół nietolerancji pszenicy”[6]Carroccio A, Rini G, Mansueto P. Non-celiac wheat sensitivity is a more appropriate label than non-celiac gluten sensitivity. Gastroenterology. 2014 Jan;146(1):320-1. abstrakt[7]http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022347614012086. Istnieją również doniesienia, że współczesne odmiany pszenicy działają bardziej drażniąco niż dawne odmiany takie jak Einkorn i Kamut[8]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24521561[9]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3664588/.

Wnioski

Podsumowując, nietolerancja glutenu nie jest tylko wymyślonym problemem, lecz występuje faktycznie w populacji, z nieustaloną jeszcze częstością. Jednakże nie ma dowodu na to, że osoby bez nietolerancji skorzystają na diecie eliminacyjnej. Dlatego też obecnie modne diety bezglutenowe z całą pewnością nie mogą być polecane wszystkim. Celiakia (choroba trzewna) jest szczególną postacią nietolerancji glutenu i powinna być potwierdzona diagnozą lekarską. Samodiagnoza w większości przypadków nie jest trafna.

W przypadku występowania problemów zdrowotnych po spożyciu glutenu, warto go unikać. Jako że w pszenicy nie występuje żaden składnik odżywczy, którego nie dałoby się pozyskać z innego źródła (często zdrowszego lub bogatszego w inne substancje odżywcze) nie ma ryzyka niedoborów pokarmowych spowodowanych dietą bezglutenową.

    Pozostałe artykuły z cyklu Żywienie oparte na faktach:
  1. FODMAPs a problemy z układem pokarmowym. Dieta w zespole jelita drażliwego (IBS).
  2. Żywienie oparte na faktach: Ile posiłków dziennie spożywać?

Data publikacji: 11.01.2017
Data ostatniej aktualizacji: 11.01.2017

mgr farm. Emilia Blaski

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Członkini PTSF. Laureatka III edycji Konkursu Umiejętności Klinicznych. Aktualnie odbywa staż w aptece ogólnodostępnej i szpitalnej.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

Cytuj ten artykuł jako:
Emilia Blaski, i in.: Nietolerancja glutenu czy pszenicy? Czy u osób zdrowych unikanie glutenu ma sens?, Portal opieka.farm (http://opieka.farm/opracowania/nietolerancja-glutenu-czy-pszenicy/) [dostęp: 22 stycznia 2017]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.