REKLAMA
REKLAMA
Kwas alfa liponowy
▲ Kwas alfa liponowy

Kwas alfa liponowy

Autor:

Artykuł redakcji.

Badania kliniczne wykazały skuteczność kwasu alfa-liponowego w neuropatii cukrzycowej, hiperlipidemii i otyłości. Dowody na skuteczność w cukrzycy są sprzeczne. Kwas alfa liponowy może być potencjalnie skuteczny w bolesnym miesiączkowaniu, jaskrze, hemoroidach, migrenie, PCOS, schizofrenii i rwie kulszowej, lecz nie wykazał skuteczności w retinopatii cukrzycowej, chorobach wątroby związanych ze spożyciem alkoholu, triglicerydemii, zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem, chorobie afektywnej dwubiegunowej, migotaniu przedsionków i reumatoidalnym zapalenia stawów.

Synonimy: Acidum lipoicum, thioctic acid, alpha-lipoic acid, kwas tioktynowy

Kwas alfa liponowy jest związkiem, który jest wytwarzany endogennie w organizmie, lecz może być dostarczany również wraz z pożywieniem oraz w postaci suplementacji. Pokarm bogaty w kwas alfa-liponowy to m.in. czerwone mięso, brokuły czy szpinak.

REKLAMA

Działanie i zastosowanie kwasu alfa liponowego

Kwas alfa liponowy pełni rolę koenzymu biorącego udział w reakcjach metabolizmu węglowodanów. Dowody z badań in vitro wskazują m.in. na jego działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Przeprowadzone badania kliniczne wykazały skuteczność kwasu alfa-liponowego w neuropatii cukrzycowej, hiperlipidemii i otyłości. Dowody na skuteczność w cukrzycy są sprzeczne. Kwas alfa-liponowy może być potencjalnie skuteczny w bolesnym miesiączkowaniu, jaskrze, hemoroidach, migrenie, PCOS, schizofrenii i rwie kulszowej, lecz nie wykazał skuteczności w retinopatii cukrzycowej, chorobach wątroby związanych ze spożyciem alkoholu, triglicerydemii, zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem, chorobie afektywnej dwubiegunowej, migotaniu przedsionków i reumatoidalnym zapalenia stawów.

WSKAZÓWKA PRAKTYCZNA:

Kwas alfa-liponowy w lekach to racemat, czyli mieszanina kwasu R-(+)-liponowego (RLA) i kwasu S-(-)-liponowego (SLA). Tylko prawoskrętny enancjomer, tj. RLA, jest aktywny biologicznie. W literaturze racemat określa się skrótem R/S-LA od (R/S)-lipoic acid. Na rynku dostępne są suplementy z deklarowaną zawartością kwasy R-liponowego, lecz ich jakość jest niepewna.

kwas alfa-liponowy

Skuteczność kwasu alfa liponowego potwierdzona w badaniach klinicznych

Kwas alfa-liponowy wykazał skuteczność kliniczną w takich wskazaniach jak:

  • Neuropatia cukrzycowa – liczne pojedyncze badania kliniczne wykazały, że doustne lub dożylne przyjmowanie kwasu alfa-liponowego w ilości 600–1800 mg na dobę przyczynia się do redukcji objawów neuropatii obwodowej u diabetyków w ciągu 3–5 tygodni od rozpoczęcia stosowania preparatów. W badaniach pacjenci otrzymywali sam kwas alfa-liponowy lub w połączeniu z kwasem gamma-liponowym, dysmutazą ponadtlenkową lub wit. B12. Mimo pozytywnych wyników wielu badań klinicznych nie we wszystkich kwas alfa-liponowy wykazał skuteczność w poprawie przewodnictwa nerwowego. Warto zaznaczyć, że przeprowadzone metaanalizy, w których wykazano korzyści ze stosowania kwasu alfa-liponowego, dotyczyły podania w postaci wstrzyknięć (Han i in., 2012; Xu i in., 2013; Ziegler i in., 2004).
  • Hiperlipidemia – metaanaliza z 2019 roku wykazała, że stosowanie 300–1200 mg na dobę kwasu alfa-liponowego do 16 tygodni pozwala na statystycznie istotne obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego o 10,18 mg/dl i LDL o 9,22 mg/dl, lecz nie wpływa istotnie na stężenie HDL i TG w porównaniu z placebo (Haghighatdoost i Hariri, 2019).
  • Otyłość – wiele pojedynczych badań klinicznych jest sprzecznych, lecz metaanalizy wskazują, że przyjmowanie 300–1800 mg kwasu alfa-liponowego na dobę przez okres 2–48 tygodni u pacjentów z nadwagą lub otyłością może przyczyniać się do redukcji masy ciała o 0,7–2,3 kg i zmniejszenia wskaźnika BMI o 0,5 w porównaniu z placebo (Namazi, Larijani i Azadbakht, 2018; Vajdi i Abbasalizad Farhangi, 2020). Dowody na skuteczność kwasu alfa-liponowego u dzieci są sprzeczne. Jedno z badań wykazało, że u dzieci w wieku 10–17 lat suplementacja 600 mg na dobę w dwóch dawkach podzielonych przez trzy miesiące pozwalała na zmniejszenie masy ciała o 3,2 kg względem placebo, jednak inne badanie nie wykazało redukcji masy ciała w związku z przyjmowaniem 800 mg na kwasu alfa-liponowego dobę przez 12 tygodni u młodszych dzieci (El Amrousy i El-Afify, 2020; Tromba i in., 2019).

Ograniczone dowody na skuteczność kwasu alfa-liponowego

Przeprowadzono wiele badań pod kątem potencjalnego zastosowania preparatów z kwasem alfa-liponowym u pacjentów z cukrzycą, lecz dowody pozostają sprzeczne. Metaanaliza 10 badań klinicznych obejmujących łącznie 553 pacjentów wykazała, że przyjmowanie kwasu alfa-liponowego doustnie lub dożylnie nie wpływa na stężenie glukozy na czczo i poziom HbA1c u pacjentów z cukrzycą typu II (Ebada i in., 2019). Również u pacjentów z cukrzycą typu I kwas alfa-liponowy wydaje się nieskuteczny. Istnieją pewne dowody na skuteczność kwasu alfa-liponowego u pacjentów młodych z cukrzycą typu I, u których występują wczesne objawy kardiomiopatii cukrzycowej (Hegazy i in., 2013).

Niskiej jakości badania kliniczne wskazują, że kwas alfa-liponowy potencjalnie może być skuteczny w redukcji bólu menstruacyjnego, poprawy jakości wzroku u pacjentów z jaskrą otwartego kąta, hemoroidach, zmniejszaniu częstości napadów migreny, PCOS, schizofrenii i rwie kulszowej.

Brak dowodów na skuteczność kwasu alfa-liponowego

Stosowanie kwasu alfa-liponowego jest prawdopodobnie nieskuteczne w przebiegu chorób wątroby związanych ze spożyciem alkoholu, retinopatii cukrzycowej, triglicerydemii, zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem, chorobie afektywnej dwubiegunowej, migotaniu przedsionków i redukcji bólu w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów.

Bezpieczeństwo stosowania kwasu alfa liponowego

W badaniach klinicznych bezpiecznie stosowano dawki 600 mg na dobę do 4 lat i poniżej 2 g na dobę do dwóch lat (Natural Medicines, 2020). U niektórych pacjentów suplementacja powodowała ból głowy, nudności, wymioty i zgagę, a działania niepożądane częściej obserwowano u osób starszych oraz podczas przyjmowania wyższych dawek.

Kwas alfa-liponowy w ciąży i podczas laktacji

Badanie retrospektywne z 2017 roku wykazało, że doustne stosowanie 600 mg kwasu alfa-liponowego na dobę przez 7 tygodni nie wiązało się z żadnymi działaniami niepożądanymi u kobiet ciężarnych i nie miało wpływu na urodzone dziecko (Parente i in., 2017).

Interakcje kwasu alfa liponowego

Ze względu na właściwości antyoksydacyjne kwas alfa-liponowy może zakłócać działanie leków stosowanych w onkologii, m.in. cyklofosfamidu i busulfanu, dlatego pacjenci chorujący na nowotwory powinni skonsultować suplementację z lekarzem prowadzącym. Badania in vitro wskazują, że kwas alfa-liponowy może hamować proces agregacji płytek krwi, co może nasilać krwawienie u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i/lub przeciwpłytkowe. Badania na zwierzętach wykazały, że jednoczesne podawanie lewotyroksyny z kwasem alfa-liponowym zmniejsza jej przekształcenie do aktywnej postaci. Potencjalnie kwas alfa-liponowy może nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych, lecz interakcja ta jest prawdopodobnie nieistotna.

Preparaty dostępne na rynku zawierające kwas alfa liponowy

Wybrane suplementów diety dostępne na rynku zawierające kwas alfa-liponowy zostały porównane w Tabeli 49. Warto jednak zaznaczyć, że składnik ten występuje również w preparatach dostępnych na receptę (Thiogamma, Neurolipon-MIP 600).

Tabela 49 Wybrane suplementy diety zawierające kwas alfa-liponowy.

Nazwa preparatu Zawartość kwasu alfa-liponowego w sugerowanej dawce dobowej Pozostałe składniki Opis producenta
Thionerv 600 600 mg Suplement diety zalecany u osób z polineuropatią cukrzycową oraz z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów.
Revitanerw 300 mg Mikrokapsułkowany olej z nasion ogórecznika, niacyna, wit. E, kwas pantotenowy, wit. B6, wit. B2, wit. B1, selen Suplement diety zawierający zestaw wybranych składników odżywczych dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
ALAnerv ON 600 mg Kwasy tłuszczowe nienasycone (linolowy i gamma-linolenowy), honokiol, wit. E, wit. B5, wit. B6, wit. B2, wit. B1, selen Suplement diety dostarczający organizmowi składników działających korzystnie na pracę układu nerwowego.
Liponerv 500 mg Olej z ryb, EPA, DHA, wit. B12, wit. B6 Suplement diety zawierający składniki, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
Retixoft 300 mg Rutozyd, wit. B2, wit. B1 Suplement diety przeznaczony dla diabetyków wspierający utrzymanie prawidłowego widzenia.
Solgar Modulatory Glukozy 30 mg Inulina, magnez, standaryzowany sproszkowany ekstrakt z owoców

momordica charantia, kozieradka, zielona herbata (liście, sproszkowany ekstrakt), niacyna, cynk, wit. B6, chrom

Suplement diety zawierający odpowiednio dobrane składniki wpływające na metabolizm glukozy pochodzącej z żywności w organizmie.

Piśmiennictwo:

Ebada, M. A., Fayed, N., Fayed, L., Alkanj, S., Abdelkarim, A., Farwati, H., Hanafy, A., Negida, A., Ebada, M., Noser, Y. (2019). Efficacy of Alpha-lipoic Acid in The Management of Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-analysis. Iranian journal of pharmaceutical research : IJPR, 18(4), 2144–2156. https://doi.org/10.22037/ijpr.2019.1100842

El Amrousy, D., El-Afify, D. (2020). Effects of alpha lipoic acid as a supplement in obese children and adolescents. Cytokine, 130, 155084. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.cyto.2020.155084

Haghighatdoost, F., Hariri, M. (2019). Does alpha-lipoic acid affect lipid profile? A meta-analysis and systematic review on randomized controlled trials. European journal of pharmacology, 847, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.ejphar.2019.01.001

Han, T., Bai, J., Liu, W., Hu, Y. (2012). A systematic review and meta-analysis of α-lipoic acid in the treatment of diabetic peripheral neuropathy. European journal of endocrinology, 167(4), 465–471. https://doi.org/10.1530/EJE-12-0555

Hegazy, S. K., Tolba, O. A., Mostafa, T. M., Eid, M. A., El-Afify, D. R. (2013). Alpha-lipoic acid improves subclinical left ventricular dysfunction in asymptomatic patients with type 1 diabetes. The review of diabetic studies : RDS, 10(1), 58–67. https://doi.org/10.1900/RDS.2013.10.58

Namazi, N., Larijani, B., Azadbakht, L. (2018). Alpha-lipoic acid supplement in obesity treatment: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland), 37(2), 419–428. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2017.06.002

Natural Medicines. (2020). Alpha-Lipoic Acid. Aktualizacja: 18.12.2020.

Parente, E., Colannino, G., Picconi, O., Monastra, G. (2017). Safety of oral alpha-lipoic acid treatment in pregnant women: a retrospective observational study. European review for medical and pharmacological sciences, 21(18), 4219–4227.

Tromba, L., Perla, F. M., Carbotta, G., Chiesa, C., Pacifico, L. (2019). Effect of Alpha-Lipoic Acid Supplementation on Endothelial Function and Cardiovascular Risk Factors in Overweight/Obese Youths: A Double-Blind, Placebo-Controlled Randomized Trial. Nutrients, 11(2), 375. https://doi.org/10.3390/nu11020375

Vajdi, M., Abbasalizad Farhangi, M. (2020). Alpha-lipoic acid supplementation significantly reduces the risk of obesity in an updated systematic review and dose response meta-analysis of randomised placebo-controlled clinical trials. International journal of clinical practice, 74(6), e13493. https://doi.org/10.1111/ijcp.13493

Xu, Q., Pan, J., Yu, J., Liu, X., Liu, L., Zuo, X., Wu, P., Deng, H., Zhang, J., Ji, A. (2013). Meta-analysis of methylcobalamin alone and in combination with lipoic acid in patients with diabetic peripheral neuropathy. Diabetes research and clinical practice, 101(2), 99–105. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2013.03.033

Ziegler, D., Nowak, H., Kempler, P., Vargha, P., Low, P. A. (2004). Treatment of symptomatic diabetic polyneuropathy with the antioxidant alpha-lipoic acid: a meta-analysis. Diabetic medicine : a journal of the British Diabetic Association, 21(2), 114–121. https://doi.org/10.1111/j.1464-5491.2004.01109.x

REKLAMA
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Kwas alfa liponowy, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/suplementy/kwas-alfa-liponowy/) [dostęp: 18 maja 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry