fbpx
Kreatin
▲ Kreatin

Kreatyna

Autor:

Artykuł redakcji.

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność lecznicze właściwości kreatyny w dystrofiach mięśniowych, zmniejszonej wydajności ćwiczeń i zaburzeniach pamięci. Dowody na lecznicze właściwości kreatyny w niewydolności serca, zawale mięśnia sercowego, hamowaniu utraty masy mięśniowej, chorobach skóry i zaburzeniach psychicznych są niewystarczające.

Synonimy: CrP, kreatin, phosphocreatine

Kreatyna jest składnikiem tkanki mięśni szkieletowych kręgowców i jest pozyskiwana z pożywienia lub endogennie syntetyzowana w organizmie. Suplementacja kreatyną była szeroko badana w miopatiach i zaburzeniach neurodegeneracyjnych, ale z ograniczoną skutecznością. Istnieją również ograniczone dowody na wpływ kreatyny na wzrost wydajności podczas krótkotrwałych ćwiczeń o wysokiej intensywności, stąd jej duża popularność jako składnika suplementów dla sportowców. Kreatyny nie należy mylić z kreatyniną, która jest produktem metabolizmu kreatyny wydalanym przez nerki.

Działanie i zastosowanie kreatyny

Kreatyna występuje głównie w mięśniach, ale także w mózgu, wątrobie czy nerkach. Przekształcana jest do fosforanu kreatyny, który magazynuje energię wykorzystywaną następnie w procesie odnawiania cząsteczek ATP. Uwolniona energia jest niezbędna dla wielu procesów chemicznych, także do syntezy białek mięśniowych. Niedobory genetyczne przerywające biosyntezę kreatyny prowadzą do poważnych zaburzeń nerwowo-mięśniowych. Zwiększone zapasy fosforanu kreatyny w mięśniach pozwalają na szybszą resyntezę fosforanu kreatyny i zmniejszoną degradację ATP, a także zwiększony pobór tlenu przez transport kreatynowo-fosforanowy i zwiększone magazynowanie glikogenu, co tłumaczy jej popularność wśród sportowców. Badania kliniczne potwierdziły skuteczność lecznicze właściwości kreatyny w dystrofiach mięśniowych, zmniejszonej wydajności ćwiczeń i zaburzeniach pamięci. Dowody na lecznicze właściwości kreatyny w niewydolności serca, zawale mięśnia sercowego, hamowaniu utraty masy mięśniowej, chorobach skóry i zaburzeniach psychicznych są niewystarczające. Kreatyna jest prawdopodobnie nieskuteczna w leczeniu choroby Huntingtona, stwardnienia zanikowego bocznyego, schizofrenii i osteopenii.

Skuteczność kreatyny potwierdzona w badaniach klinicznych

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność kreatyny w leczeniu takich wzkazań jak:

  • Dystrofia mięśniowa – zaktualizowana metaanaliza Cochrane obejmująca 6 badań z udziałem 192 uczestników wykazała wzrost siły mięśniowej w wyniku suplementacji kreatyną.[1] Ponadto badania wskazują, że suplementacja kreatyny jest skuteczna w leczeniu niektórych schorzeń neurologicznych, m.in. w chorobie Parkinsona i Alzheimera, a także w leczniu zaburzeń pracy mięśni w przebiegu cukrzycy i osteoporozy.[2]
  • Zmniejszona wydajność ćwiczeń – dostępne badania oceniają skuteczność suplementacji kreatyną w różnych populacjach, rodzajach ćwiczeń, schematach dawkowania i miarach wyników. Wyniki wskazują na poprawę osiągnięć zwłaszcza podczas wykonywania krótkotrwałych, przerywanych ćwiczeń o wysokiej intensywności oraz poprawę odporności na zmęczenie. Dzięki suplementacji kreatyny rowerzyści, u których sprawdzano zdolność do intensywnego wysiłku z krótkimi przerwami, osiągali lepsze wyniki. Ponadto u piłkarzy stosujących kreatynę zaobserwowano większą wytrzymałość na zmęczenie podczas sprintu, a u siatkarzy lepszą zdolność do skoków.[3]
  • Zaburzenia pamięci – niektóre badania przeprowadzone z udziałem starszych pacjentów wskazują na pewną poprawę pamięci po suplementacji kreatyną. W badaniach tych dawki są bardzo zróżnicowane (od 5 do 20 g dziennie, od 7 dni do 6 tygodni). Nie stwierdzono wpływu na funkcje poznawcze u osób młodszych.[4]

Niewystarczające dowody na skuteczność kreatyny

Brakuje wystarczających dowodów na skuteczność suplementacji kreatyny w leczeniu niewydolności serca lub zawału mięśnia sercowego. Wyniki badań wykorzystujących kreatynę u starszych pacjentów w celu zmniejszenia utraty masy mięśniowej są niejednoznaczne. Ograniczone badania sugerują, że miejscowe i/lub ogólnoustrojowe podawanie kreatyny lub fosfokreatyny może mieć korzystny wpływ na różne choroby skóry, takie jak fotostarzenie i gojenie się ran.

