Ketamina może wyleczyć ciężką depresję lekooporną przez wpływ na receptor 5-HT1B

Lek stosowany jako środek znieczulający może wyleczyć depresję lekooporną już po podaniu pojedynczej dawki. Odkryto nowy mechanizm, przez który ketamina wywiera tak szybki efekt przeciwdepresyjny.

Ketamina była dawniej używana jako środek znieczulający na polach bitew i w salach operacyjnych. Teraz zyskuje popularność jako obiecujące leczenie poważnej depresji. Jej szybkie działanie już przy pierwszej dawce może odegrać kluczową rolę w zapobieganiu samobójstwom. Może być także skuteczna w przypadku depresji połączonej z lękiem. 

Powszechne metody leczenia depresji są terapią długotrwałą. Pierwsze efekty mogą być widoczne dopiero po kilku tygodniach nieprzerwanego stosowania leków.

O dostępnych terapiach możecie przeczytać w innym opracowaniu. (Patrz: Leki przeciwdepresyjne”.)

Ketamina może być pomocna w depresji opornej na leczenie. Wyróżniamy dwie jej formy: 

  • Ketamina racemiczna – najczęściej podawana we wlewie. Jest to mieszanina dwóch cząsteczek, ketaminy “R” i “S”. Zatwierdzona kilka dekad temu przez FDA jako środek znieczulający, jest stosowana off-label w innych krajach do leczenia depresji.
  • Esketamina (Spravato), zatwierdzona przez FDA w marcu 2019 r. w postaci aerozolu donosowego do leczenia depresji u dorosłych w połączeniu z doustnymi lekami przeciwdepresyjnymi.[1]

Te dwie postaci ketaminy oddziałują w różny sposób z receptorami w mózgu, a także wpływają w różny sposób na skuteczność leku i występowanie działań niepożądanych. Nie jest wiadome jeszcze, która postać jest bardziej skuteczna oraz jakie są różnice w skutkach ubocznych. Konieczne są dalsze badania w tym kierunku. 

Preparaty na rynku polskim zawierające ketaminę – Ketalar 10 i Ketalar 50 – są stosowane tylko w lecznictwie zamkniętym. Leki te podawane są jako pojedynczy środek znieczulający do krótkich zabiegów diagnostycznych i chirurgicznych. 

To, dlaczego ketamina wywiera działanie przeciwdepresyjne już po podaniu pojedynczej dawki, a także w przypadku niepowodzenia innymi terapiami, nie jest jeszcze do końca wiadome. Nowe badanie RCT, opublikowane w Translational Psychiatry, może pomóc wyjaśnić mechanizm przeciwdepresyjny. Badacze próbowali dokładnie określić, jaki wpływ ma ketamina na mózg osoby niereagującej na konwencjonalne leczenie środkami przeciwdepresyjnymi. 

Uczestnikom badania podano dawki ketaminy, które były zbyt niskie, aby wywołać efekt znieczulający, a następnie wykonali obrazy mózgu za pomocą pozytronowej tomografii emisyjnej (PET, ang. possitron tomography emission). Celem badania było sprawdzenie, czy ketamina działa poprzez wpływ na receptor 5-HT1B. We wcześniejszych badaniach odkryto niską gęstość tego receptora u pacjentów z ciężką depresją. 

Lek był podawany pacjentom, ze zdiagnozowaną ciężką depresją, 2 razy w tygodniu przez 2 tygodnie.  Za pomocą skali oceny depresji stwierdzono, że 70% uczestników badania odpowiedziało na ketaminę. Po przeanalizowaniu obrazów PET, autorzy badania stwierdzili, że ketamina wpływa na mózgi uczestników w nowy, do tej pory nieznany mechanizm. 

Według autorów badania, udało się wykazać, że ketamina działa poprzez zwiększenie gęstości receptora 5-HT1B. Ketamina ma niewątpliwą zaletę – działa bardzo szybko w porównaniu do dostępnej farmakoterapii. Jest jednak klasyfikowana jako narkotyk, mogący powodować uzależnienie. Badanie jednak jest przełomowe – sugeruje, że receptor 5-HT1B mógłby być nowym celem następnych, potencjalnych leków, które nie miałyby ryzyka takiego, jak w przypadku ketaminy.[2][3]

mgr farm. Anna Świder

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Analityk w zakresie Market Access. Szczególnie interesuje się oceną technologii medycznych i neurobiologią. Pełni funkcję dziennikarza medycznego na portalu opieka.farm.

[artykuły]

Źródła
  1. FDA News Release: FDA approves new nasal spray medication for treatment-resistent depression; available only at a certified doctor’s office or clinic. 2019 pełny tekst
  2. MedicalNewsToday: Ketamine’s effect on depression identified in new study. [dostęp: 20.06.2020] pełny tekst
  3. Tiger M., Veldman E.R., Ekman C.J., Halldin C., Svenningsson P., Lundberg. A randomized placebo-controlled PET study of ketamine’s effect on serotonin 1B receptor binding in patients with SSRI-resistant depression. Translational Psychiatry, 2020. pełny tekst

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Serwis

Pogadanki Farmaceutyczne

Ostatnie komentarze:

  • Konrad Tuszyński komentuje Nadmierna potliwość – co polecić?: “Przeprowadzone badania wykazały, że nie wpływa. 🙂 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18494900/
  • Konrad Tuszyński komentuje Nadmierna potliwość – co polecić?: “Tu jest jeszcze przegląd: https://opieka.farm/dermatologia/sposoby-na-nadmierna-potliwosc/ 🙂
  • Paweł Grochecki komentuje Nadmierna potliwość – co polecić?: “Można byłoby wspomnieć jeszcze o preparatach z metanaminą. I to nie tylko o tym wyprodukowanym przez pewną bardzo popularną firmę.…
  • Piotr Bednarek komentuje Nadmierna potliwość – co polecić?: “A czy preparaty zamykające gruczoły potowe, stosowane długotrwale, głównie w lecie nie wpływają negatywnie na procesy termoregulacji organizmu ?
  • Małgorzata Łęt komentuje Wystawianie faktur dla pacjenta i odbiorcy: “Lekarze weterynarii leki zakupione w aptece mogą wykorzystać tylko do podawania w gabinecie (ad usum proprium) a więc nie wprowadzają…
  • Jacek Podgajski komentuje Wystawianie faktur dla pacjenta i odbiorcy: “Bardzo pomocne opracowanie 🙂 Zastanawia mnie tylko część dotycząca praktyki weterynaryjnej. Z tego co udało mi się ustalić gabinety weterynaryjne…

Aktualności i doniesienia

Wiedza i praktyka

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
()
x

Zaloguj się

Portal dedykowany jest osobom związanym z ochroną zdrowia. Prosimy o zalogowanie się lub rejestrację.