Zapalenie zatok i interakcja z lekiem psychotropowym [Case #11]

Pacjentka zgłosiła się do apteki z receptą na klarytromycynę (Klacid 500mg) przepisaną na utrzymujące się ponad 2 tygodnie zapalenie zatok. Farmaceuta przed realizacją recepty sprawdził rejestr stosowanych leków i zauważył, że pacjentka stosuje przewlekle m.in. kwetiapinę o przedłużonym uwalnianiu (Kwetaplex XR 300mg). Pacjentka zapewniła, że poinformowała laryngologa o stosowanych przewlekle lekach psychotropowych i została uspokojona, że przepisany preparat nie będzie wchodził w interakcje. Na pytanie farmaceuty, czy lekarz dopytał, które dokładnie leki pacjentka bierze, odpowiedź była przecząca.

Metryczka pacjenta
płeć: Kobieta
wiek: 30
choroby przewlekłe:
  • łagodna postać choroby afektywnej jednobiegunowej
  • tuż po ciąży depresja znacznie się nasiliła
inne dolegliwości: Nawracające zapalenie zatok
stosowane leki i dawkowanie:
  • lamotrygina (Lamotrix) 50 mcg
  • kwetiapina (Kwetaplex XR) 300 mg
  • sertralina (Setaloft) 50mg
  • klarytromycyna (Klacid) 500 mg | co 12 h

Wyjaśniono, że:

Klarytromycyna wchodzi w interakcje z wieloma lekami, ponieważ silnie hamuje pewien enzym, który neutralizuje jeden z leków pacjenta, kwetiapinę. Zdecydowano się na niewydawanie zapisanego antybiotyku i pilny kontakt z lekarzem laryngologiem.

Pacjentka zadzwoniła do lekarza i przekazała telefon farmaceucie, żeby wyjaśnił, z czym jest problem. Jak się okazało, lekarz wiedział, że makrolidy wchodzą w interakcje z niektórymi neuroleptykami, ale założył, że skoro pacjent brał wcześniej azytromycynę (Azitrox) i problemu nie było, to równie dobrze może zapisać inny makrolid, klarytromycynę.

W rozmowie z lekarzem wyjaśniono, że nie chodzi o makrolidy jako takie, ale o klarytromycynę w szczególności, która jest silnym inhibitorem jednej z izoform enzymu P450. Lekarz podziękował za informację, powiedział, że nie zdawał sobie z tego sprawy, i zapytał, który antybiotyk można zastosować. Zaproponowano azytromycynę przez 6 dni, która zarówno nie wchodzi w interakcje, jak i cechuje się mniejszym potencjałem arytmogennym (wydłużenie QT).

Pacjent był bardzo wdzięczny, a infekcja została wyleczona i obeszło się bez nieobecności w pracy. Zalecono dodatkowo płukanie zatok roztworem chlorku sodu, zarówno podczas infekcji, jak i jako profilaktykę nawrotów. Wydano w tym celu dzbanek do płukania zatok (na zdjęciu).

Komentarz:

W literaturze opisano wiele przypadków kilkukrotnego wzrostu stężenia we krwi kwetiapiny po równoczesnym podaniu inhibitora izoformy 3A4 cytochromu P-450[1]Grimm SW, Richtand NM, Winter HR, Stams KR, Reele SB „Effects of cytochrome P450 3A modulators ketoconazole and carbamazepine on quetiapine pharmacokinetics.” Br J Clin Pharmacol 61 (2006): 58-69.  Opisano także przypadki zaburzeń świadomości i poważnej depresji oddechowej po podaniu klarytromycyny, na przykład u 32-letniego pacjentowa stosującego przewlekle kwetiapinę[2]Schulz-Du Bois,C., et al: Major Increase of Quetiapine Steady-State Plasma Concentration Following Co-Administration of Clarithromycin: Confirmation of the Pharmacokinetic Interaction Potential of Quetiapine, Pharmacopsychiatry 2008 abstrakt, a nawet pełnoobrazowy złośliwy zespół neuroleptyczny u pacjenta, który na własną rękę zastosował klarytromycynę będąc na kwetiapinie[3]Christodoulou C, Margaritis D, Makris G, Kavatha D, Efstathiou V, PapageorgiouC, Douzenis A. Quetiapine and clarithromycin-induced neuroleptic malignant syndrome. Clin Neuropharmacol. 2015 Jan-Feb;38(1):36-7. abstrakt.

Wnioski, jakie można wyciągnąć z powyższego studiu przypadku:

  • miejsce do konsultacji nie było konieczne, aby zapobiec interakcji, ale absolutnym wymogiem była jakakolwiek forma dokumentowania wizyt pacjenta i stosowanych przez niego leków;
  • należy przed kontaktem z przepisującym zawsze wiedzieć, jaką alternatywę możemy zaproponować;
  • uważne przeczytanie ulotki na nic by się nie zdało, bo informacja o tej interakcji jest nieobecna w ulotce Klacidu
  • tego typu interwencja nie wymaga zaawansowanej wiedzy z farmakologii, ale musi być oparta o wiarygodne dane, jeśli podejmiemy kontakt z przepisującym.

Alternatywnym rozwiązaniem mógł być też kontakt z psychiatrą i skorygowanie dawki kwetiapiny lub odstawienie jej na czas leczenia problematycznym antybiotykiem. Najczęściej jednak łatwiej skontaktować się z lekarzem POZu, który wypisał drugi lek na doraźne leczenie, niż ze specjalistą który zalecił leczenie przewlekłe i którego pacjent widzi raz do roku.

Data publikacji: 26.07.2016
Data ostatniej aktualizacji: 26.07.2016

mgr farm. Konrad Tuszyński

Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel AuF oraz AnP.

[artykuły] [wyślij wiadomość]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.