W wielu badaniach opisano zmienione stężenia kreatyny u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, w tym z dużą depresją i chorobą afektywną dwubiegunową, z obserwowanym wzrostem stężenia kinazy kreatynowej w surowicy na początku poważnego zdarzenia psychotycznego. Potrzebne są dalsze badania oceniające miejsce w terapii kreatyny w przypadku dużej depresji.

Brak dowodów na skuteczność kreatyny

Wytyczne American Academy of Neurology z 2012 roku dotyczące leczenia pląsawicy w chorobie Huntingtona wskazują, że kreatyna (8 mg dziennie) jest prawdopodobnie nieskuteczna w poprawianiu objawów choroby, jednak nie można wykluczyć umiarkowanych korzyści.[5]

Metaanaliza Cochrane trzech randomizowanych, podwójnie zaślepionych, kontrolowanych placebo badań nie wykazała statystycznej różnicy w przeżywalności lub progresji choroby w stwardnieniu zanikowym bocznym (ALS) dla kreatyny w dawce 5–10 g na dobę.[6] Wyniki III fazy wieloośrodkowego, podwójnie ślepego, kontrolowanego placebo, randomizowanego badania oceniającego kreatynę w ALS nie zostały jeszcze opublikowane.

Stosowanie kreatyny jest prawdopodobnie nieskuteczne w redukcji objawów schizofrenii i zwiększeniu gęstości tkanki kostnej u kobiet po menopauzie cierpiących na osteopenię.

Bezpieczeństwo stosowania kreatyny

W przeprowadzonych badaniach kreatyna była dobrze tolerowana, a działania niepożądane obejmowały przyrost masy ciała, nudności i kurcze mięśni. Stosowanie kreatyny w ilości 25 g do dwóch tygodni lub 10 g nawet do 5 lat jest prawdopodobnie bezpieczne.[3] Kreatyna nie wchodzi w istotne interakcje z lekami ani żywnością.

Zaleca się, aby pacjenci z zaburzeniami czynności nerek, a także przyjmujący leki nefrotoksyczne, byli pod kontrolą lekarza w przypadku stosowania suplementacji kreatyną, a osoby chore na cukrzycę unikały stosowania kreatyny lub dokładnie monitorowały poziom cukru we krwi.

Preparaty dostępne na rynku zawierające kreatynę

Wybrane suplementy diety dostępne na rynku zawierające kreatynę zostały przedstawione w tabeli poniżej.

Wybrane suplementy diety zawierające kreatynę.

Nazwa preparatu Zawartość kreatyny w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
Creatine 1250 Mega Caps 4400 mg Suplement diety przeznaczony dla osób dorosłych, aktywnych fizycznie i sportowców, wykonujących ćwiczenia fizyczne o dużej intensywności.
OstroVit Kreatyna 3972 mg Suplement diety wspomagający przyrost tkanki mięśniowej i regenerację organizmu.

 

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Kley, R. A., Tarnopolsky, M. A., Vorgerd, M. (2013). Creatine for treating muscle disorders. The Cochrane database of systematic reviews, 2013(6), CD004760. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004760.pub4
  2. Gualano, B., Artioli, G. G., Poortmans, J. R., Lancha Junior, A. H. (2010). Exploring the therapeutic role of creatine supplementation. Amino acids, 38(1), 31–44. https://doi.org/10.1007/s00726-009-0263-6
  3. Natural Medicines. (2020). Creatine. Aktualizacja: 28.12.2020.  
  4. Sarris, J., Murphy, J., Mischoulon, D., Papakostas, GI., Fava, M., Berk, M., Ng, CH. (2016). Adjunctive Nutraceuticals for Depression: A Systematic Review and Meta-Analyses. <em>Am J Psychiatry. 2016 Jun 1;173</em>(6):575–87. doi: 10.1176/appi.ajp.2016.15091228. Epub 2016 Apr 26. PMID: 27113121.
  5. Armstrong, M. J., Miyasaki, J. M., American Academy of Neurology (2012). Evidence-based guideline: pharmacologic treatment of chorea in Huntington disease: report of the guideline development subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology, 79(6), 597–603. https://doi.org/10.1212/WNL.0b013e318263c443
  6. Pastula, D. M., Moore, D. H., Bedlack, R. S. (2010). Creatine for amyotrophic lateral sclerosis/motor neuron disease. The Cochrane database of systematic reviews, (6), CD005225. https://doi.org/10.1002/14651858.CD005225.pub2
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Kreatyna, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/suplementy/kreatyna/) [dostęp: 25 września 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry

Kurs na www.farmaceuta.pro:

Opieka farmaceutyczna w astmie i POChP

Zobacz przykładową lekcję