fbpx
REKLAMA
żeń szeń
▲ żeń szeń

Żeń-szeń właściwy (Panax ginseng C.A. Meyer)

Autor:

Artykuł redakcji.

Żeń-szeń właściwy wykazał skuteczność kliniczną w osłabieniu funkcji poznawczych, POChP, dysfunkach seksualnych, profilaktyce grypy i redukcji zmęczenia w przebiegu stwardnienia rozsianego. Ponadto pojedyncze badania wskazują na pewną skuteczność surowca w ADHD, chorobie Alzheimera, redukcji zmęczenia u pacjentów onkologicznych, cukrzycy, nadciśnieniu i łagodzeniu objawów menopauzy.

Synonimy: żeń-szeń indyjski, żeń-szeń ajurwedyjski

Synonimy: żeń-szeń chiński, żeń-szeń azjatycki, żeń-szeń koreański

REKLAMA

Żeń-szeń właściwy jest najbardziej znanym i najszerzej stosowanym gatunkiem żeń-szenia. Wykorzystywany jest powszechnie jako środek adaptogenny, poprawiający wytrzymałość organizmu na stres. Jest składnikiem wielu suplementów diety przeznaczonych m.in. dla osób starszych. Surowcem występującym w preparatach jest sproszkowany korzeń lub ekstrakt.

Działanie i zastosowanie żeń-szenia właściwego

Aktywnymi składnikami korzenia żeń-szenia właściwego są przede wszystkim saponiny triterpenowe, nazywane ginsenozydami. Pozostałe składniki to m.in. pektyny, flawonoidy i witaminy z grupy B. Żeń-szeń właściwy wykazał skuteczność kliniczną w osłabieniu funkcji poznawczych, POChP, dysfunkach seksualnych, profilaktyce grypy i redukcji zmęczenia w przebiegu stwardnienia rozsianego. Ponadto pojedyncze badania wskazują na pewną skuteczność surowca w ADHD, chorobie Alzheimera, redukcji zmęczenia u pacjentów onkologicznych, cukrzycy, nadciśnieniu i łagodzeniu objawów menopauzy. Dowody na skuteczność żeń-szenia w łagodzeniu zmęczenia są sprzeczne. Według przeprowadzonych badań żeń-szeń nie poprawia wyników sportowych.

Skuteczność żeń-szenia właściwego potwierdzona w badaniach klinicznych

Dowiedziono skuteczności żeń-szenia właściwego w leczeniu takich wskazań jak:

  • Osłabienie funkcji poznawczych – wyniki badań klinicznych wskazują, że przyjmowanie żeń-szenia może usprawniać proces myślenia, zwiększać uwagę i skracać czas reakcji u osób w średnim wieku, jednak działanie to nie było obserwowane u osób młodych. Ponadto połączenie żeń-szenia i miłorzębu poprawiało pamięć u zdrowych uczestników badań w wieku powyżej 38 lat.[1]
  • Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – metaanaliza 12 badań klinicznych, obejmujących łącznie 1560 pacjentów ze stabilną postacią POChP, wykazała, że u 53% pacjentów przyjmujących preparaty z żeń-szeniem dochodziło do poprawy w zakresie czynności płuc oraz jakości życia względem placebo. Warto jednak zaznaczyć, że suplementacja miała niewielki wpływ na wartość FEV1, a uwzględnione w metaanalizie badania cechowała niska jakość i ryzyko błędu.[2] Ponadto żeń-szeń wydaje się nie zmniejszać ryzyka zaostrzeń POChP u pacjentów z postacią choroby umiarkowaną do ciężkiej.[3]
  • Dysfunkcje seksualne – doustna suplementacja żeń-szeniem w ilości 700–2700 mg na dobę wiązała się z poprawą funkcji seksualnych u mężczyzn, u których występowały zaburzenia erekcji.[4][5] Z kolei stosowanie miejscowo kremu zawierającego m.in. żeń-szeń i korzeń arcydzięgla wpływało korzystnie na opóźnienie wytrysku u mężczyzn z problemem przedwczesnego wytrysku.[6] U kobiet w okresie menopauzy przyjmowanie 3 g sproszkowanego żeń-szenia na dobę poprawiało satysfakcję ze stosunków w porównaniu z placebo.[7] Inne badania wykazały dodatkowo, że suplementacja preparatem złożonym, m.in. z żeń-szeniem i miłorzębem japońskim, przez 4 tygodnie wpływa korzystnie na zwiększenie zadowolenia ze stosunków seksualnych u kobiet uprzednio nieusatysfakcjonowanych.[8]
  • Infekcje wirusem grypy – jedno niewielkie badanie kliniczne wykazało, że stosowanie 100 mg na dobę ekstraktu z żeń-szenia na 4 tygodnie przed planowanym szczepieniem przeciwko grypie i przez kolejne 8 tygodni zmniejszało ryzyko zachorowania o 65% w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.[9]
  • Zmęczenie w przebiegu stwardnienia rozsianego (SM) – suplementacja żeń-szeniem właściwym w ilości 500 mg na dobę przez trzy miesiące redukowała objawy zmęczenia i wpływała na poprawę jakości życia u pacjentek z SM.[10]

Niewystarczające lub brak dowodów na skuteczność żeń-szenia właściwego

Ekstrakty z żeń-szenia były badane pod kątem potencjalnej skuteczności w wielu schorzeniach, m.in. u dzieci z ADHD, w chorobie Alzheimera, zmęczeniu towarzyszącemu chorobie nowotworowej, cukrzycy, nadciśnieniu czy objawach menopauzy, jednak mimo że pojedyncze badania wykazały pewną korzyść w tych wskazaniach, wyniki innych badań ich nie potwierdzają lub próby przeprowadzono na zbyt małej populacji, bez uwzględnienia grupy kontrolnej i/lub zaślepienia, przez co są one zbyt niskiej jakości, aby jednoznacznie określić skuteczność surowca.

Żeń-szeń jest składnikiem wielu preparatów mających na celu redukcję zmęczenia, jednak wyniki badań nie wskazują jednoznacznie jego skuteczności w tym kierunku i pozostają sprzeczne.

Mimo dużego zainteresowania potencjalnym wpływem żeń-szenia na poprawę wyników sportowych wiele przeprowadzonych badań klinicznych nie potwierdza jego skuteczności w tym wskazaniu.

Bezpieczeństwo stosowania żeń-szenia właściwego

Żeń-szeń stosowany przez okres do 6 miesięcy był w badaniach dobrze tolerowany. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym była bezsenność. Rzadziej podczas leczenia mogą wystąpić krwawienia z pochwy, zatrzymanie miesiączki, zaburzenia krążenia, obrzęki, obniżenie apetytu, biegunka i zawroty głowy.

Żeń-szeń właściwy w ciąży i podczas laktacji

Jeden ze składników żeń-szenia ginsenozyd Rb1 wykazał w modelach zwierzęcych działanie teratogenne, dlatego nie zaleca się jego stosowania podczas ciąży.

Interakcje żeń-szenia właściwego

Według badań in vitro niektóre ze składników żeń-szenia mogą hamować agregację płytek krwi, dlatego należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania suplementów z lekami przeciwzakrzepowymi i/lub przeciwpłytkowymi. Warto jednak zaznaczyć, że badania kliniczne nie potwierdzają antyagregacyjnego działania żeń-szenia. U pacjentów stosujących leki przeciwcukrzycowe należy monitorować poziom glukozy, ponieważ suplementy z żeń-szeniem mogą obniżać jej stężenie we krwi, co potencjalnie może zwiększyć ryzyko hipoglikemii. Teoretycznie połączenie żeń-szenia i kofeiny może nasilać działanie pobudzające. Ponadto żeń-szeń może wpływać na metabolizm takich leków jak teofilina, tramadol, midazolam czy blokery kanału wapniowego. Jedno badanie kliniczne wykazało również, że krótkotrwałe stosowanie żeń-szenia może wydłużać odstęp QT, zwiększając ryzyko zaburzeń rytmu serca, np. podczas stosowania amiodaronu.

Preparaty dostępne na rynku zawierające żeń-szeń właściwy

Dostępne w obrocie preparaty z żeń-szeniem właściwym mają status suplementów diety. Ich przykłady zostały przedstawione w tabeli poniżej.

Wybrane suplementy  diety zawierające żeń-szeń właściwy:

Nazwa preparatu Zawartość żeń-szenia właściwego w sugerowanej dawce dobowej Opis producenta
Naturell Żeń-szeń Forte 250 mg wyciągu

Pozostałe składniki:

Lukrecja gładka, niacyna, kwas pantotenowy, ryboflawina, wit. B6, tiamina

Suplement diety wspierający siły witalne organizmu.
Olimp Gold Żeń-szeń complex 200 mg ekstraktu

Pozostałe składniki:

Ekstrakt żeń-szenia amerykańskiego (Panax quinquefolius), ekstrakt żeń-szenia syberyjskiego (Eleutherococcus senticosus), ekstrakt pieprzu czarnego Bioperine®, magnez

Suplement diety przeznaczony dla osób dorosłych dążących do utrzymania należytej sprawności fizycznej i umysłowej oraz do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
Bodymax 50+ 100 mg wyciągu zawierającego 8% ginsenozydów

Pozostałe składniki:

Wit. D, wit. E, wit. C, tiamina, ryboflawina, niacyna, wit. B6, kwas foliowy, wit. B12, biotyna, kwas pantotenowy, magnez, żelazo, cynk, miedź, selen, jod

Suplement diety zawierający specjalnie skomponowany zestaw witamin i minerałów dla osób po 50. r.ż., dodatkowo wzmocniony wyciągiem z żeń-szenia.
Permen King 166,6 mg ekstraktu zawierającego 16% ginsenozydów

Pozostałe składniki:

L-arginina, ekstrakt z buzdyganka naziemnego, ekstrakt z żurawiny wielkoowocowej

Suplement diety zawierający składniki wspomagające wywołanie erekcji.
Memobon 50 mg ekstraktu

Pozostałe składniki:

Ekstrakt z liści miłorzębu japońskiego, mleczan magnezu

Suplement diety zawierający składniki, które wspomagają pamięć i koncentrację.

 

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Natural Medicines. (2020). Panax Ginseng. Aktualizacja: 17.12.2020.
  2. An, X., Zhang, A. L., Yang, A. W., Lin, L., Wu, D., Guo, X., Shergis, J. L., Thien, F. C., Worsnop, C. J., Xue, C. C. (2011). Oral ginseng formulae for stable chronic obstructive pulmonary disease: a systematic review. Respiratory medicine, 105(2), 165–176. https://doi.org/10.1016/j.rmed.2010.11.007
  3. Chen, Y., Lin, L., Wu, L., Xu, Y., Shergis, J. L., Zhang, A. L., Wen, Z., Worsnop, C., Da Costa, C., Thien, F., Xue, C. C. (2020). Effect of Panax Ginseng (G115) Capsules versus Placebo on Acute Exacerbations in Patients with Moderate to Very Severe COPD: A Randomized Controlled Trial. International journal of chronic obstructive pulmonary disease, 15, 671–680. https://doi.org/10.2147/COPD.S236425
  4. Choi, Y. D., Park, C. W., Jang, J., Kim, S. H., Jeon, H. Y., Kim, W. G., Lee, S. J., Chung, W. S. (2013). Effects of Korean ginseng berry extract on sexual function in men with erectile dysfunction: a multicenter, placebo-controlled, double-blind clinical study. International journal of impotence research, 25(2), 45–50. https://doi.org/10.1038/ijir.2012.45
  5. Hong, B., Ji, Y. H., Hong, J. H., Nam, K. Y., Ahn, T. Y. (2002). A double-blind crossover study evaluating the efficacy of korean red ginseng in patients with erectile dysfunction: a preliminary report. The Journal of urology, 168(5), 2070–2073. https://doi.org/10.1097/01.ju.0000034387.21441.87
  6. Choi, H. K., Jung, G. W., Moon, K. H., Xin, Z. C., Choi, Y. D., Lee, W. H., Rha, K. H., Choi, Y. J., Kim, D. K. (2000). Clinical study of SS-cream in patients with lifelong premature ejaculation. Urology, 55(2), 257–261. https://doi.org/10.1016/s0090-4295(99)00415-x
  7. Oh, K. J., Chae, M. J., Lee, H. S., Hong, H. D., Park, K. (2010). Effects of Korean red ginseng on sexual arousal in menopausal women: placebo-controlled, double-blind crossover clinical study. The journal of sexual medicine, 7(4 Pt 1), 1469–1477. https://doi.org/10.1111/j.1743-6109.2009.01700.x
  8. Ito, T. Y., Polan, M. L., Whipple, B., Trant, A. S. (2006). The enhancement of female sexual function with ArginMax, a nutritional supplement, among women differing in menopausal status. Journal of sex & marital therapy, 32(5), 369–378. https://doi.org/10.1080/00926230600834901
  9. Scaglione, F., Cattaneo, G., Alessandria, M., Cogo, R. (1996). Efficacy and safety of the standardised Ginseng extract G115 for potentiating vaccination against the influenza syndrome and protection against the common cold [corrected]. Drugs under experimental and clinical research, 22(2), 65–72.
  10. Etemadifar, M., Sayahi, F., Abtahi, S. H., Shemshaki, H., Dorooshi, G. A., Goodarzi, M., Akbari, M., Fereidan-Esfahani, M. (2013). Ginseng in the treatment of fatigue in multiple sclerosis: a randomized, placebo-controlled, double-blind pilot study. The International journal of neuroscience, 123(7), 480–486. https://doi.org/10.3109/00207454.2013.764499
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Żeń-szeń właściwy (Panax ginseng C.A. Meyer), Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/suplementy/zen-szen-wlasciwy-panax-ginseng-c-a-meyer/) [dostęp: 18 września 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry

Kurs na www.farmaceuta.pro:

Opieka farmaceutyczna w astmie i POChP

Zobacz przykładową lekcję