fbpx

Synonimy: kalonji, często błędnie nazywana czarnym kminem, black seed

Nasiona czarnuszki siewnej stosowane są w kuchni jako przyprawa, np. do pieczywa. Surowcem farmaceutycznym są nasiona czarnuszki, z których pozyskuje się olej. Wśród preparatów z czarnuszki dostępne są oleje tłoczone na zimno do stosowania wewnętrznego i zewnętrznego oraz suplementy diety w postaci kapsułek zawierających olej lub sproszkowane nasiona.

Działanie i zastosowanie czarnuszki siewnej

Głównymi składnikami nasion czarnuszki są nielotne oleje, białka, alkaloidy, saponiny i olejek eteryczny. Większość składników tłuszczowych stanowią kwasy nienasycone, takie jak kwas linolowy i kwas oleinowy. W mniejszej ilości występują również kwasy nasycone – palmitynowy i stearynowy. Głównym składnikiem lotnego olejku eterycznego jest tymochinon, a do pozostałych należą: ditymochinon (nigellon), tymohydrochinon i tymol. W nasionach czarnuszki wyodrębniono co najmniej 4 alkaloidy: nigellicynę i nigelidynę (indazole) oraz N-tlenek nigelliminy i nigelliminy (izochinoliny). Inne składniki obejmują kwas glutaminowy i askorbinowy, argininę, metioninę, lizynę, glicynę, leucynę i fitosterole. Składniki lotne są zawarte w preparatach w postaci kapsułek, natomiast składniki tłuszczowe w olejach. Badania kliniczne potwierdziły skuteczność czarnuszki w leczeniu takich wskazań jak cukrzyca, astma, nadciśnienie, padaczka, zespół metaboliczny, alergie, niepłodność męska i łuszczyca. Dowody na skuteczność czarnuszki w leczeniu trądziku, w poprawie funkcji poznawczych, w łagodzeniu niestrawności, objawów menopauzy i reumatoidalnego zapalenia stawów, w redukcji masy ciała i w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego są niewystarczające. Tradycyjnie czarnuszka była stosowana jako roślina pobudzająca laktację, jednak brakuje dowodów z badań klinicznych uzasadniających jej stosowanie w tym wskazaniu.

Skuteczność czarnuszki siewnej potwierdzona w badaniach klinicznych

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność czarnuszki siewnej w leczeniu schorzeń takich jak:

  • Cukrzyca – badanie kliniczne z 2010 roku z udziałem 94 pacjentów z cukrzycą typu II wykazało, że przyjmowanie 2 g czarnuszki dziennie przez trzy miesiące przyczynia się do redukcji poziomu glukozy na czczo, HbA1c i wskaźnika insulinooporności. Stosowanie niższych dawek (1 g na dobę) również skutkowało poprawą, lecz zmiany nie były statystycznie istotne. Ponadto przyjmowanie wyższych ilości czarnuszki (3 g na dobę) nie wiązało się z dodatkową poprawą.[1] Otwarte badanie kliniczne porównujące skuteczność czarnuszki i metforminy wykazało, że jej suplementacja jest porównywalnie skuteczna do przyjmowania metforminy, m.in. pod kątem obniżania masy ciała i obwodu talii, lecz była mniej skuteczna w zakresie redukcji stężenia glukozy na czczo i poziomu HbA1c.[2]
  • Astma – niewielkie badanie kliniczne wykazało, że stosowanie ekstraktu z czarnuszki przyczynia się do redukcji objawów astmy, takich jak kaszel i świszczący oddech, oraz do zmniejszenia konieczności stosowania leków doraźnych.[3] Podwójnie zaślepione badanie kliniczne, w którym stosowano 500 mg oleju z czarnuszki 2 razy dziennie przez 4 tygodnie, wykazało, że przyczynia się ona do poprawy w skali kontroli astmy redukcji poziomu eozynofilów i IgE oraz poprawy czynności płuc, w tym wskaźnika FEV1.[4] Warto jednak zaznaczyć, że nie wszystkie przeprowadzone badania wskazały na skuteczność czarnuszki u astmatyków.
  • Nadciśnienie – metaanaliza z 2016 roku obejmująca 11 badań klinicznych wykazała, że przyjmowanie czarnuszki wpływa statystycznie istotnie na redukcję wartości ciśnienia tętniczego.[5]
  • Padaczka lekooporna – w czterotygodniowym podwójnie zaślepionym badaniu z udziałem 22 dzieci z napadami opornymi na leczenie stwierdzono zmniejszenie częstości napadów po zastosowaniu tymochinonu w dawce 1 mg/kg w porównaniu z placebo.[6] Inne badania nie potwierdzają jednak skuteczności czarnuszki u pacjentów z padaczką.
  • Zespół metaboliczny – podwójnie zaślepione badanie kliniczne z randomizacją wykazało, że przyjmowanie czarnuszki (1,5 g na dobę) lub kurkumy (2,4 g na dobę) przyczynia się do poprawy wartość wskaźnika BMI i obniżenia procentowego poziomu tłuszczu (wpływ na obwód bioder), a przyjmowanie obu substancji razem pozwala dodatkowo zredukować poziom glukozy we krwi, LDL i ciśnienia tętniczego.[7] Suplementacja czarnuszki w ilości 500 mg dziennie przyczyniała się również do redukcji poziomu LDL, trójglicerydów, cholesterolu całkowitego i stężenia glukozy u kobiet po menopauzie cierpiących na zespół metaboliczny.[8]
  • Alergia – u pacjentów z alergicznym nieżytem nosa i astmą, którym podawano olej z czarnuszki, wykazano zmniejszoną liczbę immunoglobuliny E i eozynofilii.[9] W niewielkim badaniu klinicznym stosowanie oleju z czarnuszki przyczyniało się do zmniejszało objawów takich jak kichanie, katar i zatkanie nosa u pacjentów z alergicznym nieżytem nosa. Potencjalnie czarnuszka może stanowić alternatywę w terapii, jeśli występuje konieczność unikania leków przeciwalergicznych.[10]
  • Niepłodność męska – stosowanie oleju z czarnuszki przyczyniało się do zwiększenia objętości nasienia, liczby i ruchliwości plemników po 2 miesiącach suplementacji.[11]
  • Łuszczyca – niewielkie badanie kliniczne wykazało, że stosowanie preparatu z czarnuszką łącznie z terapią metotreksatem skutkowało istotną poprawą w redukcji objawów łuszczycy.[12]

Niewystarczające lub brak dowodów na skuteczność czarnuszki siewnej

Brakuje wystarczających dowodów z badań klinicznych, które potwierdziłyby skuteczność czarnuszki w leczeniu trądziku, w poprawie funkcji poznawczych, niestrawności, łagodzeniu objawów menopauzy i reumatoidalnego zapalenia stawów.

Metaanaliza z 2018 roku obejmująca 13 badań klinicznych z udziałem 875 pacjentów wykazała, że suplementacja czarnuszki przyczynia się do redukcji masy ciała i wskaźnika BMI, lecz nie było to statystycznie istotne.[13] Inna metaanaliza z tego samego roku wykazała istotne obniżenie masy ciała, BMI i obwodu talii u pacjentów przyjmujących czarnuszkę, lecz badacze podkreślają, że włączone badania wykazywały dużą różnorodność.[14]

U pacjentów z pierwotną chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego stosowanie sproszkowanych nasion czarnuszki (2 g na dzień) nie wpływało na łagodzenie bólu ani na poprawę wyników czynnościowych w porównaniu z grupą kontrolną.[15]

Bezpieczeństwo stosowania czarnuszki siewnej

Istnieją opisy przypadków alergicznego kontaktowego zapalenia skóry spowodowanego miejscowym stosowaniem olejku z czarnuszki. Zgłaszane działania niepożądane z badań klinicznych obejmowały nudności, zaparcie i dyskomfort w jamie brzusznej. Czarnuszka siewna nie wchodzi w istotne interakcje z lekami ani żywnością.

Czarnuszka siewna w ciąży i podczas laktacji

Istnieją doniesienia, że czarnuszka może powodować skurcze macicy, w związku z czym powinno się jej unikać w okresie ciąży. Ograniczone badania przeprowadzone w latach 90. sugerowały, że olej z czarnuszki może działać jako środek antykoncepcyjny. Nasiona czarnuszki są również tradycyjnie spożywane w celu pobudzenia laktacji.

Preparaty dostępne na rynku zawierające czarnuszkę siewną

Przykładowe preparaty zawierające czarnuszkę siewną zostały przedstawione w tabelach poniżej.

Wybrane suplementy diety zawierające czarnuszkę siewną.

Nazwa preparatu Zawartość czarnuszki w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
Alerbon 3 g oleju Suplement diety stosowany pomocniczo w czasie alergii oraz wspomagający pracę trzustki.
Czarnuszka z polskich nasion (MyVita) 1000 mg oleju

Pozostałe składniki:

Wit. E

Suplement diety pomagający regulować poziom glukozy we krwi i pomagający w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.
Czarnuszka (Oleofarm) 1000 mg

Pozostałe składniki:

Wit. A

Suplement diety pomagający w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi, wspomagający układ odpornościowy i zachowanie zdrowej skóry.

Wybrane produkty spożywcze zawierające czarnuszkę siewną.

Nazwa preparatu Zawartość czarnuszki w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
Olej z czarnuszki (EkaMedica) 5 ml zawiera 1,1 g kwasu oleinowego (omega-9) oraz 2,59 g kwasu linolowego (omega-6) Kwas linolowy (LA) pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi.

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Bamosa, A. O., Kaatabi, H., Lebdaa, F. M., Elq, A. M., Al-Sultanb, A. (2010). Effect of Nigella sativa seeds on the glycemic control of patients with type 2 diabetes mellitus. Indian journal of physiology and pharmacology, 54(4), 344–354.
  2. Moustafa, H., El Wakeel, L. M., Halawa, M. R., Sabri, N. A., El-Bahy, A. Z., Singab, A. N. (2019). Effect of Nigella Sativa oil versus metformin on glycemic control and biochemical parameters of newly diagnosed type 2 diabetes mellitus patients. Endocrine, 65(2), 286–294. https://doi.org/10.1007/s12020-019-01963-4
  3. Boskabady, M. H., Javan, H., Sajady, M., Rakhshandeh, H. (2007). The possible prophylactic effect of Nigella sativa seed extract in asthmatic patients. Fundamental & clinical pharmacology, 21(5), 559–566. https://doi.org/10.1111/j.1472-8206.2007.00509.x
  4. Koshak, A., Wei, L., Koshak, E., Wali, S., Alamoudi, O., Demerdash, A., Qutub, M., Pushparaj, P. N., Heinrich, M. (2017). Nigella sativa Supplementation Improves Asthma Control and Biomarkers: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Phytotherapy research : PTR, 31(3), 403–409. https://doi.org/10.1002/ptr.5761
  5. Sahebkar, A., Soranna, D., Liu, X., Thomopoulos, C., Simental-Mendia, L. E., Derosa, G., Maffioli, P., Parati, G. (2016). A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials investigating the effects of supplementation with Nigella sativa (black seed) on blood pressure. Journal of hypertension, 34(11), 2127–2135. https://doi.org/10.1097/HJH.0000000000001049
  6. Akhondian, J., Kianifar, H., Raoofziaee, M., Moayedpour, A., Toosi, M. B., Khajedaluee, M. (2011). The effect of thymoquinone on intractable pediatric seizures (pilot study). Epilepsy research, 93(1), 39–43. https://doi.org/10.1016/j.eplepsyres.2010.10.010
  7. Amin, F., Islam, N., Anila, N., Gilani, A. H. (2015). Clinical efficacy of the co-administration of Turmeric and Black seeds (Kalongi) in metabolic syndrome – a double blind randomized controlled trial – TAK-MetS trial. Complementary therapies in medicine, 23(2), 165–174. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2015.01.008
  8. Shirazi, M., Khodakarami, F., Feizabad, E., Ghaemi, M. (2020). The effects of nigella sativa on anthropometric and biochemical indices in postmenopausal women with metabolic syndrome. Endocrine69(1), 49–52. https://doi.org/10.1007/s12020-020-02265-w
  9. Kalus, U., Pruss, A., Bystron, J., Jurecka, M., Smekalova, A., Lichius, J. J., Kiesewetter, H. (2003). Effect of Nigella sativa (black seed) on subjective feeling in patients with allergic diseases. Phytotherapy research : PTR, 17(10), 1209–1214. https://doi.org/10.1002/ptr.1356
  10. Nikakhlagh, S., Rahim, F., Aryani, F. H., Syahpoush, A., Brougerdnya, M. G., Saki, N. (2011). Herbal treatment of allergic rhinitis: the use of Nigella sativa. American journal of otolaryngology, 32(5), 402–407. https://doi.org/10.1016/j.amjoto.2010.07.019
  11. Kolahdooz, M., Nasri, S., Modarres, S. Z., Kianbakht, S., Huseini, H. F. (2014). Effects of Nigella sativa L. seed oil on abnormal semen quality in infertile men: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 21(6), 901–905. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2014.02.006
  12. Ahmed, JH., Kadhim, sN., Al-Hamdi, KI. (2014). The effectiveness of Nigella sativa, methotrexate and their combination in the treatment of moderate to severe psoriasis. JCEI. 2014;5(4):521-528.10.5799/ahinjs.01.2014.04.0450
  13. Mousavi, S. M., Sheikhi, A., Varkaneh, H. K., Zarezadeh, M., Rahmani, J., Milajerdi, A. (2018). Effect of Nigella sativa supplementation on obesity indices: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Complementary therapies in medicine, 38, 48–57. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2018.04.003
  14. Namazi, N., Larijani, B., Ayati, M. H., Abdollahi, M. (2018). The effects of Nigella sativa L. on obesity: A systematic review and meta-analysis. Journal of ethnopharmacology, 219, 173–181. https://doi.org/10.1016/j.jep.2018.03.001
  15. Salimzadeh, A., Ghourchian, A., Choopani, R., Hajimehdipoor, H., Kamalinejad, M., Abolhasani, M. (2017). Effect of an orally formulated processed black cumin, from Iranian traditional medicine pharmacopoeia, in relieving symptoms of knee osteoarthritis: A prospective, randomized, double-blind and placebo-controlled clinical trial. International journal of rheumatic diseases, 20(6), 691–701. https://doi.org/10.1111/1756-185X.13066
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Czarnuszka siewna (Nigella sativa L.), Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/suplementy/czarnuszka-siewna-nigella-sativa-l/) [dostęp: 25 września 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry

Kurs na www.farmaceuta.pro:

Opieka farmaceutyczna w astmie i POChP

Zobacz przykładową lekcję