Interakcje leków z alkoholem [tabela]

Znajomość interakcji leków z etanolem jest bardzo przydatna, zarówno w pracy, jak i w życiu… Zdecydowanie odradzamy udzielania porad zdawkowych: „proszę nie łączyć leku z alkoholem, bo lepiej nie łączyć leków z alkoholem”. Pacjent proszący o poradę nie przychodzi zapytać, czy możne pić w czasie farmakoterapii… Pacjent pyta o konkretne preparaty i konkretne ilości. Niepotrzebnie zabraniając wszystkiego, prędzej doprowadzimy do sytuacji, kiedy pacjent zrezygnuje z zażycia antybiotyku, bo Sylwester czy urodziny (mimo, że większość antybiotyków można łączyć z alkoholem wbrew obiegowej opinii), niż z zabawy. Czasem też pada pytanie – „wypiłem, a zapomniałem, że jestem na leku XYZ. Czego mam się spodziewać?”. Należy wówczas udzielić konkretnej informacji. Na szczęście w większości przypadków sporadyczne spożycie alkoholu nie zmienia znacznie działania leków i takiej informacji też warto udzielić, żeby uspokoić pacjenta.

Uwaga: Artykuł nie omawia szkodliwego wpływu etanolu na przebieg większości chorób – w każdym przypadku należy mimo wszystko odradzić spożywania alkoholu w przypadku wielu chorób, w szczególności związanych z infekcją. Interakcje etanol-choroba będą tematem osobnego opracowania.

Istnieją dwa typy interakcji pomiędzy lekiem a etanolem: farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Farmakokinetyczne to wtedy, kiedy alkohol wpływa na metabolizm lub wydalanie leku (i na odwrót). O farmakodynamicznych mówimy wtedy, kiedy alkohol ma addytywne działanie do działania leku, na przykład razem i z osobna obie substancje wywołują sedację.

Etanol metabolizowany jest głównie w wątrobie przez kilka enzymów, z których najważniejsze to dehydrogenaza aldehydowa (ADH) i izoforma CYP2E1 enzymu P-450. U osób spożywających alkohol sporadycznie, CYP2E1 metabolizuje tylko niewielką część spożytego alkoholu. Natomiast przy przewlekłym nadużywaniu aktywność CYP2E1 wzrasta nawet 10-krotnie, przez co większy udział ma wtedy CYP2E1, aniżeli ADH. Dlatego właśnie wpływ alkoholu na interakcję z lekiem może być bardzo różny w zależności od spożycia.

Lek lub kategoria leków

Efekt kliniczny i prawdopodobny mechanizm działania

Rekomendacja /komentarze

Leki przeciwbólowe nieopioidowe
Paracetamol

Przewlekłe stosowanie alkoholu może powodować podwyższenie stężenia we krwi N-acetylo-p-benzochinonoiminy (NAPQI), która jest hepatotoksyczna oraz obniżać stężenie paracetamolu. Mechanizm polega na zwiększonym metabolizmie paracetamolu przez CYP2E1.[1]Weathermon R, Crabb DW. Alcohol and medication interactions.Alcohol Res Health 1999;23:40-54 abstrakt.[2]Chan LN, Anderson GD. Pharmacokinetic and pharmacodynamic drug interactions with ethanol (alcohol).Clin Pharmacokinet 2014;53:1115-36 abstrakt. Może również zwiększać ryzyko chorób nerek, jednak mechanizm nie jest do końca poznany.

Wysokie, pojedyncze dawki alkoholu mogą zwiększać ryzyko toksyczności paracetamolu na podobnej zasadzie jak przewlekłe stosowanie.[3]Chan LN, Anderson GD. Pharmacokinetic and pharmacodynamic drug interactions with ethanol (alcohol).Clin Pharmacokinet 2014;53:1115-36 abstrakt.

U dorosłych, którzy zażywają ≥3 porcje alkoholu dziennie może wystąpić poważne uszkodzenie wątroby, jeśli również zastosują paracetamol[4]Baxter K, Preston CL (eds). Stockley’s Drug Interactions.  London: Pharmaceutical Press

Jednak okazjonalne wypicie alkoholu przy zażywaniu paracetamolu nie jest ryzykowne, podobnie jak zażycie paracetamolu „na kaca”.

Aspiryna i inne NLPZ (ketoprofen, ibuprofen, naproksen, meloksykam itd)
Aspiryna i niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą wykazywać addytywne lub synergistyczne działanie niszczące śluzówkę żołądka, co prowadzi do podwyższonego ryzyka krwawień żołądkowo-jelitowych, w zależności od podanej dawki.[5]Weathermon R, Crabb DW. Alcohol and medication interactions.Alcohol Res Health 1999;23:40-54 abstrakt.[6]Chan LN, Anderson GD. Pharmacokinetic and pharmacodynamic drug interactions with ethanol (alcohol).Clin Pharmacokinet 2014;53:1115-36 abstrakt.[7]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Mixing alcohol with medicines. 2014. pełny tekst.

Niezalecane jest przewlekłe stosowanie NLPZ u osób nadużywających alkoholu (≥ 3 porcje alkoholu/dzień)[8]Kaufman DW, Kelly JP, Wiholm BE, et al. The risk of acute major upper gastrointestinal bleeding among users of aspirin and ibuprofen at various levels of alcohol consumption. Am J Gastroenterol 1999;94:3189-96.

Należy zachować godzinny odstęp przed lub dwugodzinny po wypiciu alkoholu w przypadku leków NLPZ o modyfikowanym uwalnianiu (MR, SR, XL, itd) lub opóźnionym uwalnianiu (dojelitowe) ze względu na interakcje alkoholu z kontrolą uwalniania leku.

Leki przeciwbólowe opioidowe
Poza zwiększonym działaniem uspokajającym, równoczesne stosowanie opioidów i alkoholu zwiększa ryzyko przedawkowania i depresji ośrodka oddechowego.[9]Weathermon R, Crabb DW. Alcohol and medication interactions.Alcohol Res Health 1999;23:40-54 abstrakt.[10]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Mixing alcohol with medicines. 2014. http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/Medicine/medicine.htm.
Opioidy o przedłużonym uwalnianiuRównoczesne stosowanie alkoholu i niektórych opioidów o przedłużonym uwalnianiu (MR, SR, XL, itd) może prowadzić do jednorazowego wchłonięcia dużej dawki leku, co może być potencjalnie śmiertelneGeneralnie odradzaj równoczesne stosowanie alkoholu i jakichkolwiek opioidów[11]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF
Metadon

Przewlekłe stosowanie alkoholu obniża skuteczność metadonu poprzez jego zwiększony metabolizm watrobowy[12]Baxter K, Preston CL (eds). Stockley’s Drug Interactions.  London: Pharmaceutical Press

Nagłe spożycie alkoholu powoduje zwiększenie działania metadonu ze względu na jego zmniejszony metabolizm wątrobow[13]Baxter K, Preston CL (eds). Stockley’s Drug Interactions.  London: Pharmaceutical Press

Ostrzeż pacjentów o potencjalnym wpływie alkoholu na metadon, jak zwiększone ryzyko śmiertelnego przedawkowania. Generalnie odradzaj jednoczesne stosowanie metadonu i alkoholu[14]Baxter K, Preston CL (eds). Stockley’s Drug Interactions.  London: Pharmaceutical Press[15]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF
Leki przeciwzakrzepowe
Alkohol może zwiększać ryzyko upadków, a co za tym idzie krwawień, które trudniej opanować przy lekach tej grupy.[16]Ageno W, Gallus AS, Wittkowsky A, et al. Oral anticoagulant therapy: antithrombotic therapy and prevention of thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians evidence-based clinical practice guidelines. Chest 2012;141(Suppl 2):e44S-88S. abstrakt. Dotyczy to zarówno leków przeciwzakrzepowych, jak i przeciwpłytkowych (klopidogrel, tiklopidyna)
Warfaryna (Warfin) i acenokumarol

Jednorazowa konsumpcja alkoholu może zmniejszać metabolizm warfaryny, choć umiarkowane ilości (2-3 porcje) zdają się nie mieć żadnego wpływu[17]Cropp JS, Bussey HI. A review of enzyme induction of warfarin metabolism with recommendations for patient management. Pharmacotherapy 1997;17:917-28.

Przewlekłe stosowanie alkoholu jest łączone zarówno ze zwiększeniem jak i zmniejszeniem działania warfaryny lub acenokumarolu (przeciwstawne dane z badań). Pacjenci z chorobami wątroby mogą być bardziej podatni na zwiększenie działania warfaryny lub acenokumarolu pod wpływem alkoholu[18]Ageno W, Gallus AS, Wittkowsky A, et al. Oral anticoagulant therapy: antithrombotic therapy and prevention of thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians evidence-based clinical practice guidelines. Chest 2012;141(Suppl 2):e44S-88S.

Poinformuj pacjenta o potencjalnym działaniu alkoholu i warfaryny oraz zaleć częstsze monitorowanie, jeśli zmienią się nawyki żywieniowe, w tym konsumpcja alkoholu[19]Ageno W, Gallus AS, Wittkowsky A, et al. Oral anticoagulant therapy: antithrombotic therapy and prevention of thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians evidence-based clinical practice guidelines. Chest 2012;141(Suppl 2):e44S-88S.
Leki przeciwdepresyjne
bupropion (Wellbutrin XR, Zyban)

Bupropion może zmniejszać tolerancję na alkohol[20]Baxter K, Preston CL (eds). Stockley’s Drug Interactions.  London: Pharmaceutical Press

Zarówno pojedyncza jak i przewlekła konsumpcja alkoholu może zwiększać ryzyko drgawek, a bupropion może obniżać próg drgawkowy

Zalec pacjentom by zmniejszyć ilość lub unikać konsumpcji alkoholu w trakcie terapii bupropionem

Inhibitory MAO*

*w Polsce dotyczy tylko działającego na MAO-A moklobemidu (Aurorix, Mobemid, Moklar).

Teoretycznie tyramina, którą można znaleźć w niektórych piwach i winach, wchodzi w interakcję z inhibitorami MAO, co może wywołać poważny przełom nadciśnieniowy[21]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert. January 1995. http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/aa27.htm

Alkohol i inhibitory MAO (moklobemid) mogą mieć addytywne działanie na CNS

Inne dostępne w Polsce inhibitory MAO takie jak rasagilina (Azilect), selegilina (Selgres, Segan) oraz bilobalid (w: miłorząb japoński) nie hamują MAO w jelitach, więc nie wchodzą w interakcje z tyraminą

Zaleć pacjentom unikanie spożywania alkoholu i IMAO

Wyjaśnij pacjentowi, że ograniczenia dietetyczne stosowane przy IMAO (moklobemidzie) powinny być kontynuowane co najmniej 2 tygodnie po zakończeniu terapii

Zobacz też Czytaj też: Baza Porad > Inhibitory MAO-B

 

 

Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (TLPD)
m. in. klomipramina (Anafranil), amitryptylina, doksepina.
Alkohol może zwiększać działanie sedatywne trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, ich stężenie we krwi oraz ryzyko ortostatycznego niedociśnienia[22]Chan LN, Anderson GD. Pharmacokinetic and pharmacodynamic drug interactions with ethanol (alcohol). Clin Pharmacokinet 2014;53:1115-36.[23]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF

Alternatywą w leczeniu depresji u pacjentów, którzy konsumują alkohol są leki z grup SNRI lub SSRI , gdyż ryzyko interakcji w ich przypadku jest ograniczone

Depresja CNS pogłębiona przez alkohol może wystąpić częściej w pierwszym tygodniu terapii trójcyklicznymi lekami przeciwdepresyjnymi[24]Baxter K, Preston CL (eds). Stockley’s Drug Interactions.  London: Pharmaceutical Press.

Leki przeciwcukrzycowe

Pochodne sulfonylomocznika

w Polsce to gliklazyd (Diaprel MR, Gliclada) i glimepiryd (Amaryl, Glibetic)

Alkohol hamuje glukoneogenezę i może zwiększać ryzyko hipoglikemii. Kalorie z konsumpcji alkoholu mogą też pogarszać kontrolę glikemii.[25]American Diabetes Association. Alcohol. June 6, 2014. pełny tekst.Pacjentom stosującym gliklazyd lub gimepiryd (!) odradź spożywanie większych ilości alkoholu oraz zaleć, aby unikali całkowicie alkoholu jeśli odczuwają objawy hipoglikemii po konsumpcji alkoholu.[26]American Diabetes Association. Alcohol. June 6, 2014. pełny tekst.
InsulinyKonsumpcja alkoholu może powodować poważne i nieprzewidywalne działanie insuliny na poziom cukru we krwi ze względu na jego wpływ na glukoneogenezę.[27]American Diabetes Association. Alcohol. June 6, 2014. pełny tekst.Odradź pacjentowi stosowanie insuliny razem ze spożywaniem dużych ilości alkoholu oraz by unikał konsumpcji alkoholu na pusty żołądek.[28]American Diabetes Association. Alcohol. June 6, 2014. pełny tekst.
Metformina (Siofor,  Glucophage, Metformax)

Równoczesne stosowanie alkoholu i metforminy może powodować nudności i osłabienie.

Konsumpcja alkoholu może prowadzić do zwiększenia poziomu kwasu mlekowego we krwi podczas stosowania metforminy[29]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Mixing alcohol with medicines. 2014. pełny tekst.

Odradź pacjentowi stosowanie metforminy i konsumpcję dużej ilości alkoholu, niezależnie od tego czy pije go okazjonalnie czy stale. Ponadto zaleć monitorowanie symptomów kwasicy mleczanowej (np. bóle mięśni i brzucha, spowolnione bicie serca, zawroty głowy) jeśli konsumowany jest alkohol.
Leki przeciwpadaczkowe
Umiarkowane i okazjonalne spożywanie alkoholu nie wydaje się wywoływać klinicznie istotnych interakcji w większości przypadków, choć problem może stanowić sumowanie się własności sedatywnych.[30]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert. January 1995. pełny tekst. Niektóre leki przeciwpadaczkowe (np. walproinian sodu – Depakine Chrono) występują w postaci o przedłużonym uwalnianiu (XR, MR) i alkohol może przyspieszyć uwalnianie leku, dlatego należy zachować 2h odstęp, jeśli już pacjent decyduje się na spożycie. Dotyczy to pacjentów stosujących leki tej grupy w innych wskazaniach niż padaczka.  Należy bowiem mieć na uwadze to, że alkohol sam w sobie obniża próg drgawkowy, więc jest przeciwwskazany u osób chorych na epilepsję.
karbamazepina (Tegretol, Finlepsin, Neurotop)Karbamazepina może zmniejszyć tolerancję na alkohol.Poinformuj pacjenta o możliwej zwiększonej wrażliwości na alkohol. Zaleć jednak, aby nie pomijał dawki leku jeśli spożył lub zamierza spożyć alkohol.
fenytoinaPojedyncza konsumpcja alkoholu może zwiększać stężenie fenytoiny we krwi, a przewlekłe zażywanie może je zmniejszać.[31]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert. January 1995. pełny tekst.Poinformuj pacjenta o możliwym wpływie alkoholu na skuteczność fenytoiny.
Leki przeciwhistaminowe
Ryzyko senności w ciągu dnia może być zwiększone, jeśli leki przeciwhistaminowe są stosowane z alkoholem, a zdolności psychomotoryczne jak umiejętność kierowania pojazdami mogą być mocno upośledzone, szczególnie przy stosowaniu leków przeciwhistaminowych o właściwościach sedatywnych[32]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Mixing alcohol with medicines. 2014. pełny tekst.

Pierwsza generacja leków przeciwhistaminowych

prometazyna (Diphergan), klemastyna, triprolidyna (Acatar Acti-Tabs), hydroksyzyna, cyproheptadyna (Peritol), prometazyna, chlorfeniramina (Tabcin Trend, Polopiryna Complex), dimenhydrynat (Aviomarin), difenhydramina (Apap Noc, w: Aviomarin)

Alkohol może zwiększać sedację i zawroty głowy jeśli łączony z pierwsza generacją leków przeciwhistaminowych, szczególnie u starszych osób ze względu na kumulację wpływu na CNS.[33]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Mixing alcohol with medicines. 2014. pełny tekst.[34]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Alcohol Alert. January 1995. pełny tekst.

Odradź konsumpcji alkoholu przy stosowaniu pierwszej generacji leków przeciwhistaminowych.[35]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF Rozważ zarekomendowanie leków przeciwhistaminowych bez działania sedatywnego, ale ostrzeż pacjenta o możliwości wystąpienia interakcji, gdyż jej występowanie jest sprawą osobniczą.

Zobacz też Czytaj też: Antyhistaminiki H1 dostępne w Polsce: I i II generacja

Leki na nadciśnienie
Umiarkowane i duże spożycie alkoholu (ponad 2 porcje/dzień) zwiększają ciśnienie krwi.[36]National Heart, Lung, and Blood Institute. The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure (JNC 7). August 2004. pełny tekst .pdf Dodatkowo, konsumpcja alkoholu może prowadzić do ostrego niedociśnienia i sumowania się efektów z lekami rozszerzającymi naczynia.

Blokery α1

tamsulozyna (Omnic, Uprox, i inne), alfuzosyna (Dalfaz), sylodosyna (Urorec), doksazosyna (Cardura, Doxar)

Zaraz po spożyciu alkoholu w połączeniu z blokerami α1 może wystąpić hipotensja ortostatyczna.

Ponadto alkohol może wchodzić w interakcję z kontrolą uwalniania leku o modyfikowanym uwalnianiu (MR, SR, XL)

Poinformuj pacjenta o potencjalnych działaniach niepożądanych wspólnego stosowania tych leków z alkoholem, tj. spadkach ciśnienia i zawrotach głowy.

β-blokery

propranolol, metoprolol (Betaloc ZOK, Beto ZK), bisoprolol, nebiwolol (Nebilet) i inne

Alkohol może zwiększać działanie hipotensyjne β-blokerów.Poinformuj pacjenta o potencjalnych działaniach niepożądanych wspólnego stosowania tych leków z alkoholem.
Blokery kanałów wapniowych

Alkohol w połączeniu z blokerami kanałów wapniowych. może zwiększać ryzyko hipotensji ortostatycznej

Przewlekłe stosowanie werapamilu może zwiększać stężenie alkoholu we krwi oraz spowalniać jego metabolizm.

Poinformuj pacjenta o potencjalnych działaniach niepożądanych wspólnego stosowania tych leków z alkoholem.
Leki przeciwdrobnoustrojowe
doksycyklina (Unidox)
Przewlekłe spożycie większych ilości alkoholu może prowadzić do obniżenia stężenia doksycykliny do wartości subterapeutycznych ze względu na zwiększenie tempa metabolizmu.

Należy rozważyć podwojenie dawki doksycykliny u pacjentów chorujących na alkoholizm lub zamienić na lek, który nie daje takiej interakcjii. Równoczesne zażywanie alkoholu i tetracykliny może delikatnie zwiększyć stężenie tetracykliny we krwi.

izoniazyd

(w: Rifamazid)

Duże lub przewlekłe stosowanie alkoholu (codziennie) może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności oraz zwiększyć klirens izoniazydu.[37]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF

Zaleć pacjentowi unikanie alkoholu kiedy stosuje izoniazyd.

ketokonazol

Alkohol może zwiększać ryzyko reakcji podobnej do disulfiramowej podczas doustnego przyjmowania ketokonazolu.

Alkohol może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności podczas doustnego przyjmowania ketokonazolu[38]ChPL leku ketokonazol ketokonazol-ulotka-ChPL.pdfl

Zaleć pacjentowi unikanie alkoholu w trakcie terapii ketokonazolem.

Zobacz też Czytaj też: Zespół długiego QT i torsade de pointes (TdP). Jakie leki zwiększają ryzyko?

metronidazolAlkohol może zwiększać ryzyko reakcji podobnej do disulfiramowej razem z metronidazolem. Ryzyko również jest możliwe podczas podania dopochwowego ze względu na niewielkie przenikanie do krążenia ogólnego.Ryzyko może być niewielkie, lecz i tak zaleć pacjentowi, by unikał alkoholu w trakcie terapii metronidazolem oraz przez 72 godziny po jej zakończeniu[39]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF .
tynidazolAlkohol może zwiększać ryzyko reakcji podobnej do disufiramowej z tynidazolem.Ryzyko może być niewielkie, lecz i tak zalec pacjentowi, by unikali alkoholu w trakcie terapii tynidazolem oraz przez 72 godziny po zakończeniu.[40]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF
furagina (= furazydyna)

Przy połączeniu furaginy z alkoholem może wystąpić reakcja podobna do disulfiramowej.

Ponadto alkohol zwiększa ryzyko infekcji dróg moczowych sam w sobie.

Odradź pacjentowi spożycia alkoholu w trakcie leczenia furaginą, a także picia alkoholu w ogóle w przypadku nawracających infekcji dróg moczowych.

Zobacz też Czytaj też: Preparaty bez recepty na zapalenie układu moczowego

Leki przeciwpsychotyczne

Atypowe

m. in. olanzapina (Zyprexa, Zolafren, Anzorin) i kwetiapina (Ketrel, Kwetaplex)

Równoczesne stosowanie alkoholu i nietypowych leków przeciwpsychotycznych może prowadzić do sumowania się wpływu na CNS i ortostatycznego niedociśnienia, szczególnie w przypadku olanzapiny i kwetiapiny.Odradź pacjentowi zażywanie alkoholu w trakcie trwania terapii lekami przeciwpsychotycznymi[41]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF .

Pochodne fenotiazyny

m. in. promazyna i perazyna (inaczej pernazyna)

Równoczesne stosowanie alkoholu i pochodnych fenotiazyny może prowadzić do nasilenia sedacji.[42]National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. Mixing alcohol with medicines. 2014. pełny tekst.Odradź pacjentowi zażywanie alkoholu w trakcie trwania terapii lekami przeciwpsychotycznymi[43]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF .
Leki rozluźniające mięśnie

Równoczesne stosowanie leków miorelaksacyjnych i nawet małych ilości alkoholu może prowadzić do kumulacji działania depresyjnego na CNS. Przykłady to baklofen i tyzanidyna (Sirdalud, Tizanor). Przeciwwskazanie nie dotyczy tolperizonu (Mydocalm, Tolperis)

Zobacz też Czytaj też: Pacjent mdlejący po tyzanidynie [Case #7]

Leki nasenne
benzodiazepiny

Równoczesne stosowanie benzodiazepin i alkoholu może prowadzić do kumulacji działania na CNS. Szczególnie w przypadku długo działających benzodiazepin lub dużych ilości alkoholu.

Pojedyncze spożycie alkoholu może zwiększać stężenie we krwi niektórych benzodiazepin (diazepam) przez zwiększenie ich wchłaniania

Ostrzeż pacjenta przed możliwymi działaniami niepożądanymi, jak zwiększona sedacja, upośledzenie psychomotoryczne. Rozważ odradzenie równoczesnego stosowania benzodiazepin i alkoholu[44]FDA. Avoid Food-Drug Interactions. pełny tekst .PDF .

Leki o budowie niebenzodiazepinowej

zolpidem (Nasen, Stilnox, Zolpigen) i zopiklon (Imovane)

Równoczesne stosowanie alkoholu i leków nasennych o budowie niebenzodiazepinowej może prowadzić do kumulacji wpływu na CNS i ryzyko zachowań, jak lunatykowanie i inne.[45]Chan LN, Anderson GD. Pharmacokinetic and pharmacodynamic drug interactions with ethanol (alcohol).Clin Pharmacokinet 2014;53:1115-36 abstrakt.[46]Hesse LM, von Moltke LL, Greenblatt DJ. Clinically important drug interactions with zopiclone, zolpidem, and zaleplon. CNS Drugs 2003;17:513-32.Odradź pacjentowi równoczesne stosowanie alkoholu i leków nasennych o budowie niebenzodiazepinowej. Poza bezpośrednią interakcją, alkohol potęguje także problemy z zasypianiem.[47]Schutte-Rodin S, Broch L, Buysse D, et al. Clinical guideline for the evaluation and management of chronic insomnia in adults. J Clin Sleep Med 2008;4:487-504.
Leki na dysfunkcje seksualne

Inhibitory PDE5

sildenafil (Viagra), tadalafil (Cialis), wardenafil (Levitra), awanafil (Spedra)

Równoczesne stosowanie alkoholu i inhibitorów PDE-5 może niekiedy zwiększać ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i przyspieszać bicie serca (tadalafil), szczególnie po spożyciu większych porcji alkoholu.Poinformuj pacjenta o możliwych działaniach niepożądanych alkoholu i inhibitorów PDE-5 oraz przypomnij o tym, że alkohol może wywoływać sam w sobie trudności z erekcją.
Statyny

Nadużywanie alkoholu i jednoczesne stosowanie statyn potęguje ryzyko uszkodzenia wątroby[48]Mancini GB, Tashakkor AY, Baker S, et al. Diagnosis, prevention, and management of statin adverse effects and intolerance: Canadian Working Group Consensus update. Can J Cardiol 2013;29:1553-68.

Zobacz też Czytaj też: Równoważne dawki statyn [Case #2]

Inne leki
acytretyna
(Neotigason, Acitren)

Wydłużenie czasu potencjalnego działania teratogennego u kobiet.

Alkohol zwiększa trans-estryfikację acytretyny do teratogennego etretynatu, który może pozostać w ciele kobiety przez wiele lat.[49]Charakterystyka Produktu Leczniczego Acitren (acytretyna) Acitren_acytretyna-ChPL

Zaleć kobietom w wieku rozrodczym, by całkowicie unikały alkoholu i leków zawierających alkohol podczas terapii acytretyną i przez 2 miesiące po jej zakończeniu![50]Charakterystyka Produktu Leczniczego Acitren (acytretyna) Acitren_acytretyna-ChPL
metotreksatSpożycie 2 lub więcej porcji alkoholu tygodniowo może zwiększać ryzyko toksycznego uszkodzenia wątroby. Pacjenci leczeni na łuszczycę mogą mieć wyższe ryzyko niż ci leczeni na RZS[51]Whiting-O’Keefe QE, Fye KH, Sack KD. Methotrexate and histologic hepatic abnormalities: a meta-analysis. Am J Med. 1991 Jun;90(6):711-6. abstrakt

Rozważ odradzenie spożywania alkoholu w trakcie terapii metotreksatem.[52]Whiting-O’Keefe QE, Fye KH, Sack KD. Methotrexate and histologic hepatic abnormalities: a meta-analysis. Am J Med. 1991 Jun;90(6):711-6. abstrakt

Zobacz też Czytaj też: Jaki lek przeciwbólowy z metotreksatem? [Case #5]

metoklopramid

Równoczesne stosowanie alkoholu i metoklopramidu może prowadzić do sumowania się działania sedatywnego.

Metoklopramid może też zwiększać stężenie alkoholu we krwi ze względu na przyspieszone opróżnianie żołądka (etanol szybciej przechodzi do jelita cienkiego).

Rozważ odradzenie pacjentowi konsumowania alkoholu w trakcie terapii metoklopramidem.
wareniklina (Champix)Równoczesne stosowanie alkoholu i warenikliny może potęgować stan upojenia alkoholem i zwiększać ryzyko nietypowego lub agresywnego zachowania, a także drgawek.[53]Charakterystyka Produktu Leczniczego Champix  .pdf[54]FDA Drug Safety Communication: FDA updates label for stop smoking drug Chantix (varenicline) to include potential alcohol interaction, rare risk of seizures, and studies of side effects on mood, behavior, or thinking (2015) pełny tekst

Poinformuj pacjenta o możliwych interakcjach alkoholu i warenikliny i zaleć ograniczenie spożycia alkoholu do czasu poznania wpływu spożywania obu na pacjenta.

Ze względu na to, że cytyzyna (Tabex, Desmoxan) to analog warenikliny, rozważ odradzenie stosowania alkoholu! cytyzyna jest lekiem bardzo słabo przebadanym i na temat interakcji z alkoholem i innymi lekami tak naprawdę niewiele wiadomo.

Podsumowanie – zapamiętaj te leki:

Leki, przy których należy bezwzględnie zaprzestać spożywania alkoholu to:

  • opioidy o przedłużonym uwalnianiu
  • metadon
  • bupropion
  • moklobemid
  • fenytoina
  • ketokonazol
  • metronidazol i tynidazol
  • zolpidem i zopiklon
  • acytretyna
  • metotreksan
  • wareniklina

Do tematu interakcji leków z alkoholem będziemy jeszcze wracać.

Artykuły są stale aktualizowane: przeglądasz wersję nr 77 z dnia 31.08.2017, pierwotnie opublikowaną 16.04.2017.

mgr farm. Effiom Uman-Ntuk

Członek Okręgowej Rady Aptekarskiej w Krakowie, założyciel i redaktor portalu opieka.farm, założyciel AuF oraz AnP.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

mgr farm. Konrad Tuszyński

Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel AuF oraz AnP.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

Cytuj ten artykuł jako:
Effiom Uman-Ntuk, i in.: Interakcje leków z alkoholem [tabela], Portal opieka.farm (http://opieka.farm/opracowania/tabela-interakcje-lekow-alkoholem/) [dostęp: 23 września 2017]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.