Leki zobojętniające

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.

Leki zobojętniające kwasy, zwykle zawierające sole glinu lub magnezu oraz alginiany są powszechnie stosowane w niestrawności, przy nadkwaśności soku żołądkowego[1]Green FW, Norton RA, Kaplan MM. Pharmacology and clinical use of antacids. Am J Hosp Pharm. 1975 Apr;32(4):425-9. abstract, przy uszkodzeniach błony śluzowej żołądka i dwunastnicy wywołanym przez czynniki wrzodotwórcze (np. NLPZ), a także w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.[2]ChPL Alugastrin[3]Maton PN, Burton ME. Antacids revisited: a review of their clinical
pharmacology and recommended therapeutic use. Drugs. 1999 Jun;57(6):855-70 abstract
 Większość dostępnych na rynku preparatów, zawiera mieszaninę soli zobojętniających. Zaliczamy do nich:

  • Alugastrin (tabletki do rozgryzania) – 340 mg węglanu dihydroksyglinowo-sodowego
  • Manti (tabletki do rozgryzania i gumy) – 200 mg wodorotlenku glinu, 200 mg wodorotlenku magnezu, 25 mg simetykonu
  • Gealcid (tabletki do rozgryzania – 350 mg kwasu alginowego, 120 mg wodorowęglanu sodu, 100 mg wodorotlenku glinu
  • Rennie (tabletki do ssania) – 680 mg węglanu wapnia, 80 mg węglanu magnezu
  • Gaviscon o smaku mięty (zaw. doustna w saszetkach) – 10 ml zawiera: 500 mg alginianu sodu, 160 mg węglanu wapnia, 267 mg wodorowęglanu sodu
  • Gaviscon o smaku mięty TAB (tabletki do rozgryzania) – 250 mg alginianu sodu, 80 mg węglanu wapnia, 133,5 mg wodorowęglanu sodu
  • Maalox (zawiesina doustna w saszetkach) – 460 mg tlenku glinu, 400 mg wodorotlenku magnezu
  • Maalox (zawiesina doustna w butelce) – 100 ml zawiera: 3,5 g wodorotlenku glinu, 4 g wodorotlenku magnezu
  • Maalox (tabletki) – 400 mg wodorotlenku glinu, 400 mg wodorotlenku magnezu
  • Gelatum Aluminii Phosphorici – 100 g zawiera: 4,5 g fosforanu glinu, 10 mg olejku miętowego,
  • Gastrotuss, Refluxin-M, Esoxx One (saszetki)
Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Leki zobojętniające i alginiany należy przyjmować po jedzeniu oraz przed snem. Zwykle w ilości od 4-6 razy na dobę. Mogą być również przyjmowane doraźnie, w czasie pojawienia się dolegliwości.

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Podczas rozmowy z pacjentem:

  • zapytaj czy pacjent przyjmuje jakiekolwiek leki, na których wchłanianie może mieć wpływ zmniejszenie środowiska kwasowego żołądka – są to między innymi tetracykliny, żelazo lub hormon tarczycy (lewotyroksyna); [4]Ogawa R, Echizen H. Clinically significant drug interactions with antacids: an update. Drugs. 2011 Oct 1;71(14):1839-64. abstract [5]Maton PN, Burton ME. Antacids revisited: a review of their clinical pharmacology and recommended therapeutic use. Drugs. 1999 Jun;57(6):855-70 abstract aby zmniejszyć ryzyko takiej interakcji leki powinno się stosować z odstępem przynajmniej dwugodzinnym;
  • w przypadku pacjenta z chorobą wrzodową, wyjaśnij szkodliwe działanie H. pylori i NLPZ oraz pozytywne działanie leków zobojętniających kwas żołądkowy.
Czy leczenie przynosi efekty?

Konsultując pacjenta dowiedz się:

  • czy pacjent obok leków zobojętniających zażywa też leki z grupy PPI lub antagonisty H2; jeśli tak, zapytaj czy wynika to z konieczności czy raczej z braku wiedzy pacjenta,
  • czy leczenie przynosi poprawę lub czy w czasie leczenia pojawiły się jakieś nowe, niepokojące objawy, które mogłyby wskazywać na nowotwór żołądka,
  • czy pacjent stosuje leki, które powodują zaostrzenie objawów (np. NLPZ, tetracykliny, doustne glikokortykosteroidy) i czy przede wszystkim ich stosowanie wciąż jest konieczne,
  • czy pacjent nie jest zbytnio narażony na stres, który może wpływać na zaostrzenie objawów.
Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Leki zobojętniające zawierające bizmut mogą powodować zmianę zabarwienia stolca na kolor ciemniejszy. Poinformuj pacjenta o takim potencjalnym działaniu. Leki zobojętniające zawierające magnez mogą wywoływać biegunki[6]Wienbeck M, Erckenbrecht J, Strohmeyer G. Effect of antacids on intestinal motility. Z Gastroenterol. 1983 Mar;21 Suppl:111-6. abstract, natomiast zawierające glin mogą prowadzić do zaparć.[7]Wienbeck M, Erckenbrecht J, Strohmeyer G. Effect of antacids on intestinal motility. Z Gastroenterol. 1983 Mar;21 Suppl:111-6. abstract

Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Konsultując pacjenta warto pamiętać, że

  • w przypadku podejrzenia o wrzody żołądka warto wykonać test na obecność bakterii H. pylorii; test jest łatwy do wykonania i pomaga uniknąć badania endoskopowego,
  • u pacjentów przyjmujących leki zobojętniające, należy sprawdzić, nie działają niekorzystnie na inne współistniejące choroby, szczególnie choroby serca i cukrzycę – wiele z tych preparatów zawiera duże ilości cukru, sodu lub wapnia.
Zaproponuj zmiany w stylu życia

Poinformuj pacjenta, że proste zmiany w życiu takie jak: zdrowa dieta, zmniejszenie masy ciała, zaprzestanie palenia, unikanie alkoholu, kawy, pikantnych i tłustych potraw mogą złagodzić objawy. Istotne jest również jedzenie małych posiłków, a częściej, gdyż zbyt pełny lub pusty żołądek może powodować pojawienie się nieprzyjemnych objawów. Ponadto, zaznacz, że spanie z głową podniesioną o kilka centymetrów oraz jedzenie ostatniego posiłku kilka godzin przed snem również korzystnie wpływa na zniesienie objawów.

Data ostatniej aktualizacji: 05.03.2018.

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Redaktor prowadząca portalu opieka.farm - merytoryczne wsparcie. Farmaceutka w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły]

 













Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.

Udostępnij
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp