fbpx
REKLAMA

Synonimy: Oleum caryophyllorum, clove oil

Goździk (czyli goździkowiec korzenny, łac. Syzygium aromaticum [L.] Merr. & Perry) był historycznie używany ze względu na działanie antyseptyczne i przeciwbólowe, szczególnie w leczeniu miejscowym bólu zęba. Olejek goździkowy, będący olejkiem eterycznym, pozyskiwanym z pąków goździków, jest bezpiecznie stosowany w żywności, napojach i pastach do zębów, a także tradycyjnie w lekach ziołowych i aromaterapii. Krem z olejkiem goździkowym był stosowany w leczeniu szczeliny odbytu.

REKLAMA

Działanie i zastosowanie olejku goździkowego

Głównym składnikiem olejku goździkowego jest eugenol, który wykazuje przede wszystkim działanie antyseptyczne, przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwświądowe, a także rozkurczające i redukujące dolegliwości trawienne. Inne składniki aktywne, odpowiadające za właściwości olejku goździkowego, obejmują między innymi flawonoidy, seskwiterpeny, węglowodany, lipidy, kwas oleanolowy, galusowy, ramnetynę  oraz witaminy. Olejek goździkowy wykazał skuteczność w przyspieszaniu gojenia się szczeliny odbytu, redukcji bólu po nakłuciu igłą oraz w zmniejszaniu świądu. Potencjalnie olejek może również zmniejszać poziom glukozy, działać owadobójczo, redukować nadmierną potliwość, wspomagać leczenie infekcji górnych dróg oddechowych i działać przeciwwirusowo. Badania na zwierzętach wskazują na działanie przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i zwiększające popęd płciowy. Z kolei badania laboratoryjne sugerują, że olejek może mieć aktywność przeciwrakotwórczą.

Skuteczność olejku goździkowego potwierdzona w badaniach klinicznych

Ograniczone badania kliniczne potwierdzają skuteczność olejku goździkowego w leczeniu schorzeń takich jak:

  • Szczelina odbytu – stosowanie 1% kremu z olejkiem goździkowym przez 6 tygodni spowodowało znacznie większe wskaźniki gojenia niż użycie 5% lidokainy (w połączeniu z preparatami zmiękczającymi masy kałowe) w niewielkim badaniu u pacjentów ze szczeliną odbytu. [1]
  • Ból miejscowy – żel z olejkiem goździkowym wykazał podobne działanie jak żel z benzokainą w eksperymencie oceniającym wpływ na ból błony śluzowej policzka wywołany wkłuciem igłą. [2]
  • Świąd – w badaniu z udziałem 50 pacjentów z przewlekłym świądem wykazano, że zastosowanie 10% olejku goździkowego w wazelinie zmniejszało nasilenie i czas trwania świądu w porównaniu ze stosowaniem samej wazeliny. [3]

Niewystarczające lub brak dowodów na skuteczność olejku goździkowego

Niewielkie badanie z udziałem pacjentów ze stanem przedcukrzycowym wykazało, że stosowanie ekstraktu polifenoli z goździka w ilości 250 mg na dobę przez miesiąc przyczynia się do redukcji stężenia glukozy zarówno przed, jak i po posiłku. [4] Wstępne badania kliniczne sugerują, że goździk ma właściwości owadobójcze i odstraszające komary oraz może znaleźć zastosowanie w stomatologii i leczeniu nadmiernej potliwości. Brakuje natomiast dowodów potwierdzających skuteczność goździka w leczeniu bólu zęba.

Badania in vitro wykazały działanie przeciwbakteryjne olejku goździkowego wobec bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych chorobotwórczych dla ludzi, w tym szczepów wieloopornych oraz wobec Helicobacter pylori. Działanie przeciwdrobnoustrojowe olejku potwierdzono na pożywkach płynnych i w fazie gazowej, co pozwala uzasadnić jego tradycyjne zastosowanie w inhalacjach, jako wspomagające leczenie infekcji górnych dróg oddechowych. [5] Zaobserwowano również działanie przeciwwirusowe przeciwko opryszczce pospolitej i wirusowi zapalenia wątroby typu C. [6]

Badania na zwierzętach wskazują również na działanie przeciwzapalne, przeciwgorączkowe oraz zwiększające popęd płciowy olejku goździkowego. Dodatkowo wykazano korzystne działanie eugenolu w zapaleniu stawów na mysim modelu reumatoidalnego zapalenia stawów wywołanego kolagenem. [7]

Brakuje badań klinicznych potwierdzających działanie przeciwrakotwórcze seskwiterpenów z goździków, jednakże wykazano aktywność wobec ludzkich linii komórkowych raka.

Bezpieczeństwo stosowania olejku goździkowego

Olejek goździkowy jest uznawany za bezpieczny, jeśli jest przyjmowany w ilościach występujących w żywności. Po zastosowaniu miejscowym może działać drażniąco na skórę i błony śluzowe, wywołać uczulenie lub kontaktowe zapalenie skóry. Istnieją opisy przypadków, że po zastosowaniu doustnym olejku dochodziło do drgawek, zaburzenia oddychania i hipoglikemii.

Olejek goździkowy w ciąży i podczas laktacji

Spożywanie olejku goździkowego w ilościach, które znajdują się w żywności jest uważane za bezpieczne u kobiet ciężarnych i karmiących.

Interakcje olejku goździkowego

Brakuje opisów przypadków potwierdzających przeciwpłytkowe działanie goździka, jednak na podstawie farmakologicznego działania składników olejku goździkowego możliwe jest zwiększone ryzyko krwawień w przypadku równoczesnego stosowania z lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwpłytkowymi, NLPZ lub kwasem acetylosalicylowym. Potencjalnie stosowanie preparatów z olejkiem goździkowym może wpływać na obniżenie stężenia glukozy i nasilenie działania leków przeciwcukrzycowych.

Preparaty dostępne na rynku zawierające olejek goździkowy

Olejek goździkowy wchodzi w skład preparatów o statusie kosmetyków i leków OTC. Przykładowe preparaty zostały przedstawione poniżej.

Wybrane produkty lecznicze zawierające olejek goździkowy.

Nazwa preparatu Zawartość olejku goździkowego w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
Amol nie określono

Pozostałe składniki:

Mentol, olejek cytronelowy, cynamonowy, cytrynowy, z mięty pieprzowej, lawendowy

Produkt leczniczy w postaci płynu do stosowania zewnętrznego w celu poprawy złego samopoczucia np. w przebiegu przeziębienia, zmniejszenia dolegliwości po ukąszeniach owadów oraz wewnętrznie w dolegliwościach trawiennych.
Olbas Oil nie określono

Pozostałe składniki:

Olejek kajeputowy, eukaliptusowy, jałowcowy, miętowy, salicylan metylu, mentol

Produkt leczniczy zawierający różne olejki eteryczne, które pomagają łagodzić objawy związane z przeziębieniem, zapaleniem zatok przez ułatwienie oddychania, upłynnienie zalegającej wydzieliny i zmniejszenie obrzęku błony śluzowej nosa.

Wybrane kosmetyki zawierające olejek goździkowy.

Nazwa preparatu Zawartość olejku goździkowego w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
Kej Olejek goździkowy z pąków 10 ml nie określono Kosmetyk do stosowania zewnętrznego o działaniu antyseptycznym, przeciwbólowym do odkażania jamy ustnej i łagodzenia bólu zębów.
Etja Naturalny olejek eteryczny goździkowy 10 ml nie określono Kosmetyk do stosowania na bolące zęby, do inhalacji, kąpieli, moczenia stóp i odstraszania owadów.

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Elwakeel, H. A., Moneim, H. A., Farid, M., Gohar, A. A. (2007). Clove oil cream: a new effective treatment for chronic anal fissure. Colorectal disease : the official journal of the Association of Coloproctology of Great Britain and Ireland, 9(6), 549–552. https://doi.org/10.1111/j.1463-1318.2006.01185.x
  2. Alqareer, A., Alyahya, A., Andersson, L. (2006). The effect of clove and benzocaine versus placebo as topical anesthetics. Journal of dentistry, 34(10), 747–750. https://doi.org/10.1016/j.jdent.2006.01.009
  3. Ibrahim, I. M., Elsaie, M. L., Almohsen, A. M., Mohey-Eddin, M. H. (2017). Effectiveness of topical clove oil on symptomatic treatment of chronic pruritus. Journal of cosmetic dermatology, 16(4), 508–511. https://doi.org/10.1111/jocd.12342
  4. Mohan, R., Jose, S., Mulakkal, J., Karpinsky-Semper, D., Swick, A. G., Krishnakumar, I. M. (2019). Water-soluble polyphenol-rich clove extract lowers pre- and post-prandial blood glucose levels in healthy and prediabetic volunteers: an open label pilot study. BMC complementary and alternative medicine, 19(1), 99. https://doi.org/10.1186/s12906-019-2507-7
  5. Ács, K., Balázs, V. L., Kocsis, B., Bencsik, T., Böszörményi, A., Horváth, G. (2018). Antibacterial activity evaluation of selected essential oils in liquid and vapor phase on respiratory tract pathogens. BMC complementary and alternative medicine, 18(1), 227. https://doi.org/10.1186/s12906-018-2291-9
  6. Chaieb, K., Hajlaoui, H., Zmantar, T., Kahla-Nakbi, A. B., Rouabhia, M., Mahdouani, K., Bakhrouf, A. (2007). The chemical composition and biological activity of clove essential oil, Eugenia caryophyllata (Syzigium aromaticum L. Myrtaceae): a short review. Phytotherapy research : PTR, 21(6), 501–506. https://doi.org/10.1002/ptr.2124
  7. Grespan, R., Paludo, M., Lemos, H., Barbosa, C. P., Bersani-Amado, C. A., Dalalio, M. M., Cuman, R. K. (2012). Anti-arthritic effect of eugenol on collagen-induced arthritis experimental model. Biological & pharmaceutical bulletin, 35(10), 1818–1820. https://doi.org/10.1248/bpb.b12-00128
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Olejek goździkowy, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/suplementy/olejek-gozdzikowy/) [dostęp: 22 czerwca 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry