Sartany

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.

Sartany blokują receptor angiotensynowy AT1, znosząc efekt działania angiotensyny II, białka o silnym działaniu naczyniozwężającym. Najczęściej stosowane są w terapii nadciśnienia, w mono – lub politerapii. Zaliczane są do długodziałających leków hipotensyjnych. Ponadto udowodniono ich skuteczność w niewydolności mięśnia sercowego w hamowaniu przerostu lewej komory serca i w zawale mięśnia sercowego. W niepowikłanym nadciśnieniu uważa się, że są równie skuteczne jak inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA).[1]Kostka-Jeziorny K., Tykarski A.: Próba pozycjonowania trzech nowoczesnych sartanów — kandesartanu, telmisartanu i walsartanu w zależności od powikłań sercowo-naczyniowych nadciśnienia tętniczego i chorób współistniejących. Nadciśnienie tętnicze rok 2013, tom 17; nr 1 Via Medica, ISSN 1428–5851 pełny tekst.pdf[2]Csaba Andra´s Dezsi:  The Different Therapeutic Choices with ARBs. Which One to Give? When? Why? Am J Cardiovasc. Drugs 2016, 16:255–266. pełny tekst.pdf  

Do leków z tej grupy należą:

  • kandesartan (Atacand,  Carzap,  Karbis, Ranacand),
  • walsartan (Avasart,  Axudan,  Bespres, Diovan, Valtap, Vanatex),
  • telmisartan (MicardisPolsart,  Telmix, Telmizek, Tolura, Tezeo),
  • losartan (CozaarLorista,  Xartan, Lakea),
  • eprosartan (Teveten),
  • irbesartan (Ifirmasta, Irprestan).
Czytaj też:
Recepta farmaceutyczna na walsartan [Case #25]
Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Efekt działania sartanów utrzymuje się przez 24 godziny –  przyjmuje się je raz dziennie, niezależnie od posiłku. Lek należy popić wodą.[3]ChPL: Vanatex [ z dnia: 22.12.2014 r.][4]Sabbah ZA, Mansoor A, Kaul U. Angiotensin receptor blockers – advantages of the new sartans. J Assoc Physicians India. 2013 Jul;61(7):464-70. abstrakt

Choć sartany mają taki sam mechanizm działania, różnią się między sobą dawkowaniem, wskazaniami, mogą mieć też inny okres półtrwania. Poniższa tabela porównuje dawki sartanów na przykładzie nadciśnienia.[5]London New Drugs Group APC/DTC Briefing Document, ACE Inhibitors and Angiotensin II Receptor-Antagonists for hypertension, 2018 pełny tekst .pdf

ARBDawka początkowaDawka podtrzymująca niższaDawka podtrzymująca wyższaDawka maksymalnaTmaxokres półtrwania
walsartan (Avasart,  Axudan,  Bespres, Diovan, Valtap, Vanatex)80 mg80 mg160 mg160 mg2-4 h6-9 h
losartan (Lorista,  Xartan, Lakea)50 mg50 mg100 mg100 mg3-4 h6-9 h
kandesartan (Atacand,  Carzap,  Karbis, Ranacand)8 mg8 mg16 mg32 mg3-4 h~9 h
telmisartan (Polsart,  Telmix, elmizek, Tolura, Tezeo)40 mg20-40 mg40 mg80 mg3 h24 h
eprosartan (Teveten)600 mg600 mg800 mg (w Polsce niedostępna)800 mg (w Polsce niedostępna)1-2 h5-9 h
irbesartan (Ifirmasta, Irprestan)150 mg150 mg300 mg300 mg1,5-2 h11-15 h

Dawki w tabeli są orientacyjne – inna dawka początkowa może być zalecana w ChPL w różnych krajach, jeszcze inne mogą znaleźć się w wytycznych.

Tylko kandesartan, losartan i walsartan mają niewydolność serca we wskazaniach. O porze dnia stosowania sartanu decyduje lekarz. Telmisartan ma najdłuższy okres półtrwania i znaczenie pory dnia jest tu najmniejsze.

Choć można przewidzieć efekt hipotensyjny rożnych równoważnych dawek, farmaceuta NIE POWINIEN zamieniać sartanów pomiędzy sobą (np. na prośbę pacjenta lub w przypadku ewentualnego braku walsartanu czy innej cząsteczki na rynku).

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Sartany są wykorzystywane w przypadku różnych schorzeń układu sercowo-naczyniowego, nie wszystkie z ich działań są zrozumiałe dla pacjenta. Zapytaj czy pacjent przyjmuje leki regularnie i o odpowiedniej porze dnia. 

Jeśli zauważysz, ze pacjent zaniedbuje przyjmowanie swoich leków możesz wydać mu ulotkę o tym, jakie są powikłania nieleczonego nadciśnienia. Znajdziesz ją TU.

Czy leczenie przynosi efekty?

Działanie sartanów jest zauważalne dopiero po około 2 tygodniach regularnego podawania, a pełny efekt obserwuje się po około 4 tygodniach.[6]ChPL: Valtap [z dnia 26 października 2015][7]ChPL: Carzap [z dnia 28 sierpnia 2017][8]ChPL: Vanatex [z dnia: 22.12.2014 r.]

Podczas rozmowy z pacjentem zapytaj go:

  • czy regularnie kontroluje ciśnienie krwi i jakie ma wyniki; zachęć go do korzystania z dzienniczka pomiarów; 
  • czy odczuwa poprawę, czy nie obserwuje nasilenia objawów; jeśli tak skieruj pacjenta do lekarza przepisującego leki – konieczna może okazać się zmiana leczenia. 
Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Do częstych (czyli ≥ 1/100 do < 1/10) działań niepożądanych sartanów należą zawroty i bóle głowy, zakażenia układu oddechowego,[9]ChPL: Carzap [z dnia: 28 sierpnia 2017] niedociśnienie ortostatyczne, bóle mięśniowo – szkieletowe oraz nudności i wymioty

Warto pamiętać, że inne leki o działaniu hipotensyjnym będą nasilać ich działanie. Za bezpieczne uważa się jednak połączenia sartanów z diuretykiem, antagonistą wapnia lub β-adrenolitykiem.

Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Sartany, podobnie jak IKA należą do “leków zatrzymujących potas” – niesie to ze sobą ryzyko hiperkaliemii.  Zwróć uwagę, jeśli pacjent stosuje jednocześnie inne leki, o podobnym działaniu np. leki moczopędne oszczędzające potas do których należy spironolakton (Spironol, Verospiron), eplerenon (Inspra, Nonpres, Eplenocard, Espiro) lub amiloryd, dostępny tylko w postaci preparatów łączonych z hydrochlorotiazydem (Tialorid), a także suplementy potasu. 

Ze względu na podobny mechanizm działania sartanów nie powinno stosować się jednocześnie z inhibitorami konwertazy angiotensyny (IKA). Są one natomiast alternatywą dla IKA, jeśli u pacjenta występuje suchy kaszel, częste działanie niepożądane IKA. Jednoczesne stosowanie sartanów z IKA może powodować niedociśnienie, hiperkaliemię oraz zaburzenia czynności nerek. 

Zaproponuj zmiany w stylu życia

W przypadku pacjentów z chorobami układu krążenia warto podkreślić znaczenie regularnych ćwiczeń, odpowiedniej diety, ograniczenia alkoholu oraz rzucenia palenia.

Data ostatniej aktualizacji: 11.11.2018.

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Redaktor Prowadząca portalu opieka.farm. Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Magister farmacji w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły] [nawiąż kontakt]

mgr farm. Konrad Tuszyński

Dyrektor ds. naukowych opieka.farm sp. z o.o. Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel i kierownik Apteki u Farmaceutów (AuF). Współtwórca KSOF oraz AnP i Redaktor naukowy Zeszytów Aptecznych.

[artykuły na portalu] [publikacje naukowe] [nawiąż kontakt] [LinkedIn]

Cytuj ten artykuł jako:
Magdalena Pelczarska, i in.: Sartany, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/baza-porad/sartany/) [dostęp: 17 grudnia 2018]



Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 1 odpowiedź, ma 2 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Maria Kowalczuk 4 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #40399 Punkty: 0

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    258 pkt.

    Ja się tak zastanawiam, czy małopłykowość jest rzeczywiście rzadkim działaniem niepożądanym sartanów tak jak podaje chpl?

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

27 Udostępnień
Udostępnij27
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp