fbpx
REKLAMA

Synonimy: beta-1,3-glukan, beta-1,6-glukan

Beta-glukany naturalnie występują m.in. w ścianach komórkowych grzybów (np. w boczniaku ostrygowatym i drożdżach), ziarnach zbóż (np. w owsie i jęczmieniu) oraz algach morskich. Wchodzą także w skład suplementów diety polecanych przeważnie w celu wzmocnienia odporności. Dane dotyczące beta-glukanów skupiają się głównie na ich wpływie na układ sercowo-naczyniowy i funkcje odpornościowe.

REKLAMA

Działanie i zastosowanie beta-glukanów

Beta-glukany to polisacharydy stanowiące rozpuszczalną frakcję błonnika pokarmowego. Są to długołańcuchowe polimery D-glukozy, połączone wiązaniami beta-1,3-glikozydowymi lub beta-1,6-glikozydowym. Beta-glukany mogą różnić się budową i właściwościami w zależności od pochodzenia. Inne działanie mogą wykazywać beta-glukany z jęczmienia, a inne z grzybów. Z tego powodu porównywanie dawek beta-glukanów pochodzących z różnych źródeł w suplementach diety jest bezzasadne. Skuteczność beta-glukanów w infekcjach układu oddechowego, alergii, hipercholesterolemii, gojeniu się ran i chorobie niedokrwiennej serca potwierdziły badania kliniczne. Beta-glukany wchodzą w skład licznych preparatów mających wspomagać odporność, jednak działanie immunostymulujące nie zostało udowodnione klinicznie. Beta-glukany mogą wykazać potencjalną skuteczność w nadciśnieniu i cukrzycy, zespole metabolicznym i otyłości.

Skuteczność beta-glukanów potwierdzona w badaniach klinicznych

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność beta-glukanów w leczeniu takich schorzeń jak:

  • Infekcje układu oddechowego wywołane wysiłkiem fizycznym – badanie kliniczne z randomizacją z udziałem 75 maratończyków wykazało, że przyjmowanie 250–500 mg beta-glukanu z drożdży przez 4 tygodnie, rozpoczynając suplementację dzień po ukończeniu maratonu, wpływało znacząco na zmniejszenie objawów infekcji górnych dróg oddechowych w porównaniu do placebo. Ponadto uczestnicy badania raportowali poprawę ogólnego stanu zdrowia i samopoczucia oraz zmniejszenie uczucia zmęczenia. [1] Inne badanie kliniczne z randomizacją z udziałem maratończyków wykazało skrócenie czasu trwania objawów infekcji oraz wzrost stężenia immunoglobuliny IgA w ślinie sportowców po 10-dniowej suplementacji 250 mg beta-glukanów z drożdży piekarniczych. [2] Badanie kliniczne z randomizacją z udziałem sportowców wykazało, że przyjmowanie 200 mg beta-glukanów z boczniaka ostrygowatego w postaci preparatu Immunoglukan P4H wraz z 200 mg witaminy C przez trzy miesiące przyczyniało się do zredukowania objawów infekcji górnych dróg oddechowych o 85% w porównaniu do grupy przyjmującej samą witaminę C, [3] jednak inne badanie kliniczne z randomizacją z udziałem profesjonalnych rowerzystów nie wykazało skuteczności beta-glukanu z owsa w zapobieganiu ani w skracaniu czasu przeziębienia w porównaniu do placebo. [4]
  • Alergia – badanie kliniczne z randomizacją z udziałem pacjentów uczulonych na ambrozję wykazało, że beta-glukany z drożdży Saccharomyces cerevisiae zmniejszyły liczbę i nasilenie objawów alergii po 4 tygodniach stosowania. [5] Badanie kliniczne z randomizacją z udziałem dzieci w wieku 6–10 lat z atopią i nawracającymi infekcjami układu oddechowego wykazało, że beta-glukany z boczniaka ostrygowatego stabilizowały poziom immunoglobulin IgE, a przez to wykazywały działanie przeciwalergiczne. [6]
  • Hipercholesterolemia – przeglądy systematyczne i metaanalizy badań klinicznych wykazały, że włączenie do diety beta-glukanów z owsa w ilości minimum 3 g na dzień przyczynia się do spadku stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i apolipoproteiny B, lecz nie wpływa na stężenie cholesterolu HDL oraz trójglicerydów. [7] [8]
  • Trudno gojące się rany – badanie kliniczne z randomizacją z udziałem 31 pacjentów z nawracającym aftowym zapaleniem jamy ustnej (RAS) wykazało skuteczność 20-dniowego stosowania beta-glukanu w dawce 10 mg dwa razy dziennie w łagodzeniu objawów RAS. Zauważono wzrost proliferacji limfocytów w grupie otrzymującej beta-glukan. [9]
  • Choroba niedokrwienna serca – dane z licznych przeglądów systematycznych i badań klinicznych wskazują na skuteczność diety bogatej w beta-glukany z owsa i jęczmienia w redukcji ryzyka choroby niedokrwiennej serca. [10] W 1993 roku FDA stwierdziło, że spożycie minimum 3 g beta-glukanów dziennie, jako elementu diety niskotłuszczowej, może wpływać na zmniejszenie ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca.

Niewystarczające lub brak dowodów na skuteczność beta-glukanów

Beta-glukany nie mają potwierdzonej skuteczności w działaniu immunomodulującym. W badaniu klinicznym z randomizacją z udziałem 44 osób z nadmierną masą ciała przyjmowanie beta-glukanów z drożdży przez 6 tygodni w niewielkim stopniu przyczyniało się do wzrostu poziomu przeciwzapalnej interleukiny 10 i spadku poziomu prozapalnej interleukiny 6. [11] Inne badanie kliniczne z randomizacją wykazało wpływ beta-glukanów z owsa na niewielki wzrost poziomu interleukiny 12, ale nie wykazano wpływu na poziom białka C-reaktywnego. [12] Większość dostępnych badań jednak nie wykazała wpływu beta-glukanów na aktywność układu odpornościowego.

Dostępne są sprzeczne dowody dotyczące skuteczności beta-glukanów w nadciśnieniu tętniczym i cukrzycy. Wstępne dane przedkliniczne wskazują na możliwe znaczenie beta-glukanów w zespole metabolicznym i otyłości.

Bezpieczeństwo stosowania beta-glukanów

Beta-glukany z owsa, drożdży piekarniczych i drożdży piwowarskich mają status GRAS (Generally Recognized As Safe). W badaniach nie odnotowano działań niepożądanych beta-glukanów, jednakże u osób immunoniekompetentnych drożdże piekarnicze mogą powodować drożdżycę przewodu pokarmowego. Beta-glukany nie wchodzą w istotne interakcje z lekami ani żywnością.

Preparaty dostępne na rynku zawierające beta-glukany

Preparaty zawierające beta-glukany mają status suplementów diety. Wybrane przykłady zostały przedstawione w poniższej tabeli:

Wybrane suplementy zawierające beta-glukany:

Nazwa preparatu Zawartość beta-glukanów w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
Naturell Immuno Hot 50 mg beta-glukanów z drożdży

Pozostałe składniki:

Ekstrakt z owoców czarnego bzu, ekstrakt z korzenia imbiru, ekstrakt z korzenia pelargonii afrykańskiej, cynk, selen

 

Suplement diety dla osób odczuwających osłabienie i zmęczenie i chcących wesprzeć odporność i górne drogi oddechowe.
Imunit Forte 100 mg beta-glukanów z drożdży

Pozostałe składniki:

Selen

Suplement diety zawierający składniki wspierające układ immunologiczny.
Imunoglukan P4H 100 mg beta-glukanów z boczniaka ostrygowatego

Pozostałe składniki:

Wit. C

Suplement diety zawierający składniki wspomagające utrzymać naturalną odporność organizmu.
Immulina Plus 75 mg beta-glukanów z drożdży

Pozostałe składniki:

Spirulina, ekstrakt z owoców aceroli, cynk, wit. C

Suplement diety zawierający składniki aktywne o korzystnym wpływie na odporność.
Solgar Beta Glukany 600 mg beta-glukanów z drożdży

 

Suplement diety zawierający beta glukany otrzymywane ze standaryzowanego naturalnego koncentratu ścianek komórkowych drożdży.

 

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Talbott, S., Talbott, J. (2009). Effect of BETA 1, 3/1, 6 GLUCAN on Upper Respiratory Tract Infection Symptoms and Mood State in Marathon Athletes. Journal of sports science & medicine, 8(4), 509–515.
  2. McFarlin, B. K., Carpenter, K. C., Davidson, T., McFarlin, M. A. (2013). Baker’s yeast beta glucan supplementation increases salivary IgA and decreases cold/flu symptomatic days after intense exercise. Journal of dietary supplements, 10(3), 171–183. https://doi.org/10.3109/19390211.2013.820248
  3. Bergendiova, K., Tibenska, E., Majtan, J. (2011). Pleuran (β-glucan from Pleurotus ostreatus) supplementation, cellular immune response and respiratory tract infections in athletes. European journal of applied physiology, 111(9), 2033–2040. https://doi.org/10.1007/s00421-011-1837-z
  4. Nieman, D. C., Henson, D. A., McMahon, M., Wrieden, J. L., Davis, J. M., Murphy, E. A., Gross, S. J., McAnulty, L. S., Dumke, C. L. (2008). Beta-glucan, immune function, and upper respiratory tract infections in athletes. Medicine and science in sports and exercise, 40(8), 1463–1471. https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e31817057c2
  5. Talbott, S. M., Talbott, J. A., Talbott, T. L., Dingler, E. (2013). β-Glucan supplementation, allergy symptoms, and quality of life in self-described ragweed allergy sufferers. Food science & nutrition1(1), 90–101. https://doi.org/10.1002/fsn3.11
  6. Jesenak, M., Hrubisko, M., Majtan, J., Rennerova, Z., Banovcin, P. (2014). Anti-allergic effect of Pleuran (β-glucan from Pleurotus ostreatus) in children with recurrent respiratory tract infections. Phytotherapy research : PTR, 28(3), 471–474. https://doi.org/10.1002/ptr.5020
  7. Ho, H. V., Sievenpiper, J. L., Zurbau, A., Blanco Mejia, S., Jovanovski, E., Au-Yeung, F., Jenkins, A. L., Vuksan, V. (2016). The effect of oat β-glucan on LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol and apoB for CVD risk reduction: a systematic review and meta-analysis of randomised-controlled trials. The British journal of nutrition116(8), 1369–1382. https://doi.org/10.1017/S000711451600341X
  8. Whitehead, A., Beck, E. J., Tosh, S., Wolever, T. M. (2014). Cholesterol-lowering effects of oat β-glucan: a meta-analysis of randomized controlled trials. The American journal of clinical nutrition100(6), 1413–1421. https://doi.org/10.3945/ajcn.114.086108
  9. Koray, M., Ak, G., Kürklü, E., Tanyeri, H., Aydin, F., Oguz, F. S., Temurhan, S., Ciltci, H., Carin, M., Onal, A. E., Ozdilli, K. (2009). The effect of beta-glucan on recurrent aphthous stomatitis. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.)15(2), 111–112. https://doi.org/10.1089/acm.2008.0118
  10. Natural Medicines. (2020). Beta-Glucans. Aktualizacja: 12.11.2020.
  11. Mosikanon, K., Arthan, D., Kettawan, A., Tungtrongchitr, R., Prangthip, P. (2017). Yeast β-Glucan Modulates Inflammation and Waist Circumference in Overweight and Obese Subjects. Journal of dietary supplements, 14(2), 173–185. https://doi.org/10.1080/19390211.2016.1207005
  12. Fazilaty, Z., Chenari, H., Shariatpanahi, Z. V. (2018). Effect of ß-glucan on serum levels of IL-12, hs-CRP, and clinical outcomes in multiple-trauma patients: a prospective randomized study. Ulusal travma ve acil cerrahi dergisi = Turkish journal of trauma & emergency surgery : TJTES, 24(4), 287–293. https://doi.org/10.5505/tjtes.2017.34514
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Beta-glukany, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/suplementy/beta-glukany/) [dostęp: 22 czerwca 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry