Osteoporoza

Jako leki pierwszego rzutu zaleca się bisfosfoniany, preferowaną opcją jest alendronian sodu (Alendrogen, Ostolek, Sedron), następnie ryzedronian sodu (Risendros 35), kwas zoledronowy (Aclasta) oraz kwas ibandronowy (Bonviva, Kefort).

Farmakoterapia osteoporozy skupia się głównie na zapobieganiu złamaniom kości u kobiet po menopauzie z osteoporozą, u których wystąpił incydent złamania kości. Jako leki pierwszego rzutu zaleca się bisfosfoniany[1]Byun J-H, Jang S, Lee S, et al. The Efficacy of Bisphosphonates for Prevention of Osteoporotic Fracture: An Update Meta-analysis. Journal of Bone Metabolism. 2017;24(1):37-49. pełny tekst [dostęp 2/03.2018], a preferowaną opcją jest:

  • alendronian sodu (Alendrogen, Ostolek, Sedron),
  • ryzedronian sodu (Risendros 35),
  • kwas zoledronowy (Aclasta) – dożylnie
  • kwas ibandronowy (Bonviva, Kefort),

W przypadku osób nie mogących stosować bisfosfonianów stosuje się też:

  • ranelinian strontu (Protelos) lub
  • raloksyfen (Evista).

Inne możliwości terapii to:

  • denosumab (Prolia) – ludzkie przeciwciało monoklonalne skierowane przeciwko RANK,
  • teryparatyd (Forsteo) –  rekombinowany 1–34 N-końcowy fragment cząsteczki parathormonu oraz leki zmniejszające ryzyko złamań jak:
  • kalcytonina łososiowa (Calcitonin Jelfa) czy
  • terapia zastępcza estrogenowo-progestagenowa. 

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Alendronian sodu: 70 mg raz w tygodniu lub do leczenia osteoporozy po menopauzie; 10mg na dobę w leczeniu osteoporozy u mężczyzn; 5mg na dobę w profilaktyce osteoporozy pomenopauzalnej; 5 mg na dobę do zapobiegania i leczenia osteoporozy indukowanej kortykosteroidami (10 mg na dobę u kobiet po menopauzie, nie otrzymujących HTZ).

Ryzedronian sodu: 5 mg na dobę lub 35 mg raz w tygodniu w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej w celu zmniejszenia ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej; 5 mg dziennie w profilaktyce osteoporozy pomenopauzalnej oraz wywołanej kortykosteroidami.

Kwas zoledronowy: 5 mg dożylnie raz na rok. 

Kwas ibandronowy: doustnie 150 mg raz w miesiącu lub dożylnie 3 mg raz na 3 miesiące.

Lek należy przyjąć co najmniej pół godziny przed pierwszym posiłkiem dnia.  Po przyjęciu tabletki pacjent nie powinien się kłaść, należy pozostać w pozycji pionowej przez minimum 30 minut po zastosowaniu leku. 

Raloksyfen:  60 mg raz dziennie, w leczeniu i zapobieganiu osteoporozy.

Ranelinian strontu: 2 g raz dziennie, popijając szklanką wody, najlepiej przed snem, do leczenia osteoporozy pomenopauzalnej w celu zmniejszenia ryzyka złamań kręgów i szyjki kości udowej.

Denosumab: 60 mg co 6 miesiący podawane podskórnie. 

Teryparatyd: 20 µg dziennie.

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Podczas rozmowy z pacjentem poinformuj go, że:

  • leczenie farmakologiczne  ma na celu naprawę kości i zwiększenie ich wytrzymałości,
  • alendronian, ryzedronian sodu, kwas ibandronowy należy połykać w całości, popijając dużą ilością wody, w pozycji siedzącej lub stojącej, na czczo, co najmniej 30 minut przed śniadaniem (lub innym lekiem doustnym); posiłek, inny produkt leczniczy lub napój (inny niż woda) może zmniejszać wchłanianie leku, jeśli pacjent nie jest w stanie przyjąć ryzedronianu sodu w godzinach porannych może przyjąć lek w ciągu dnia, w środku czterogodzinnej przerwy od jedzenia, pacjent powinien pozostać w pozycji stojącej lub siedzącej przez co najmniej 30 minut od spożycia tabletki,
  • tabletkę należy połknąć w całości, popijając szklanką wody, nie wolno leku rozgryzać ani żuć, ponieważ może to doprowadzić do owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i gardła,
  • w przypadku ranelinianu strontu należy unikać spożywania pokarmu dwie godziny przed i po przyjęciu dawki leku. W szczególności należy unikać produktów bogatych w wapń np. mleka, również należy unikać leków zobojętniających zawierających wodorotlenki glinu i magnezu

Zobacz też Czytaj też: Leki zobojętniające

Czy leczenie przynosi efekty?

Leczenie jest nieskuteczne, gdy:

  • pomimo prawidłowego leczenia przez rok występują urazy kości,
  • badanie kości ukazuje, że gęstość kości po terapii jest mniejsza niż przed jej rozpoczęciem.

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Do najczęstszych działań niepożądanych bifosfonianów należą:  ból i zawroty głowy, zgaga, biegunki i zaparcia, ból brzucha, niestrawność, zaparcia, biegunka, wzdęcia z oddawaniem gazów, owrzodzenie przełyku, zaburzenia połykania, wzdęcia, zarzucanie treści żołądkowej do przełyku, łysienie świąd, bóle mięśniowo-szkieletowe, osłabieniezapalenie, owrzodzenia i nadżerki jamy ustnej i gardła.[2]ChPL Ostemax[3]ChPL Bonviva Inne leki mogą powodować:

  • ryzedronian sodu: ból brzucha, niestrawność, nudności, biegunki i zaparcia.
  • raloksyfen: uderzenia gorąca, skurcze nóg i obrzęki obwodowe.
  • ranelinian strontu: nudności, biegunki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, bóle głowy. Lek może wywoływać rzadką, ale zagrażającą życiu reakcję alergiczną, objawami mogą być wysypka, gorączka oraz powiększenie węzłów chłonnych. W przypadku pojawienia się, któregokolwiek z tych objawów, pacjent powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Konsultując pacjenta warto wiedzieć, że:

  • przed rozpoczęciem terapii kwasem alendronowym konieczne jest sprawdzenie poziomu wapnia, także w trakcie terapii zaleca się monitorowanie stężenia wapnia, 
  • w przypadku niewystarczającej podaży wapnia i witaminy D w diecie, należy rozważyć suplementację. 

Zaproponuj zmiany w stylu życia

Poinformuj pacjenta, że:

  • ćwiczenia aerobowe o umiarkowanym nasileniu np. bieganie czy aerobik dają korzystne efekty u pacjentów z osteoporozą,
  • rzucenie palenia może pomóc zmniejszyć tempo utraty masy kostnej, a także zmniejszyć prawdopodobieństwo wczesnej menopauzy,
  • podczas leczenia należy unikać nadmiernego spożycia alkoholu, ponieważ działa toksycznie na kości.

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Redaktor Prowadząca portalu opieka.farm. Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Magister farmacji w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Źródła:   [ + ]

Share on facebook
Facebook 0
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn 0
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Powiązane opracowania:

Łupież skóry głowy

Zarówno w profilaktyce, jak i podczas leczenia łupieżu niezwykle ważna jest zmiana nawyków pielęgnacyjnych i wyeliminowanie czynników sprzyjających łupieżowi. Zła dieta, ciągły stres oraz zaburzenia hormonalne mogą powodować zwiększone wydzielanie łoju.

Łuszczyca

Warto przekazać pacjentowi, żeby steryd miejscowy nanosił w ilości wystarczającej do pokrycia zmian chorobowych – zalecanie aplikowania cienkiej warstwy kortykosteroidu, wynikające z obawy przed działaniami ubocznymi, nie jest konieczne, jeżeli lek stosowany jest przez krótki czas.

Grzybica paznokci

Ze względu na keratynową budowę paznokcia oraz jego powolny wzrost, terapia leczenia grzybicy paznokci to proces długotrwały, stąd też warto uczulić pacjenta że wymaga on systematyczności i dłuższego okresu czasu, nawet do kilku miesięcy.

Ten temat zawiera 4 odpowiedzi, ma 4 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Marcin Piątek 1 rok, 6 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #20891 Punkty: 1

    Justyna Żarczynska mgr farm.
    26 pkt.

    Jako leki pierwszego rzutu zaleca się bisfosfoniany, preferowaną opcją jest alendronian sodu (Alendrogen, Ostolek, Sedron), następnie ryzedronian sodu (Risendros 35), kwas zoledronowy (Aclasta) oraz kwas ibandronowy (Bonviva, Kefort).

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Osteoporoza]

    Zapraszam do dyskusji.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #21395 Punkty: 4

    Mateusz Wojtyniak mgr farm.
    18 pkt.

    Warto zaznaczyć, że u mężczyzn nie stosuje się najpopularniejszego z bisfosonianów – ibandronianu. Poza tym w wytycznych towarzystw reumatologicznych nie znajdziemy już kalcytoniny łososiowej – umieszczenie w wykazie ma chyba znaczenie “historyczne”.

    Przy kilkuletniej nieskutecznej terapii antyresorpcyjnej warto pacjentom wspomnieć o możliwości leczenia teryparatydem. Co prawda preparat ten jest niedostępny w Polsce (mimo rejestracji Eli Lilly nie dystrybuuje preparatu Forsteo na nasz rynek), można go sprowadzić z zza granicy – import docelowy (około 3000 zł za opakowanie) lub zakupić u naszych południowych sąsiadów – leki są dostępne i REFUNDOWANE w Czechach i Słowacji (cena 1 opakowania około 1500 zł (100%)). Fakt, nie każdy się pokusi na taką terapię, ale znam przypadki, w których leczenie Prolią było nieskuteczne.

    Do poradnika wpisałbym choć odrobinę informacji o tym co to jest densytometria i jak czytać jej wyniki oraz czym jest osteopenia, a czym osteoporoza?

    Warto zaznaczyć, że nie każde złamanie jest osteoporotyczne. Najważniejsze są złamania szyjki kości udowej oraz kompresyjne złamania kręgosłupa.

    W przypadku suplementacji wapnia warto zaproponować preparaty zawierające jednocześnie pełne spektrum substancji budulcowych kości – wapń, magnez, bor + witaminy D3. Dla chętnych jeszcze słynna K2 Mk-7. Nie zapominajmy o tym, że formy wapnia też mają znaczenie i nieszczęsny wszechobecny węglan jest niestety kiepski.

    4 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #23182 Punkty: 3

      Marcin Piątek mgr farm.
      191 pkt.

      Kalcytonina nie jest stosowana do leczenia osteoporozy jako takiego, ale znajduje/do niedawna znajdowała znajdowała (nie wiem jak jest obecnie z jej realną dostępnością) zastosowanie w leczeniu bólu okołozłamaniowego i tu jako lek stosowany krótkotrwale nie generowała działań niepożądanych z działaniem karcynogennym włącznie.

      PS. Ranelinian strontu i denosumab to substancje powtarzające się ostatnio w egzaminach specjalizacyjnych z farmacji aptecznej. Ostatnie dwa czy trzy sesje egzaminacyjne to pytania o mechanizmy działania tych produktów – uczulam zainteresowanych, że nie samymi bisfosfonianami farmacja żyje. 😉

      3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #21412 Punkty: 3

    Mateusz Wojtyniak mgr farm.
    18 pkt.

    Zapomniałem napisać, żeby w propozycji zmiany stylu życia znalazła się profilaktyka upadków, które są głównym czynnikiem złamań. Chodzi o prawidłowe oświetlenie pomieszczeń w nocy, usunięcie dywaników, unikanie mokrych, śliskich nawierzchni. Warto zadbać o dobre, antypoślizgowe, płaskie obuwie. Dla niektórych przydatne będą dodatkowe uchwyty i poręcze.

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #23179 Punkty: 2

    Jakub Lenard mgr farm.
    289 pkt.

    Bisfosfonianów nie ma sensu stosować więcej niż trzy lata. Nie ma dowodów, że jest to skuteczne i warto o tym poinformować lekarza.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Udostępnij
Udostępnij
Email
WhatsApp