Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (SSRI)

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.

Leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) używane są w leczeniu depresji, także depresji poporodowej. Do innych wskazań należą: zespół lęku napadowego, fobie społeczne, zespół stresu pourazowego;  niektóre SSRI można stosować również w leczeniu zaburzeń lękowych oraz lęku społecznego. Leki dostępne w Polsce to:

  • citalopram (Aurex, Citabax, Cital),
  • escitalopram (Pralex, Escitil),
  • fluoksetyna (Andepin, Bioxetin),
  • fluwoksamina (Fevarin),
  • paroksetyna (Parogen, Paxtin),
  • sertralina (Asentra, Asertin, Zoloft)

SSRI w porównaniu do inhibitorów MAO (moklobemid) i TLPD wykazują mniej efektów ubocznych. Mniejsze jest też ryzyko ich przedawkowania. Niekoniecznie jednak są bardziej skuteczne. 

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

SSRI przyjmuje się raz dziennie, rano lub wieczorem, niezależnie od posiłku.[1]ChPL Asentra

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Poinformuj pacjenta, że leki z grupy SSRI mogą zacząć działać dopiero po 3 tygodniach,[2]ChPL Cital a pełny efekt może być widoczny dopiero po upływie od sześciu do ośmiu tygodni. Warto zaznaczyć, że leki te nie działają uspokajająco, tylko aktywizująco.

Czy leczenie przynosi efekty?

Jeżeli w rozmowie z pacjentem zauważysz, że pomimo odpowiedniej ilości tabletek dziennie przez co najmniej cztery tygodnie nie odczuwa on żadnych korzyści, konieczna jest konsultacja z lekarzem przepisującym lek.

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Do najczęstszych działań niepożądanych SSRI należą: zaburzenia przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty czy niestrawność. Stopniowe zwiększanie dawki SSRI może zwiększać tolerancję na działania niepożądane, ale wymaga to zrównoważenia w kontekście konieczności uzyskania szybkiego efektu terapeutycznego. Ponadto stosowanie leków z grupy SSRI może skutkować spadkiem libido i zaburzeniami erekcji[3]Cascade E, Kalali AH, Kennedy SH. Real-World Data on SSRI Antidepressant Side Effects. Psychiatry (Edgmont). 2009;6(2):16-18.pełny tekst [dostęp 2.03.2018] (więcej w komentarzach poniżej).

Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Konsultując pacjenta leczonego SSRI warto wiedzieć, że:

  • Stan psychiczny pacjentów spożywających leki z grupy SSRI, w początkowym etapie kuracji, powinien być kontrolowany raz lub dwa razy w tygodniu.
  • Leki z grupy SSRI mogą pogłębiać tendencje samobójcze, trzeba zwrócić na to szczególną uwagę.
  • Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny mogą powodować hiponatremię.[4]ChPL Asentra[5]Revol R., Rault C., Polard E., Bellet F., Guy C.: [Hyponatremia associated with SSRI/NRSI: Descriptive and comparative epidemiological study of the incidence rates of the notified cases from the data of the French National Pharmacovigilance Database and the French National Health Insurance]Encephale 2017 abstract [dostęp 2.03.2018] Szczególnie wrażliwe są osoby starsze, dlatego należy uważać na objawy takie jak senność, splątanie czy drgawki.
  • Należy unikać nagłego odstawienia leku – dawkę należy zmniejszać stopniowo w okresie jednego do dwóch tygodni. Odstawianie leków przeciwdepresyjnych możliwe jest tylko pod nadzorem lekarza. Dawkę leku należy zmniejszać stopniowo, w celu uniknięcia objawów odstawiennych tj. zawrotów głowy, nudności, bólu głowy, zaburzeń snu, obniżenia nastroju, szumu w uszach.
  • Pacjentów z wywiadem nawracających depresji należy poinformować, że będą potrzebowali leczenia podtrzymującego przez okres co najmniej pięciu lat.
  • Kuracji SSRI nie wolno przerywać. Należy poinformować pacjenta, że musi dbać o to, aby zawsze mieć zapas leku i nie dopuścić do przerwania terapii. 
Zaproponuj zmiany w stylu życia

Przypomnij pacjentowi, że: 

  • aktywność fizyczna korzystnie wpływa na poprawę nastroju i zmniejszenie objawów depresji, dlatego należy zachęcić pacjenta do udziału w zajęciach fitness, regularnego chodzenia na siłowanie lub biegania.
  • pomocna może okazać się psychoterapia poznawczo-behawioralna.

Data publikacji: 13.12.2016
Data ostatniej aktualizacji: 17.12.2016

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Redaktor prowadząca portalu opieka.farm - merytoryczne wsparcie. Farmaceutka w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.

Udostępnij
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp