Fibraty

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.

W Polsce dostępne są następujące fibraty:

  • cyprofibrat (Lipanor)
  • fenofibrat (Lipanthyl, Fenardin, Biofibrat, Grofibrat). 

Fibraty obniżają stężenie triglicerydów, tylko w niewielkim stopniu wpływają na cholesterol.

Są to stosowane przede wszystkim w przypadku podwyższonego stężenia triglicerydów oraz w mieszanej hiperlipidemii, gdy statyny są przeciwwskazane lub źle tolerowane. Są również lekami pierwszego wyboru u pacjentów ze współistniejącą cukrzycą typu II[1]ChPl Lipanor.

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

 Zalecana dawka  cyprofibratu to 100 mg(1 kapsułka) na dobę. Zalecana dawka fenofibratu to 200 mg raz na dobę. W razie konieczności dawki zwiększa się. 

Czytaj też:
Lewodopa
Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Fibraty działają poprzez zmniejszenie stężenia triglicerydów w surowicy. Zazwyczaj są one stosowane w połączeniu ze statynami. Wyjątkiem jest gemfibrozil (niedostępny w Polsce), którego nie powinno się łączyć ze statynami.

Obecnie norma całkowitego cholesterolu wynosi: 5 mmol/L., 114– 200 mg/d.[2]Szczeklik A, Gajewski P. Interna Szczeklika, Kraków 2017 

Pacjent spożywający leki obniżające cholesterol powinien systematycznie sprawdzać jego poziom.

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Fibraty, szczególnie w połączeniu ze statynami mogą wywoływać rabdomiolizę czego objawem może być ból, osłabienie, kurcze i tkliwość mięśni oraz brązowe zabarwienie moczu (działanie toksyczne na mięśnie). Jest to ciężkie, ale rzadkie działanie niepożądane. Do częstszych efektów ubocznych należą zaburzenia przewodu pokarmowego (bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, wzdęcia) oraz anoreksja. Przypomnij pacjentowi, aby wszystkie możliwe działania niepożądane, szczególnie bóle mięśni nieznanego pochodzenia natychmiast zgłaszał do swojego lekarza lub farmaceuty.

Czytaj też:
Nitraty
Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Należy poinformować pacjenta o konieczności regularnego sprawdzania całkowitego poziomu cholesterolu. Powinno się również pamiętać o okresowych badaniach stężenia kinazy kreatynowej i funkcji wątroby (próby wątrobowe). Podczas leczenia fibratami zaleca się okresowo kontrolować czynność wątroby (co 3 miesiące w ciągu pierwszych 12 miesięcy leczenia)[3]ChPL Lipanor.

Należy kontrolować stężenie lipidów w surowicy, aby sprawdzić skuteczność leczenia. Jeśli oczekiwany wynik nie zostanie osiągnięty po kilku (np. trzech) miesiącach przypomnij pacjentowi o potrzebie konsultacji z lekarzem – konieczna może okazać się modyfikacja leczenia.[[4]ChPL Lipanthyl 200M.

Zaproponuj zmiany w stylu życia

Niezbędnym uzupełnieniem leczenia jest dieta, aktywność fizyczna i dążenie do zmniejszenia masy ciała. 

Regularne ćwiczenia i utrzymywanie odpowiedniej masy ciała może pomóc obniżyć poziom cholesterolu. Należy jednak pamiętać, aby uświadomić pacjenta, że nagła zmiana stylu życia i zbyt intensywny wysiłek fizyczny mogą powodować uwrażliwienie mięśni i wzrost działań niepożądanych z tym związanych.

Zalecana jest zbilansowana dieta. Należy unikać żywności zawierającej tłuszcze nasycone* oraz tłuszcze trans (masło orzechowe, chipsy). Zlecane są produkty zawierające błonnik (świeże owoce, warzywa) oraz kwasy omega-3 (olej rybny). Pacjenci powinni również ograniczyć spożycie alkoholu i rzucić palenie. Wydrukuj pacjentowi ulotkę na temat prawidłowej diety przy podwyższonym stężeniu cholesterolu we krwi. Znajdziesz ją TU.

*uwaga: w świetle pewnych nowych doniesień eliminacja z diety tłuszczów nasyconych okazuje się nie przynosić rezultatów. W praktyce prowadzi do zwiększenia spożycia węglowodanów, co z kolei jest przyczyną rozwoju otyłości i zwiększenia ryzyka chorób sercowo – naczyniowych. Zalecenia dietetyczne będą tematem osobnych opracowań, które zostaną opublikowane  po dogłębnym przeglądzie najnowszej literatury. W międzyczasie zapraszamy do dyskusji.

Czytaj też:
Retinoidy

Data ostatniej aktualizacji: 25.10.2018.

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

[artykuły]




Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 9 odpowiedzi, ma 7 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  Jakub Lenard 1 rok, 6 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #10350 Punkty: 8

    Marcin Piątek mgr farm.
    195 pkt.

    Bardzo ważne – optymalne wchłanianie fenofibratów osiągamy, podając preparaty wraz z posiłkiem.

    Z ciekawostek: Lipanthyl 145 NT – fenofibrat jest w postaci nanoczasteczek i może być zażywany niezależnie od posiłku.

    Chciałbym przedyskutować traktowanie poszczególnych preparatów fenofibratów jako odpowiedników.
    Lipanthyl Supra 160 z całą pewnością nie może być zamieniony na Fenardin 160, a jak z resztą?

    8 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #11622 Punkty: 2

    Anonim
    2 pkt.
    1. Powinno być aktywność kinazy kreatynowej 🙂
    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #12935 Punkty: 2

    Jakub Lenard mgr farm.
    240 pkt.

    “Czy leczenie przynosi efekty”. Odpowiedź na podstawie co najmniej kilku metaanaliz:  NIE 😉 Np. w jednej z nich wzrost ryzyka niestabilnej dławicy piersiowej był na granicy poziomu istotności statystycznej (0,98-1,37). Do działań niepożądanych dodałbym jeszcze wzrost stężenia kreatyniny, HbA1C, zakrzepice i zatory tętnicy płucnej. W kwietniu 2016 nawet FDA wycofała wcześniejsze rekomendacje dotyczące stosowania statyn w skojarzeniu z fenofibratem o opóźnionym uwalnianiu.

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #18477 Punkty: 1

    Monika Owen mgr farm.
    2 pkt.

    Koledzy farmaceuci, proszę doczytać i nie powtarzać jak mantrę, że należy przestrzegać diety niskotłuszczowej, bo spożywanie tłuszczy, zarówno nasyconych jak i nienasyconych, podnosi poziom cholesterolu. To spożywanie węglowodanów wpływa na ewentualny wzrost poziomu cholesterolu, a nie tłuszcze! Trans oczywiście bardzo niewskazane- wyprodukowane w laboratorium.

    1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
  • #18709 Punkty: 0

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    969 pkt.

    Pani Moniko, autorka napisała o tłuszczach nasyconych, bo wszystkie “poważane” źródła o tym mówią. Albo jak Pani to ujęła, powtarzają jak mantrę:) Dla mnie jako współtwórcy portalu jest to duża zagwozdka – jak jednocześnie przekazać aktualną wiedzę – która faktycznie mówi coraz więcej o szkodliwym wpływie węglowodanów, przesadzonych normach dla lipodogramu i niskiej szkodliwości tłuszczów nasyconych – z przyjętym na całym świecie konsensusie, że cholesterol jest sprawcą całego zła:) Musimy wypracować takie stanowisko, aby nie wejść w konflikt z lekarzami, z którymi w ramach OF musimy współpracować.

    Na razie zdecydowałem się zamieścić w opracowaniu akapit:

    *uwaga: w świetle pewnych nowych doniesień eliminacja z diety tłuszczów nasyconych okazuje się nie przynosić rezultatów. W praktyce prowadzi do zwiększenia spożycia węglowodanów, co z kolei jest przyczyną rozwoju otyłości i zwiększenia ryzyka chorób sercowonaczyniowych. Zalecenia dietetyczne będą tematem osobnych opracowań, które zostaną opublikowane po dogłębnym przeglądzie najnowszej literatury. W międzyczasie zapraszamy do dyskusji.

    A temat diety wracaj jak bumerang, teraz przy nowym wpisie w Bazie: Ezetymib.

  • #18740 Punkty: 3

    Jakub Lenard mgr farm.
    240 pkt.

    Fakty najlepiej jest przedstawiać takimi jakimi są, a nie jak są widziane przez kogoś.

    W sumie nie trzeba NOWYCH doniesień naukowych, bo dotychczas nigdy nie udowodniono, żeby zmniejszenie spożycia NKT per se zmniejszało śmiertelność, no a temu to miało służyć. Zresztą problem w tym, że same wyizolowane kwasy tłuszczowe to jedzą tylko zwierzęta laboratoryjne. Nieważne jak jeden z wielu składników odżywczych wpływa na czynniki ryzyka, tylko jak produkt spożywczy, który zawiera m.in. ten składnik wpływa na twarde punkty końcowe. Oleje roślinne bogate w kwas linolowy w podwójnie zaślepionych (!) RCT skutecznie zmniejszały cholesterol i jednocześnie zwiększały śmiertelność. To już za daleko zabrnęło, żeby zwracać uwagę na EBM. Już nawet leki mogą być zarejestrowane do stosowania w chorobach bez wykazania, że są w tych chorobach skuteczne i bezpieczne (tak było ze wspomnianym ezetymibem jak wchodził na rynek). A węglowodany per se, tak samo jak tłuszcze, nie są złe, przynajmniej dla ogółu społeczeństwa bez chorób metabolicznych. W RCT miażdżyca cofała się zarówno na wysokowęglowodanowej diecie bazującej na niskoprzetworzonych produktach, jak i diecie wysokotłuszczowej bogatej w złe zwierzęce kwasy. Z tego powinno się wypracować stanowisko, a nie z faktów i zaprzeczenia faktów w imię współpracy z autorami tego drugiego.

    Dla tych co wolą „antagonisty” od „antagoniści”

    http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/tluszcz;7338.html

    😀

    3 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #18775 Punkty: 1

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    969 pkt.

    Napisałem nowych, bo najbardziej wiarygodne badania (a dokładnie przeglądy systematyczne badań) pojawiły się w ostatnich 2-3 latach [1,2,3,4]. Mimo to na stronach dla pacjentów uznanych za najbardziej wiarygodne (strony Uniwersytetu Harvarda, Mayo Clinic, NHS Choices, Heart UK) wszędzie przeczytamy starą śpiewkę o konieczności unikania tłuszczy nasyconych – aż z ciekawości sprawdziłem – nawet jest informacja o niedawnych aktualizacjach treści.

    Lekarze też zalecają na wypisach ze szpitala np. dietę niskotłuszową. W takiej sytuacji raz że potrzebujemy nie stanowiska, jakich informacji o diecie udzielać pacjentom, a dwa, jak odnosić się do zaleceń lekarskich, które mogą nie być oparte o fakty. Piszę tyle o tych “stanowiskach”, bo bez nich się nie obejdzie – farmaceuci nie mają tyle czasu, żeby wgłębiać się w te publikacje – Opieka farmaceutyczna w Polsce nie może być prowadzona przez samych zajawkowiczów biegłych w specjalistycznym angielskim i statystyce. 🙂

    Już nawet leki mogą być zarejestrowane do stosowania w chorobach bez wykazania, że są w tych chorobach skuteczne i bezpieczne

    Myślę, że gdyby pacjenci rozumieli co oznaczają takie skróty jak NNT i NNH i jakie wartości mają powszechnie zalecane terapie, ich decyzje o tym czy rozpocząć terapię czy nie podejmowane byłyby zupełnie inaczej.

    1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
  • #18787 Punkty: 0

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    245 pkt.

    Dla tych co wolą „antagonisty” od „antagoniści”

    I analogicznie:

    rowerzysta w l.p., a w l.m. rowerzysty??? No nie:/

  • #18801 Punkty: 2

    Jakub Lenard mgr farm.
    240 pkt.

    To jest ciężki temat i wcale nie twierdzę, że stosowanie się do zaleceń wymienionych organizacji (np. talerz Harvarda) zaszkodzi ludziom. Ale stosowanie się do super hiper szczegółowych zaleceń kardiologa pt. “Dieta niskotłuszczowa”, czyli standard – prawie na pewno zaszkodzi.

    Przez kilka dziesięcioleci organizacje amerykańskie kategorycznie zabraniały jedzenia produktów bogatych w cholesterol. Dowodów nigdy nie było, aż nagle po kilku dekadach eksperci siedli i stwierdzili “No dobra, skoro nie ma dowodów to może wycofamy swoje zalecenia”. Wycofali i wszystko jest super, eksperci szczęśliwi.

    Ale nawet jak lekarz skupia się na tych biednych NKT, to można próbować przenieść akcenty na coś co ma większe znaczenie i przestrzec pacjenta, żeby się nie skończyło na rafinowanych węglowodanach, rafinowanych olejach i innych niezdrowych produktach, które przy okazji są niskotuszczowe.

    Myślę, że gdyby pacjenci rozumieli co oznaczają takie skróty jak NNT i NNH i jakie wartości mają powszechnie zalecane terapie, ich decyzje o tym czy rozpocząć terapię czy nie podejmowane byłyby zupełnie inaczej.

    Wartości NNT i NNH mogą być nawet wysokie, ale z punktu widzenia społeczeństwa sensowne. W przypadku ezetymibu tych wartości po prostu nie sprawdzano – jak wykazano, że obniża poziom cholesterolu FDA zatwierdziła. Parę lat po zatwierdzeniu przeprowadzono kilka badań, a wynik był jaki był, ale sława statyn rzutuje na sposób patrzenia na wszystkie inne leki hipolipemiczne 😉

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Udostępnij
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp