Choroba niedokrwienna serca

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.

Istnieją dwa typy dusznicy bolesnej: stabilna i niestabilna. Stabilna dusznica bolesna zazwyczaj powstaje z powodu zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych, a ból pojawia się zwykle gdy pacjent wykonuje zbyt duży wysiłek lub pod wpływem stresu. Niestabilna – objawia się bólem w klatce piersiowej w spoczynku lub podczas niewielkiego wysiłku fizycznego. Zmniejszenie przepływu wieńcowego jest zwykle spowodowane pęknięciem blaszki miażdżycowej. Niestabilna dusznica bolesna jest często wynikiem pogorszenia się stanu zdrowia pacjenta z dusznicą bolesną stabilną.

W obu przypadkach leczenie polega na doraźnym leczeniu ataków oraz długoterminowym leczeniu, które zapobiega występowaniu incydentów sercowo-naczyniowych.

Nitrogliceryna podawana podjęzykowo (Nitromint aerozol) jest stosowana w leczeniu nagłych zaostrzeń dusznicy bolesnej. Jako leki zapobiegawcze stosuje się:

  • azotany długo-działające (monoazotan izosorbidu (Effox, Mononit, Mono Mack depot) , diazotan izosorbidu (Sorbonit) [1]Curyło AM. [Use of nitroglycerin in the treatment of congestive heart failure]. Folia Med Cracov. 1989;30(1-2):23-9. abstract [dostęp 28.02.2018],
  • β-blokery (propranolol (Propranolol Accord, Propranolol WZF), acebutolol (Sectral), atenolol (Atenolol Sanofi), bisoprolol (Bibloc, Bisocard, Concor, Sobycor, Corectin, Coronal), karwedilol (Avedol, Atram, Carvetrend, Hypoten, Dilatrend, Hypoten, Vivacor), nebiwolol (Ebivol, Nebilet, Nebilenin, Ivineb, Nebicard, Nebispes, Nedal), metoprolol (Betaloc, Metocard, Selmet), sotalol (Biosotal, SotaHEXAL 40)[2]Barrese V, Taglialatela M. New advances in beta-blocker therapy in heart failure. Frontiers in Physiology. 2013;4:323. doi:10.3389/fphys.2013.00323. pełny tekst [dostęp 28.02.2018],
  • blokery kanałów wapniowych (diltiazem (Oxycardil, Dilzem retard), werapamil (Isoptin, Staveran), amlodypina (Agen, Cardilopin, Amlopin,, Apo-Amlo), felodypina (Plendil, Delmuno),
  • iwabradynę (Bixebra)[3]Haudhary R, Garg J, Krishnamoorthy P, Shah N, Lanier G, Martinez MW, Freudenberger R. Ivabradine: Heart Failure and Beyond. J Cardiovasc Pharmacol Ther. 2016 Jul;21(4):335-43. abstract [dostęp 28.02.2018],
  • trimetazydynę (Preductal, Triacyt MR, Setal MR, Protevasc SR)[4]Zhou X, Chen J. Is treatment with trimetazidine beneficial in patients with chronic heart failure? PLoS One. 2014 May 5;9(5), abstract [dostęp 28.02.2018]
  • nitroglicerynę w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (Sustonit).

Wyżej wymienione substancje mogą być stosowane w monoterapii lub w skojarzeniu.

Ponadto stosuje się leki przeciwpłytkowe (klipidogrel[5]Miličić D, Samardžić J, Petričević M. Antithrombotics in heart failure. Croatian Medical Journal. 2014;55(6):621-627. doi:10.3325/cmj.2014.55.621. pełny tekst [dostęp 28.02.2018] (Plavix, Areplex, Agregex) i aspirynę (Acard, Polocard), statyny i inhibitory konwertazy angiotensynowej.

Zobacz też Czytaj też:  Baza porad. Nitraty

Zobacz też Czytaj też:  Klasyfikacja beta-blokerów

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Najważniejsze informacje, które powinieneś przekazać pacjentowi na temat dawkowania to:

  • Nitrogliceryna w postaci sprayu (Nitromint)  jest stosowana w nagłych wypadkach dusznicy bolesnej, a także zapobiegawczo przed wysiłkiem. Efekt działania pojawia się szybko bo już po 1-1,5 min. i trwa tylko 20-30 minut.
  • W przypadku nitratów długodziałających dawkowanie przedstawia się zupełnie inaczej:
    • monoazotan izosorbidu jest podawany w podzielonych dawkach, a preparaty o zmodyfikowanym uwalnianiu raz na dobę, rano.
    • diazotan izosorbidu również podaje się w podzielonych dawkach w ciągu dnia, a preparaty o zmodyfikowanym uwalnianiu raz na 12 godzin.
    • preparaty nitrogliceryny o zmodyfikowanym uwalnianiu stosuje się dwa do trzech razy na dobę. Natomiast przezskórne raz na 24 godziny.
  • W przypadku dawkowania nitratów 2×1 należy zastosować drugą dawkę leku nie później niż po ośmiu godzinach, czyli np. o 8.00 i 16.00. Ciągłe stosowanie tych preparatów wywołuje zjawisko tolerancji.
  • Leczenie β-blokerami zaczyna się od możliwie najmniejszych dawek, następnie stopniowo dawki się zwiększa. Zwykle stosuje się dwa razy dzienne, również w przypadku preparatów o modyfikowanym uwalnianiu.
  • Leki blokujące kanał wapniowy: dzienna ilość dawek jest zmienna w zależności od przyjmowanego leku. Zwykle jeden, dwa lub trzy razy dziennie. Nie powinno się wydawać zamienników.[6]Medscape: Therapeutic Interchange and Equivalence: Focus on Antihypertensive Agents pełny tekst
  • Iwabradynę stosuje się dwa razy dziennie.
Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Podczas rozmowy z pacjentem zwróć uwagę na to, że:

  • tylko nitrogliceryna podjęzykowa jest stosowana w leczeniu ostrych napadów dławicy piersiowej. Postać o zmodyfikowanym uwalnianiu (Sustonit) jest stosowana tylko prewencyjnie. To ważne, bo pacjenci pytają o niedostępne już tabletki podjęzykowe, które miały inną postać,
  • beta-blokery oraz nitraty są stosowane w profilaktyce dławicy piersiowej, ponieważ zmniejszają zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen,
  • leki blokujące kanał wapniowy są zwykle zalecane u osób, u których występują przeciwwskazania do stosowania β-blokerów; zwykle jako leki pierwszego rzutu stosuje się werapamil lub diltiazem.
  • nikorandyl (niedostępny w Polsce) przyjmowany jest w profilaktyce dusznicy bolesnej, zwykle w monoterapii. Iwabradyna jest zalecana dla pacjentów, u których występują przeciwwskazania do stosowania betablokerów.
  • ze względu na możliwość bezobjawowego przebiegu choroby niedokrwiennej serca, warto uświadomić pacjenta jak ważne jest regularne przyjmowanie leków.
Czy leczenie przynosi efekty?

Aby upewnić się czy leczenie pacjenta przynosi efekty zadaj mu następujące pytania:

  • Czy pacjent systematycznie stosuje leki? Czy wie jak należy je stosować i rozumie konieczność przyjmowania ich regularnie? 
  • Czy stan pacjenta uległ pogorszeniu? Jeśli tak, koniecznie należy skierować go do lekarza przepisującego.
Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Najczęstsze działania niepożądane leków stosowanych w chorobie niedokrwiennej serca przedstawiono w poniższych punktach:

  • azotany stosowane profilaktycznie mogą powodować zaczerwienienie, ból oraz zawroty głowy, tachykardię i niedociśnienie ortostatyczne
  • w przypadku stosowania nitratów o długim okresie półtrwania może rozwinąć się tolerancja na lek; w takim przypadku konieczne jest skierowanie pacjenta do lekarza w celu zmiany leczenia; unikanie maksymalnych dawek azotanów oraz wprowadzenie do schematu dawkowania przerw od działania tych leków jest metodą na zapobieganie tolerancji,
  • beta-blokery mogą powodować zaburzenia snu, bradykardię, zmęczenie, chłód kończyn i zaburzenia seksualne. Mogą powodować astmę oraz zaburzać tolerancję glukozy, dlatego nie są zalecane u osób z astmą, POChP oraz u cukrzyków,
  • leki blokujące kanały wapniowe mogą wywoływać zaczerwienienie, obrzęk i ból stawu skokowego; nagłe odstawienie może zaostrzyć dusznicę bolesną. Werapamil i diltiazem mogą również powodować bradykardię i niedociśnienie,
  • iwabradyna może być przyczyną bradykardii, zawrotów lub bólu głowy; ponadtomoże powodować charakterystyczne tylko dla niej działanie niepożądane tzw. fosfeny –wrażenia wzrokowe powstające w szczególnych warunkach niezależnie od źródła światła, mogące utrzymywać się przez 2 miesiące od rozpoczęcia leczenia[7]ChPL Bixebra
Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Konsultując pacjenta warto zwrócić uwagę na następujące zalecenia:

  • jeśli pacjent stosuje nitroglicerynę krótko działającą: zapytaj pacjenta, jak często jej używa –  jest to miernik prawidłowej kontroli dusznicy bolesnej,
  • w przypadku azotanów stosowanych profilaktycznie upewnij się czy objawy dusznicy bolesnej się nie pogarszają – może to wskazywać na rozwój tolerancji,
  • beta-blokery: tętno, ciśnienie krwi, stężenie elektrolitów, mocznika, kreatyniny oraz stanu klinicznego należy oceniać po każdorazowej zmianie dawki,
  • leki blokujące kanał wapniowy, nikorandyl oraz iwabadryna: tętno i ciśnienie krwi powinny być regularnie monitorowane,
  • przy ostrym napadzie dławicowym jeśli w ciągu 5 minut nitrogliceryna nie złagodziła bólu należy wezwać pogotowie,
  • zapytaj pacjenta czy stosuje sildenafil na problemy z erekcją,
  • czy pacjent przyjmuje leki OTC lub suplementy diety mogące wchodzić w interakcje z przepisanymi lekami. 
Zaproponuj zmiany w stylu życia

Pacjentom zażywającym nitraty, oraz inne leki działające na układ sercowo-naczyniowy, warto przypomnieć jak ważne jest przestrzeganie kilku zasad: zaprzestanie palenia, unikanie alkoholu oraz stresu. W walce z chorobami serca bardzo korzystne jest również utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz regularne ćwiczenia fizyczne.

Data ostatniej aktualizacji: 28.02.2018.

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Redaktor prowadząca portalu opieka.farm - merytoryczne wsparcie. Farmaceutka w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.

Udostępnij
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp