fbpx
REKLAMA

Synonimy: Oleum Melaleucae alternifoliae, tea tree oil

Olejek z drzewa herbacianego (Melaleuca alternifolia [Maiden & Betche] Cheel) to olejek eteryczny otrzymywany przez destylację z parą wodną liści i końcowych gałązek rośliny. Cechuje się intensywnym, a dla wielu osób wręcz nieprzyjemnym, zapachem. Stosowany miejscowo nie podrażnia skóry, nawet w postaci nierozcieńczonej, co jest nietypową cechą olejków eterycznych. Dostępny jest jako kosmetyk do stosowania na skórę oraz składnik wielu kosmetyków, a tradycyjnie stosowany jest również w aromaterapii.

REKLAMA

Działanie i zastosowanie olejku z drzewa herbacianego

Głównym składnikiem olejku z drzewa herbacianego jest terpinen-4-ol, który odpowiada za jego najsilniejsze właściwości: przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne oraz zwalczające trądzik. Dodatkowo zidentyfikowano ponad 100 innych składników w olejku, a wśród nich 1,8-cyneol uznawany za drażniący skórę, ale działający korzystnie przy przeziębieniach i infekcjach górnych dróg oddechowych. Badania kliniczne potwierdziły lecznicze właściwości olejku z drzewa herbacianego w grzybicy, trądziku pospolitym, zakażeniach bakteryjnych skóry, błon śluzowych i powiek. Badania in vitro sugerują działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe.

Skuteczność olejku z drzewa herbacianego potwierdzona w badaniach klinicznych

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność olejku z drzewa herbacianego w leczeniu schorzeń takich jak:

  • Grzybica – badanie kliniczne z randomizacją wykazało, że olejek z drzewa herbacianego (w stężeniu 25% i 50%) był skuteczniejszy niż placebo w leczeniu grzybicy stóp. [1] Popularność olejku z drzewa herbacianego w leczeniu grzybicy stóp przypisuje się zmniejszeniu łuszczenia się, swędzenia i objawów pieczenia. W jednym badaniu stwierdzono równoważność 100% olejku z drzewa herbacianego i 1% klotrimazolu w leczeniu grzybicy paznokci przy stosowaniu przez 6 miesięcy (Buck, Nidorf i Addino, 1994). Używanie szamponu z 5% olejem z drzewa herbacianego przez 4 tygodnie okazało się skuteczne także w leczeniu łupieżu. [2] Szeroka gama drożdży, dermatofitów i innych grzybów strzępkowych była podatna na różne stężenia olejku z drzewa herbacianego i sugerowano, że wpływa on w zróżnicowany sposób na różne fazy wzrostu grzybów. Warto jednak zaznaczyć, że przegląd systematyczny 4 badań wykazał, że stosowanie olejku z drzewa herbacianego może przynosić obiecujące wyniki, lecz uzyskane efekty nie są wystarczające, aby jednoznacznie potwierdzić jego skuteczność. [3]
  • Trądzik pospolity – przegląd Cochrane z 2015 roku dotyczący terapii uzupełniających w leczeniu trądziku wskazał jedno badanie z randomizacją o niskiej jakości danych, które wykazało statystycznie istotną korzyść ze stosowania żelu z olejkiem z drzewa herbacianego w zmniejszaniu liczby zmian skórnych w trądziku pospolitym w porównaniu z placebo. [4] Wytyczne amerykańskich organizacji dermatologicznych także wskazują, że miejscowo stosowany olejek z drzewa herbacianego jest skuteczny w leczeniu trądziku. [5] Pojedynczo zaślepione badanie kliniczne wykazało, że stosowanie żelu z olejkiem z drzewa herbacianego może być równie skuteczne co 5% nadtlenek benzoilu i wiąże się z mniejszym ryzykiem działań niepożądanych. Warto jednak zaznaczyć, że korzystny efekt pojawiał się wolniej niż w przypadku nadtlenku benzoilu. [6]
  • Kolonizacja MRSA skóry i błon śluzowych – w badaniach oceniających skuteczność olejku z drzewa herbacianego w dekolonizacji MRSA nie wykazano, aby donosowe stosowanie maści (4–10%) i płynu do mycia ciała (5%) różniło się w porównaniu z aplikacją 2% mupirocyny i chlorheksydyny lub triklosanu. [7] W analizie podgrup danych z większego badania maść do nosa z mupirocyną wykazała lepsze działanie od 10% olejku z drzewa herbacianego w dekolonizacji nosa, podczas gdy olejek z drzewa herbacianego działał lepiej niż chlorheksydyna w dekolonizacji skóry i zmian skórnych. [8]
  • Zakażenie powiek – pojedyncze badania wskazują, że miejscowe stosowanie olejku z drzewa herbacianego może przyczynić się do zmniejszenia objawów zakażenia nużeńcem, takich jak podrażnienie oczu czy zapalenie rogówki. [9] [10] [11] Dodatkowo dla głównych składników olejku wykazano aktywność przeciwbakteryjną w fazie gazowej przeciwko najważniejszym patogenom dróg oddechowych, co pozwala uzasadnić jego tradycyjne zastosowanie w inhalacjach jako leczenie wspomagające infekcje dróg oddechowych. [12]

    Bezpieczeństwo stosowania olejku z drzewa herbacianego

    Opisy przypadków wskazują na drażniący wpływ olejku z drzewa herbacianego stosowanego miejscowo, przy czym stężenie 1,8-cyneolu nawet do wysokości 28% nie wywołało reakcji, stąd kwestionuje się drażniący efekt tego składnika olejku. [13]

    Olejek z drzewa herbacianego jest przeciwwskazany do spożycia doustnego ze względu na udokumentowaną toksyczność i odnotowane przypadki ataksji oraz obniżenia poziomu świadomości. Olejek nie wchodzi w istotne interakcje z lekami ani żywnością.

    Olejek z drzewa herbacianego w ciąży i podczas laktacji

    Brakuje informacji dotyczących bezpieczeństwa olejku z drzewa herbacianego w ciąży i laktacji. Alfa-terpinen obecny w olejku z drzewa herbacianego wykazał embriotoksyczność w badaniach u szczurów, co może wskazywać na jego potencjalne niebezpieczeństwo przy stosowaniu przez kobiety ciężarne. [13]

    Preparaty dostępne na rynku zawierające olejek z drzewa herbacianego

    Wybrane kosmetyki dostępne na rynku zawierające olejek z drzewa herbacianego zostały przedstawione w tabeli.

    Nazwa preparatu Zawartość olejku z drzewa herbacianego w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
    Kej Naturalny olejek z drzewa herbacianego 10 ml nie określono Kosmetyk przeznaczony do stosowania do kąpieli, masażu, aromatyzacji powietrza, polecany przy przeziębieniach, zwalczaniu trądziku, opryszczki, brodawek.
    Profarm Olejek z drzewa herbacianego 10 ml nie określono Kosmetyk przeznaczony do stosowania do kąpieli, masażu, aromatyzacji powietrza, skutecznie poprawiający wygląd skóry, korzystnie wpływający na trądzik.

     

    REKLAMA

    Piśmiennictwo:

    1. Satchell, A. C., Saurajen, A., Bell, C., & Barnetson, R. S. (2002b). Treatment of interdigital tinea pedis with 25% and 50% tea tree oil solution: a randomized, placebo-controlled, blinded study. The Australasian journal of dermatology, 43(3), 175–178. https://doi.org/10.1046/j.1440-0960.2002.00590.x
    2. Satchell, A. C., Saurajen, A., Bell, C., Barnetson, R. S. (2002a). Treatment of dandruff with 5% tea tree oil shampoo. Journal of the American Academy of Dermatology, 47(6), 852–855. https://doi.org/10.1067/mjd.2002.122734
    3. Ernst, E., Huntley, A. (2000). Tea tree oil: a systematic review of randomized clinical trials. Forschende Komplementarmedizin und klassische Naturheilkunde = Research in complementary and natural classical medicine, 7(1), 17–20. https://doi.org/10.1159/000057164
    4. Cao, H., Yang, G., Wang, Y., Liu, J. P., Smith, C. A., Luo, H., Liu, Y. (2015). Complementary therapies for acne vulgaris. The Cochrane database of systematic reviews, 1, CD009436. https://doi.org/10.1002/14651858.CD009436.pub2
    5. Zaenglein, A. L., Pathy, A. L., Schlosser, B. J., Alikhan, A., Baldwin, H. E., Berson, D. S., Bowe, W. P., Graber, E. M., Harper, J. C., Kang, S., Keri, J. E., Leyden, J. J., Reynolds, R. V., Silverberg, N. B., Stein Gold, L. F., Tollefson, M. M., Weiss, J. S., Dolan, N. C., Sagan, A. A., … Bhushan, R. (2016). Guidelines of care for the management of acne vulgaris. Journal of the American Academy of Dermatology, 74(5), 945-973.e33. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2015.12.037
    6. Bassett, I. B., Pannowitz, D. L., Barnetson, R. S. (1990). A comparative study of tea-tree oil versus benzoylperoxide in the treatment of acne. The Medical journal of Australia, 153(8), 455–458. https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.1990.tb126150.xBuck, D. S., Nidorf, D. M., Addino, J. G. (1994). Comparison of two topical preparations for the treatment of onychomycosis: Melaleuca alternifolia (tea tree) oil and clotrimazole. The Journal of family practice, 38(6), 601–605.
    7. Caelli, M., Porteous, J., Carson, C. F., Heller, R., Riley, T. V. (2000). Tea tree oil as an alternative topical decolonization agent for methicillin-resistant Staphylococcus aureus. The Journal of hospital infection, 46(3), 236–237. https://doi.org/10.1053/jhin.2000.0830
    8. Dryden, M. S., Dailly, S., Crouch, M. (2004). A randomized, controlled trial of tea tree topical preparations versus a standard topical regimen for the clearance of MRSA colonization. The Journal of hospital infection, 56(4), 283–286. https://doi.org/10.1016/j.jhin.2004.01.008
    9. Natural Medicines. (2020). Tea Tree Oil. Aktualizacja: 05.06.2020.}

Niewystarczające lub brak dowodów na skuteczność olejku z drzewa herbacianego

Ograniczone dane kliniczne lub dane z badań in vitro sugerują skuteczność olejku z drzewa herbacianego w leczeniu opryszczki wargowej, stanów zapalnych dziąseł i bakteryjnego zapalenia pochwy. Ponadto badania in vitro potwierdziły bakteriobójcze i bakteriostatyczne (przy niższych stężeniach) działanie olejku z drzewa herbacianego. Na olejek wrażliwych jest wiele pospolitych gatunków skórnych, np. Staphylococcus, Enterococcus faecalis i Pseudomonas aeruginosa, a aktywność tę przypisywano głównie zawartości terpineolu lub cineolu.{{Carson, C. F., Hammer, K. A., Riley, T. V. (2006). Melaleuca alternifolia (Tea Tree) oil: a review of antimicrobial and other medicinal properties. Clinical microbiology reviews, 19(1), 50–62. https://doi.org/10.1128/CMR.19.1.50-62.2006

  • Carson, C. F., Riley, T. V. (1995). Antimicrobial activity of the major components of the essential oil of Melaleuca alternifolia. The Journal of applied bacteriology, 78(3), 264–269. https://doi.org/10.1111/j.1365-2672.1995.tb05025.x
  • Raman, A., Weir, U., Bloomfield, S. F. (1995). Antimicrobial effects of tea-tree oil and its major components on Staphylococcus aureus, Staph. epidermidis and Propionibacterium acnes. Letters in applied microbiology, 21(4), 242–245. https://doi.org/10.1111/j.1472-765x.1995.tb01051.x
  • Inouye, S., Takizawa, T., Yamaguchi, H. (2001). Antibacterial activity of essential oils and their major constituents against respiratory tract pathogens by gaseous contact. The Journal of antimicrobial chemotherapy, 47(5), 565–573. https://doi.org/10.1093/jac/47.5.565
  • Hammer, K. A., Carson, C. F., Riley, T. V., Nielsen, J. B. (2006). A review of the toxicity of Melaleuca alternifolia (tea tree) oil. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association, 44(5), 616–625. https://doi.org/10.1016/j.fct.2005.09.001  
  • Cytuj ten artykuł jako:
    Redakcja, Olejek z drzewa herbacianego, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/suplementy/olejek-z-drzewa-herbacianego/) [dostęp: 22 czerwca 2021]
    Podziel się:
    Share on facebook
    Share on twitter
    Share on linkedin
    Share on whatsapp
    Share on email
    Komentarze
    Subskrybuj
    Powiadom o
    0 komentarzy
    Inline Feedbacks
    View all comments
    REKLAMA

    Czytaj też:

    0
    Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
    Przewiń do góry