fbpx
REKLAMA

wszystkie >

Szałwia lekarska – Salvia officinalis L.

Autor:

Artykuł redakcji.

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) ma działanie antyseptyczne i grzybobójcze, rozkurczowe, przeciwcukrzycowe, moczopędne, zmniejszające uderzenia gorąca w menopauzie, hamujące wydzielanie potu, hamujące laktację. Może być stosowana w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych, nadmiernego wydzielania potu, stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, drobnych stanów zapalnych skóry.

Szałwia lekarska to wieloletnia roślina pochodząca z rejonu Morza Śródziemnego, która uprawiana jest w Europie i Ameryce Północnej. Nazwa rośliny wywodzi się od łacińskiego salvus (zdrowy) lub salvare (czuć się dobrze). Stosowanie szałwii w leczeniu i w przyprawianiu potraw opisywane było już w starożytnej Grecji przez Pliniusza i Hipokratesa.

Szałwią leczono gorączkę, reumatyzm, choroby układu oddechowego, zaburzenia seksualne, a także choroby psychiczne. [1] W renesansowym receptariuszu Aleksego z Piemontu znajduje się przepis na wino szałwiowe. [2]

REKLAMA

Surowce

Liść szałwii – Salviae officinalis folium

Skład chemiczny

Olejek eteryczny występujący w liściach zawiera głównie tujon, cyneol, kamforę, borneol i pinen, poza tym liście zawierają gorzki lakton karnozol, garbniki, triterpeny, saponiny, flawonoidy i kwasy organiczne.

Działanie

Szałwia lekarska wykazuje działanie:

  • antyseptyczne i grzybobójcze (z uwagi na zawartość olejku eterycznego),
  • rozkurczowe (zaobserwowane w badaniach na zwierzętach),
  • przeciwcukrzycowe (zaobserwowane w badaniach na zwierzętach),
  • moczopędne (z uwagi na zawartość flawonoidów),
  • zmniejszające uderzenia gorąca w menopauzie (zaobserwowane w badaniach klinicznych z udziałem relatywnie małej grupy pacjentów),
  • hamujące wydzielanie potu,
  • hamujące laktację. [3]

Zastosowanie poparte wynikami badań klinicznych

W badaniach klinicznych potwierdzono zastosowanie preparatów szałwii lekarskiej w takich schorzeniach jak:

  • nadmierna potliwość,
  • stany zapalne jamy ustnej i gardła.

Należy jednak zaznaczyć, że badania te były przeprowadzone na małej grupie osób. W pierwszym przypadku bez grupy kontrolnej, natomiast w drugim przypadku z użyciem preparatu o stężeniu 15% wyciągu z szałwii, który nie występuje na rynku europejskim. Z tego względu nie można uznać preparatów z szałwii za leki o udowodnionej skuteczności („well-established medicinal use”). [3]

Zastosowanie jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny

Szałwia lekarska może być stosowana w leczeniu takich dolegliwości jak:

  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe, na przykład zgaga lub wzdęcia,
  • nadmierne wydzielanie potu,
  • stany zapalne jamy ustnej i gardła,
  • drobne stany zapalne skóry.

Zastosowanie w medycynie ludowej

Szałwia lekarska poprawiała funkcje poznawcze i nastrój zdrowych ochotników, a zawarty w niej kwas rozmarynowy wykazuje działanie neuroochronne, dlatego podejmowane są próby zastosowania szałwii lekarskiej w leczeniu choroby Alzheimera. [4] W medycynie ludowej szałwia lekarska stosowana jest jako środek zmniejszający wydzielanie mleka u kobiet karmiących piersi i jako środek na nadmierną potliwość (wyciąg alkoholowy).

Napar z szałwii hamuje wydzielanie mleka, więc może być stosowany przez kobiety karmiące, które odstawiają dziecko od piersi.

Interakcje

Ze względu na zawartość garbników doustne stosowanie preparatów z szałwii może zmniejszać wchłanianie żelaza, wapnia i magnezu.

Bezpieczeństwo stosowania

Olejek eteryczny wykazuje działanie drażniące na skórę, dlatego nie jest polecany w aromaterapii, ponadto przy długotrwałym stosowaniu nierozcieńczonego olejku eterycznego na skórę mogą wystąpić drgawki. Obserwowano także przypadki napadów drgawkowych u dzieci po spożyciu naparów z szałwii lekarskiej.

Doustne (per os) stosowanie preparatów z szałwii jest przeciwwskazane u dzieci i kobiet w ciąży ze względu na zawartość neurotoksycznego tujonu. Tujon może powodować drgawki oraz wykazuje działanie poronne. Kobiety karmiące piersią nie powinny stosować doustnych preparatów z szałwii ze względu na hamujący wpływ na laktację. [3]

Przykładowe preparaty

Leki zawierające szałwię lekarską to:

  • Liść szałwi (FLOS/Kawon) – zioła do zaparzania (do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła oraz do sporządzania okładów w stanach zapalnych skóry).
  • Szałwia fix (FLOS/Herbapol/Kawon) – zioła do zaparzania (do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła oraz do sporządzania okładów w stanach zapalnych skóry).
  • Aperisan – żel (do stosowania w jamie ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła).

Ponadto na rynku dostępne są leki złożone z szałwią lekarską lub wyciągiem:

  • Dentosept – płyn do płukania jamy ustnej (do stosowania w stanach zapalnych jamy ustnej i dziąseł, powierzchniowym zapaleniu przyzębia, krwawieniach z dziąseł i pomocniczo w paradontozie).
  • Dentosept A – płyn z dodatkiem benzokainy, inaczej anestezyny (do stosowania w jamie ustnej w stanach zapalnych jamy ustnej i dziąseł, aftach, odleżynach i pomocniczo w paradontozie).
  • Enterosol – płyn doustny (do stosowania w leczeniu niestrawności).
  • Fitolizyna – pasta do sporządzania zawiesiny doustnej (do stosowania pomocniczo w stanach zapalnych, infekcjach i kamicy dróg moczowych oraz profilaktycznie w kamicy nerkowej).
  • Mucosit – żel do stosowania na dziąsła (do stosowania w stanach zapalnych jamy ustnej i dziąseł, chorobach przyzębia, stanach po zabiegach na przyzębiu).
  • Salviasept – płyn do sporządzania roztworu do płukania jamy ustnej i gardła (do stosowania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła).
  • Tinctura Salviae – płyn (do stosowania w jamie ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła).
  • Tymsal spray – płyn (do stosowania w jamie ustnej w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła).
  • Vagosan – zioła do sporządzania odwaru (stosowany do przemywania warg sromowych i okolic w stanach zapalnych).

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Lemle KL: Salvia officinalis used in pharmaceutics. IOP Conf Ser: Mater Sci Eng, 2018.
  2. Bela Z: Materiały do historii stosowania wina w farmacji. Farmacja Polska, 2009.
  3. EMA: Assessment report on Salvia officinalis L., folium and Salvia officinalis L., aetheroleum, 2015.    
  4. Zdrojewicz Z et al.: Próby zastosowania szałwii w leczeniu zaburzeń poznawczych i choroby Alzheimera. Post Fitoter, 2015.
Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, Szałwia lekarska – Salvia officinalis L., Portal opieka.farm (https://opieka.farm/bazy/ziola/szalwia-lekarska-salvia-officinalis-l/) [dostęp: 18 czerwca 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry