fbpx

wszystkie >

Nagietek lekarski – Calendula officinalis
▲ Nagietek lekarski – Calendula officinalis

Nagietek lekarski – Calendula officinalis L.

Autor:

Artykuł redakcji.

Nagietek lekarski (Calendula officinalis) może być stosowany w leczeniu takich dolegliwości jak: rany, stany zapalne skóry i drobne zakażenia, oparzenia, odmrożenia, wrzody, stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej, zapalenia dziąseł. W medycynie ludowej kwiat nagietka jest stosowany w takich schorzeniach jak: choroby zapalne przewodu pokarmowego, pieluszkowe zapalenie skóry, wrzody żołądka i dwunastnicy. Brakuje badań klinicznych, które potwierdzałyby celowość stosowania kwiatu nagietka.

Nagietek lekarski pochodzi z terenów wschodniej Europy oraz basenu Morza Śródziemnego. Od czasów starożytnych uważany jest za cenną roślinę leczniczą. Stosowany był między innymi przez starożytnych Greków, w Indiach, a także w świecie arabskim. Od XII wieku znany jest też jako roślina ogrodowa. Nazwa „nagietek” pochodzi z łacińskiego kalendarza i oznacza „pierwszy dzień miesiąca”.

Surowce

Kwiat nagietka – Calendulae flos

Skład chemiczny

Główne związki zawarte w surowcu to saponiny triterpenowe typu oleananu: kalendulozydy A-F (głównie A, C, E). Ponadto występują też flawonoidy (na przykład astragalina, hyperozyd, izokwercytryna, kwercetyna), karotenoidy (takie jak flawoksantyna, likopen, ksantofil),[1] sole mineralne i olejek eteryczny zawierający głównie seskwiterpeny.

Działanie

Kwiat nagietka wykazuje działanie:

  • ułatwiające gojenie ran (efekt został potwierdzony badaniami z udziałem ludzi, na przykład u niemowląt i dzieci z odpieluszkowym zapaleniem skóry i u osób z zapaleniem skóry związanym z radioterapią),[2]
  • przeciwzapalne (w badaniach na zwierzętach ustalono, że za to działanie odpowiadają tritepeny),[3][4][5]
  • łagodzące przebarwienia,[6]
  • przeciwobrzękowe (wykazano efekt w badaniach na zwierzętach),
  • przeciwutleniające (za działanie odpowiadają m.in. flawonoidy),[7]
  • obniżające poziom lipidów,[8]
  • obniżające poziom glukozy (w badaniach na szczurach),[9]
  • hepatoprotekcyjne (w badaniach na szczurach),[10]
  • przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe (in vitro).[11][12]

Zastosowanie poparte wynikami badań klinicznych

Brakuje badań klinicznych, które potwierdzałyby celowość stosowania kwiatu nagietka.

Zastosowanie jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny

Kwiat nagietka może być stosowany w leczeniu takich dolegliwości jak:

  • rany, stany zapalne skóry i drobne zakażenia, oparzenia, odmrożenia, wrzody – nagietek stosowany zewnętrznie przyspiesza procesy ziarninowania i regenerację naskórka,[13]
  • stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej,[13]
  • zapalenia dziąseł.[14]

Zastosowanie w medycynie ludowej

W medycynie ludowej kwiat nagietka jest stosowany w takich schorzeniach jak: choroby zapalne przewodu pokarmowego, pieluszkowe zapalenie skóry, wrzody żołądka i dwunastnicy.[15]

Interakcje

Nie są znane interakcje kwiatu nagietka z lekami.

Bezpieczeństwo stosowania

Po zastosowaniu kwiatu nagietka może pojawić się podrażnienia skóry w wyniku alergii na rośliny z rodziny Asteraceae.[16] Nagietek jest dobrze tolerowany, istnieje jednak możliwość wystąpienia alergii.

Praktyczne wskazówki dla pacjentów

Nagietek najczęściej stosowany jest w postaci maści i płynów, globulek dopochwowych (np. Vagical). Jest składnikiem popularnych mieszanek ziołowych (Vagosan, Vaginal, Revitan).

Przykładowe preparaty

Leki zawierające nagietek lekarski to:

  • Koszyczek nagietka (FLOS) – zioła do zaparzania (do stosowania zewnętrznie w postaci okładów w stanach zapalnych skóry).
  • Nagietek fix – zioła do zaparzania (do stosowania zewnętrznie w stanach zapalnych skóry w postaci okładów).
  • Maść nagietkowa (Ziaja/Farmina) – maść (do stosowania w stanach zapalnych skóry i drobnych zranieniach).
  • Nagietex – maść (do stosowania w stanach zapalnych skóry i drobnych zranieniach, siniakach, łagodnych oparzeniach i odmrożeniach).
  • Tinctura Calendulae – płyn (do stosowania na skórę w stanach zapalnych i drobnych zranieniach i do przemywania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych).
  • Vagical – globulki, lek hoemopatyczny (do stosowania w stanach zapalnych dróg rodnych, które objawiają się upławami, świądem, pieczeniem, zaczerwienieniem okolicy warg sromowych).

Ponadto nagietek dostępny jest w lekach złożonych:

  • Arcalen – maść (do stosowania w bólach powysiłkowych, obrzękach, stłuczeniach, siniakach, jako lek przeciwobrzękowy, przeciwwysiękowy, przeciwzapalny).
  • Azucalen – płyn (do przemywania warg sromowych i okolic w łagodnych stanach zapalnych).
  • Vagosan – zioła do sporządzania odwaru (do przemywania warg sromowych i okolic w stanach zapalnych).

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Bako E, Deli J, Toth G: HPLC study on the carotenoid composition of Calendula products. J Biochem Biophys Meth, 2002.
  2. Klouchek-Popova E et al.: Influence of the physiological regeneration and epithelialization using fractions isolated from Calendula officinalis. Acta Physiol Pharmacol Bulg, 1982.
  3. Ukiya M et al.: Anti-inflammatory, anti-tumor-promoting, and cytotoxic activities of constituents of marigold (Calendula officinalis) flowers. J Nat Prod, 2006.
  4. Shipochliev T, Dimitrov A, Aleksandrova E. Anti-inflammatory action of a group of plant extracts. Vet Med Nauki, 1981.
  5. Hamburger M, Adler S, Baumann D, Förg A, Weinreich B: Preparative purification of the major anti-inflammatory triterpenoid esters from Marigold (Calendula officinalis). Fitoterapia, 2003.
  6. Van der Velden EM, Van der Dussen MFN: Dermatography as an adjunctive treatment for cleft lip and palate patients. J Oral Maxillofac Surg, 1995.
  7. Cetkovic GS et al.: Antioxidant properties of marigold extracts. Food Res 2004.
  8. ESCOP: Calendulae Flos — Calendula flower monograph. Stuttgart: Thieme, 1996.
  9. Yoshikawa M et al.: Medicinal flowers. III. Marigold.(1): Hypoglycemic, gastric emptying inhibitory, and gastroprotective principles and new oleanane-type triterpene oligoglycosides, calendasaponins A, B, C, and D, from egyptian Calendula officinalis. Chem Pharm Bull, 2001.
  10. Barajas-Farias LM et al.: A dual and opposite effect of Calendula officinalis flower extract: Chemoprotector and promoter in a rat hepatocarcinogenesis model. Planta Med, 2006.
  11. Kasiram K, Sakharkar PR, Patil AT: Antifungal activity of Calendula officinalis. Indian J Pharm Sci, 2000.
  12. Gracza L, Szasz K: Examination of active agents of petals of marigold (Calendula officinalis L). Acta Pharm Hung, 1968.
  13. EMA: European Union herbal monograph on Calendula officinalis L., flos, 2018.  
  14. Krazhan IA, Garazha NN: Treatment of chronic catarrhal gingivitis with polysorb-immobilized calendula. Stomatologiia (Mosk), 2001.
  15. BHMA: British herbal pharmacopoeia. Lane House, 1983.
  16. Paulsen E: Contact sensitization from Compositae-containing herbal remedies and cosmetics. Contact Dermatitis, 2002.
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Nagietek lekarski – Calendula officinalis L., Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/ziola/nagietek-lekarski-calendula-officinalis-l/) [dostęp: 27 września 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry

Kurs na www.farmaceuta.pro:

Opieka farmaceutyczna w astmie i POChP

Zobacz przykładową lekcję