Grzybica paznokci

Ze względu na keratynową budowę paznokcia oraz jego powolny wzrost, terapia leczenia grzybicy paznokci to proces długotrwały, stąd też warto uczulić pacjenta że wymaga on systematyczności i dłuższego okresu czasu, nawet do kilku miesięcy.
Infekcje grzybicze paznokci (onychomikozy) dotyczą częściej paznokci u stóp niż u rąk. Grzybicę paznokci wywołać mogą dermatofity – Trychophyton rubrum, Trychopchyton mentagrophyte i Epidermophyton fluccosum, rzadziej pleśnie czy drożdżaki. Infekcja grzybicza paznokci objawiać się może zgrubieniem, chropowatością, zmianą koloru na żółtawy, kremowo-mleczny a nawet brązowy jak również kruchością, pękaniem i łamliwością płytki paznokciowej.

Sposób leczenia grzybicy paznokci zależy od wielkości zmian występujących u pacjenta. Niewielkie zmiany powierzchniowe na pojedynczych paznokciach leczy się miejscowo, w bardziej zaawansowanych przypadkach wprowadza się terapię ogólną.[1]Tuszyński P.K: Zeszyty apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty. 2018 sklep

W leczeniu miejscowym wykorzystywane są:

  • cyklopiroks w stężeniu 8 % w postaci lakieru (OTC: Pirolam Lakier, Rp: Ciclolack, Axopirox, Batrafen, Polinail),
  • amorolfina w stężeniu 50 mg/ml w lakierze (OTC: Amorolack, Loceryl, Rp: Funtrol, Myconolak),
  • bifonazol w maści (Rp: Canespor onychoset) w połączeniu z mocznikiem (10 mg + 400 mg),
  •  preparat złożony Acifungin Forte (OTC), zawierający: kwas borowy, kwas salicylowy, bezwodny kwas galusowy, kwas octowy, taninę oraz salicylan metylu.

W terapii ogólnej zastosowanie znalazła terbinafina (Rp: Zelefion, Efin, Lamisil, Myconafine) oraz leki z grupy azoli:

  • itrakonazol (Rp: Itrax. Orungal, Trioxal),
  • flukonazol (Rp: Flucofast, Fluconazole Polfarmex).

Więcej informacji na temat leczenia grzybicy paznokci znajdziesz w Zeszycie Aptecznym pt. Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Leki w formie lakierów stosuje się od jednego do kilku razy w tygodniu, przed aplikacją płytkę należy skrócić i spiłować. Jeżeli jest to kolejna aplikacja wcześniejszą warstwę należy zmyć i odczekać kilka minut, by zmywacz się ulotnił. Bifonazol w maści (Canespor onychoset) należy stosować codziennie do momentu usunięcia wszystkich zakażonych warstw paznokcia.[2]ChPl Canespor onychoset  Acifungin forte jako postać płynna może być problematyczna w zastosowaniu, ze względu na konieczność aplikacji 3-4 razy na dobę. Miejsce, gdzie naniesiony zostaje preparat należy dodatkowo zabezpieczyć pastą cynkową.[3]ChPl Acifungin Forte

Terapia ogólna może być bardziej skomplikowana. Terbinafina (Rp: Zelefion, Efin, Lamisil, Myconafine) u osób dorosłych zalecana jest dziennie w dawce 250 mg przez okres 6-12 tygodni.

Itrakonazol (Rp: Itrax. Orungal, Trioxal) w przypadku leczenia grzybic paznokci może być stosowany w dwóch schematach:

  • ciągłym: 200 mg raz dziennie przez 3 miesiące,
  • cyklicznym: tydzień przyjmowania 200 mg leku 2 razy dziennie, z 3 tygodniową przerwą (leczenie paznokci stóp powinno składać się z 3 cykli, paznokci dłoni z 2).[4]ChPl Itrax

Flukonazol stosowany jest natomiast w dawce 150 mg raz na tydzień. W przypadku paznokci u stóp leczenie to trwać może 9-12 miesięcy, u rąk 3-6 miesiecy.[5]ChPl Flucofast

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Ze względu na keratynową budowę paznokcia oraz jego powolny wzrost, terapia leczenia grzybicy paznokci to proces długotrwały, stąd też warto uczulić pacjenta że wymaga on systematyczności i dłuższego okresu czasu, nawet do kilku miesięcy.[6]Tuszyński P.K: Zeszyty apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty. 2018 sklep

Przed nałożeniem lakieru i maści należy usunąć największą zmienioną chorobowo część paznokcia za pomocą pilnika (najlepiej jednorazowego) bądź nożyczek, nie należy ich później używać do zdrowych paznokci.

Czytaj też:
Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) okiem farmaceutki

Czy leczenie przynosi efekty?

Niewielkie zmiany powierzchniowe płytki paznokciowej, dotyczące 1-2 paznokci, pacjent może leczyć samodzielnie. Jeżeli jednak zmiany rozprzestrzeniają się lub zajmują także macierz paznokcia (miejsce w którym tworzy się płytka paznokcia) czy też dolną jego częśćskieruj pacjenta do dermatologa.[7]Tuszyński P.K: Zeszyty apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty. 2018 sklep

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Azole (flukonazol, itrakonazol) należą do inhibitorów enzymatycznych, w związku z czym mogą powodować zwiększenie stężenia równocześnie stosowanych leków (np: amitryptyliny, karbamazepiny, warfaryny, celekoksybu czy atorwastatyny). Po zakończeniu kuracji lekami z tej grupy ich stężenie w osoczu może otrzymywać się jeszcze przez kilka dni, co nadal może wpływać na metabolizm innych leków.[8]ChPl Flucofast[9]ChPl Itrax

Terbinafina może wywoływać zaburzenia czynności wątroby, dlatego należy zwiększyć czujnośc w przypadku nudności o nieznanej etiologii, zaburzeń żołądkowych czy żółtego zabarwienia skóry. Są to rzadkie przypadki, niemniej jednak warto pamiętać o możliwości ich wystąpienia.[10]ChPl Lamisil

Przy zastosowaniu opatrunku na stopę lub dłoń z bifonazolem w maści (Canespor onychoset) wystąpić może podrażnienie skóry wokół paznokcia, warto więc zabezpieczyć ją przed nałożeniem opatrunku pastą cynkową.[11]ChPl Canespor onychoset

Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Przy wydawaniu preparatów na grzybicę warto zasygnalizować pacjentowi, że jeśli zlecono mu wykonanie badań mykologicznych, należy je wykonać po 2 tygodniach od zastosowania środków miejscowych. W przypadku terapii ogólnej ten odstęp powinien wynosić od 4 tygodni nawet do 3 miesięcy.[12]Tuszyński P.K: Zeszyty apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty. 2018 sklep

Czytaj też:
Jaskra

Zaproponuj zmiany w stylu życia

W zapobieganiu nawrotom grzybicy paznokci ważna jest odpowiednia dezynfekcja obuwia i odzieży. Używa się w tym celu 10 % roztworu formaliny, którą nasącza się gazę a następnie umieszcza wraz z butami i skarpetami w foliowym worku szczelnie zamkniętym na 24-48 h. Po tym czasie buty należy wywietrzyć a odzież uprać.

Warto pamiętać, że źródłem nawracających infekcji grzybiczych mogą być współdomownicy, dlatego w takich przypadkach warto przebadać całą rodzinę. Osoba zainfekowana powinna bezwzględnie używać osobnych przyborów do obcinania i pielęgnacji paznokci, by nie dopuścić do rozprzestrzeniania zakażenia.[13]Tuszyński P.K: Zeszyty apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty. 2018 sklep

Wilgoć stwarza dogodne warunki rozwoju grzybicy. Osobom cierpiącym na nadmierną potliwość stóp zaproponować można profilaktyczne zastosowanie pudrów i zasypek (Antypot, Pedipur, Alantan zasypka) czy też aerozoli (Scholl Fresh Step, Acerin Foot Protect) oraz płynów (Antidral, Driclor solution) stosowanych do stóp.

Więcej informacji na temat leczenia grzybicy paznokci znajdziesz w Zeszycie Aptecznym pt. Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty

Czytaj też:
Grzybica paznokci

mgr farm. Maria Anna Możdżeń

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im Piastów Śląskich we Wrocławiu.

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Cytuj ten artykuł jako:
Maria Możdżeń, i in.: Grzybica paznokci, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/baza-porad/grzybica-paznokci-2/) [dostęp: 19 maja 2019]

Źródła:   [ + ]

1, 6, 7, 12, 13. Tuszyński P.K: Zeszyty apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty. 2018 sklep
2, 11. ChPl Canespor onychoset
3. ChPl Acifungin Forte
4, 9. ChPl Itrax
5, 8. ChPl Flucofast
10. ChPl Lamisil
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Ten temat zawiera 5 odpowiedzi, ma 3 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Piotr Bednarek 2 miesiące, 1 tydzień temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #51183 Punkty: 3

    Maria Możdżeń mgr farm.
    29 pkt.

    Ze względu na keratynową budowę paznokcia oraz jego powolny wzrost, terapia leczenia grzybicy paznokci to proces długotrwały, stąd też warto uczulić pacjenta że wymaga on systematyczności i dłuższego okresu czasu, nawet do kilku miesięcy.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Grzybica paznokci]

    Zapraszam do dyskusji.

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #51201 Punkty: 3

    Piotr Bednarek mgr farm.
    27 pkt.

    Super artykuł. My możemy jednak polecić tylko leki OTC. Jak uważasz, który preparat jest skuteczniejszy : Pirolam czy Amorolack przy przewlekłych (kilkumiesięcznych) grzybicach paznokci?

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #51235 Punkty: 3

      Maria Możdżeń mgr farm.
      29 pkt.

      Trudno jednoznacznie określić który z preparatów będzie lepszy, wszystko zależy od stanu w jakim jest płytka paznokciowa…

      Znalazłam ciekawe badanie z tego roku, porównujące skuteczność amorfoliny i m.in.cyklopiroksu… Mówi ono o przewadze amorfoliny. Jest jednak mało wiarygodne,ponieważ jest to badanie ex vivo (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30667544).

      W randomizowanym badaniu otwartym z 2013 z kolei wykazano przewagę cyklopiroksu (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24051622)

      Inne badania są sponsorowane, ciężko więc się na nie powoływać.

      A tak w kwestii praktycznej, jako że leczenie może potrwać kilka miesięcy, wiec jedno opakowanie lakieru może nie wystarczyć. Pirolam  być może tańszy, ale trzeba się dodatkowo zaopatrzyć jednorazowe pilniczki, płyn dezynfekujący i zmywacz. Poza tym przez pierwszy miesiąc trzeba go nanosić co drugi dzień, w kolejnym miesiącu 2 razy w tygodniu a dopiero od trzeciego raz w tygodniu.

      W tej kwestii przewagę ma jednak Amorolak: aplikacja 1-2 razy w tygodniu a w zestawie pilniczki i gaziki do dezynfekcji.

       

      3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #51242 Punkty: 2

      Piotr Bednarek mgr farm.
      27 pkt.

      Może zapytanie było trywialne, lecz pierwsze pytanie pacjenta : “który jest skuteczniejszy” Dziękuję za odpowiedź. Przeważa też w porównaniu to , że Amorolack ma dodatkowe akcesoria np. pilnik, a to ważne aby znów się nie zaonfekować

      2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #51231 Punkty: 2

    Mariusz Mogielnicki mgr farm.
    43 pkt.

    Czy 10% roztwór formaliny jest równoznaczny z 10 % formaldehydem czy może 3,5-4,0%? 🙂

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Zapraszamy:

Nie odnaleziono wydarzeń!
Więcej
Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej