Mam gęstą krew, więc może Acard? [Case #9]

Pacjent lat 60 prosi w aptece o Acard (kwas acetylosalicylowy). Farmaceuta pyta o dawkę, na co pacjent odpowiada – a jakie dawki są? Pytany o to, jaką dawkę zalecił lekarz, odpowiada że nie był u lekarza, ale ma gęstą krew i boi się udaru i zawału.

Wyjaśniono, że:

Acard to aspiryna w niskiej dawce, stosowana w profilaktyce zawałów serca oraz udarów niedokrwiennych mózgu, jednak przewlekłe jej stosowanie zaleca się tylko w przypadku pacjentów w tzw. grupie ryzyka. To lekarz ustala, czy pacjent powinien stosować lek, mimo że jest on bez recepty. Ponadto aspiryna nie rozrzedza krwi i nie sprawi, że będzie mniej gęsta, a jej przewlekłe stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wrzodów żołądka i dwunastnicy, niezależnie czy podamy tabletkę dojelitową czy zwykłą.

Odradzono zakup leku, a zamiast tego polecono pić dużo płynów, zwłaszcza w upalne dni. Dobrym zwyczajem jest wypicie tuż przed snem (czy nawet w środku nocy, jeśli pacjent się przebudzi), szklanki wody, dzięki czemu krew nie będzie “gęsta” z rana, kiedy ryzyko udaru jest największe. Pacjent przewlekłe stosowanie aspiryny skonsultuje z lekarzem przy najbliższej wizycie.

Wydano także ulotkę edukacyjną Aspiryna i serce [ulotka] zapisując na odwrocie powyższe zalecenia.

Komentarz:

Lekarze dla ułatwienia czasem mówią pacjentom, że kwas acetylosalicylowy (Aspirin Cardio, Aspifox, Acard, Polocard, Encopirin Cardio) to lek na gęstą krew, rozrzedzający krew, czy po prostu “na serce”. To duże uproszczenie które ma poprawić compliance.

Bardziej dociekliwym pacjentom możesz wytłumaczyć, że aspiryna nie jest lekiem przeciwzakrzepowym, a przeciwpłytkowym. Kwas acetylosalicylowy, podobnie zresztą jak klopidogrel (Plavix, Areplex, itd), tiklopidyna czy tikagrelol (Brilique), nie wpływa na kaskadę krzepnięcia krwi, lecz na trombocyty i zapobiega powstaniu zakrzepu, nie wpływając na parametry krwi takie jak gęstość czy INR (czas protrombinowy).

Czytaj też:
Aspiryna i serce [ulotka]

Nie zapobiega więc zakrzepicy żył głębokich, podobnie jak nie będzie dobrym wyborem w profilaktyce przeciwzakrzepowej przed dłuższym lotem w samolocie.[1]Michèle CAZAUBON: Deep vein thrombosis and air travel: risk management in 2015. Phlebolymphology pełny tekst .pdf[2]NICE: What is the evidence for the use of Low Molecular Weight Heparins for the prophylaxis of travel-related thrombosis? pełny tekst .doc
Leki przeciwpłytkowe działają głównie w układnie tętniczym, a przeciwzakrzepowe w żylnym, dlatego połączenie kwas acetylosalicylowy+warfaryna/acenokumarol nie powinno dziwić.

Jeśli pacjent czuje, że ma za gęstą krew (cokolwiek ma wtedy na myśli…) zaleć nawadnianie się, zwłaszcza w upalne dni.[3]Jacqueline Chan, Synnove F. Knutsen, Glen G. Blix, Jerry W. Lee, and Gary E. Fraser: Water, Other Fluids, and Fatal Coronary Heart Disease: The Adventist Health Study. Am. J. Epidemiol. (2002) 155 (9): 827-833 doi:10.1093/aje/155.9.827 pełny artykuł Jeśli planuje długą podróż samolotem, zaleć kontakt z lekarzem w celu przepisania odpowiedniej dawki heparyny drobnocząsteczkowej.

Data ostatniej aktualizacji: 04.01.2018.

mgr farm. Konrad Tuszyński

Dyrektor ds. naukowych opieka.farm sp. z o.o. Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel i kierownik Apteki u Farmaceutów (AuF). Współtwórca KSOF oraz AnP i Redaktor naukowy Zeszytów Aptecznych.

[artykuły na portalu] [publikacje naukowe] [nawiąż kontakt] [LinkedIn]

Cytuj ten artykuł jako:
Konrad Tuszyński, i in.: Mam gęstą krew, więc może Acard? [Case #9], Portal opieka.farm (https://opieka.farm/case-studies/mam-gesta-krew-wiec-moze-acard-case-9/) [dostęp: 17 grudnia 2018]



Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 9 odpowiedzi, ma 5 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  Maria Kowalczuk 1 miesiąc temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #2877 Punkty: 2

    Kasper Uznański lek. med.
    129 pkt.

    Lekarze niestety też nie zawsze zlecają ASA zasadnie i często aspirynę przyjmują pacjenci ze stosunkowo niskim ryzykiem sercowym, albo w schorzeniach żylnych.

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #34381 Punkty: 4

    Arkadiusz Dodot mgr farm.
    163 pkt.

    Sytuacja z wczoraj, Poradnia Endoskopii, rejestratorka zwraca się do Pacjenta:

    – Leki rozrzedzające krew przyjmuje pan?

    – Yyy…

    – Acard, Xarelto?

    – A nie, to nie.

     

    Wyobraziłem sobie sytuację, gdy inny Pacjent otrzymał wcześniej w aptece informację, że Acard nie rozrzedza krwi. Przychodzi do tej samej rejestratorki i na pytanie o przyjmowane leki odpowiada, że na rozrzedzenie krwi nie przyjmuje żadnych leków (i myśli sobie “bo przecież Acard nie rozrzedza krwi!”)

    W wielu dziedzinach trzeba się poważnie zastanowić, czy błędne rozumienie jakiegoś pojęcia nie zakorzeniło się tak, że poprawne jego użycie spowoduje więcej szkód. Gdy powiem komuś, że uważam go za spolegliwego, może się obrazić, bo stwierdzi, że myślę o nim jako nieasertywnym.

    Mimo wszystko uważam, że należy przekazywać Pacjentom stan faktyczny, a nie utarte slogany.

    4 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #34390 Punkty: 7

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1K pkt.

    Zgadza się, pewne uproszczenia są ułatwieniem dla pacjenta. Ale i w tym przypadku rozróżnienie miedzy lekami p/zakrzepowymi i p/płytkowymi ma znaczenie. P/płytkowe (Acard, Plavix, itp) można odstawić na tydzień przed endoskopowym badaniem (nawet po telefonicznym kontakcie z lekarzem), a w przypadku p/zakrzepowych trzeba przejść na heparynę (Clexane, itp). Jeśli zakoduje tylko tyle, że trzeba odstawić leki “rozrzedzające krew” tydzień wcześniej, odstawi zarówno Acard jak i Warfin co się skończy np. zakrzepicą, zatorem i udarem lub zawałem.

    Rejestratorka powinna po prostu wymienić nazwy leków i nie zakładać, czy pacjent zna nazewnictwo grup leków. Albo podsunąć karteczkę z wypisanymi nazwami leków, celem sprawdzenia, czy pacjent nie jest właśnie na którymś z tych leków.

    I podział – dla przypomnienia 🙂

    7 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #44480 Punkty: 0

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      258 pkt.

      Konradzie, czy mógłbyś nazwać całą grupę leków, którą nam tak pięknie podzieliłeś na leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe. To tak w kontekście wypowiedzi znanego kardiochirurga, który po niedawno przebytym udarze krwotocznym, apelował do pacjentów o systematyczne pomiary ciśnienia, oraz o stosowanie leków zgodnie z ordynacją lekarską. Lekarz przyczyny upatruje, między innymi, w zażywanych na własną rękę “lekach przeciwkrzepliwych: klopidogrelu i aspirynie kardioprotekcyjnej”. Powiem, że po tej wypowiedzi, czuję się trochę zdezorientowana. Czy my się za bardzo nie czepiamy tych podziałów, podobnie jak w przypadku leków przeciwdrobnoustrojowych na antybiotyki i chemioterapeutyki?

      A swoją drogą, pacjenci wznoszący toast za zdrowie pary młodej na weselu, nie powinni zapominać o swoim 🙂

       

      • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 1 miesiąc temu przez  Maria Kowalczuk.
      • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 1 miesiąc temu przez  Maria Kowalczuk.
    • #44494 Punkty: 0

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      258 pkt.

      No dobra, nazwę grupy już sobie znalazłam w innym temacie, wygląda na to, że powyżej załączyła się niekompletna tabelka 🙂

      • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 1 miesiąc temu przez  Maria Kowalczuk.
  • #34393 Punkty: 8

    Arkadiusz Dodot mgr farm.
    163 pkt.

    To dobry przyczynek do opracowania procedury dla Poradni Endoskopii.

    Osobną kwestią jest fakt, że wymienienie nazwy dwóch leków absolutnie nie wyczerpuje listy “produktów zakazanych”, bo równie dobrze Pacjent mógł zażywać Plavix. Z tym, że skąd rejestratorka ma mieć wiedzę na temat leków? I to pokazuje jak ważna i potrzebna jest opieka farmaceutyczna w aptekach szpitalnych.

    8 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 8 miesiące temu przez  Arkadiusz Dodot.
    • #44535 Punkty: 0

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      258 pkt.

      Z tym, że skąd rejestratorka ma mieć wiedzę na temat leków?

      No właśnie, skąd? Próbowałam cokolwiek wygoolować, a tam pomieszanie z poplątaniem 🙂 Sięgnęłam nawet do Farmakologii Danysza i Gryglewskiego z 1982r, a tam tylko acenokumarol brzmi znajomo. Pewnie niektórych dziwią moje powyższe pytania, ale jak znalazłam w jakimś opracowaniu podyplomowym następujący podział:

      leki przeciwzakrzepowe:

      – leki przeciwpłytkowe

      – leki przeciwkrzepliwe,

      to zwątpiłam, a do tego jeszcze ta wypowiedź profesora 🙁

      Wygląda na to, że zwięzłe opracowanie przedstawione przez Konrada jest mega solidne, klarowne i przydatne.

       

       

    • #44537 Punkty: 2

      Konrad Tuszyński mgr farm.
      1K pkt.

      W języku angielskim ta grupa leków to antithrombotics i obejmuje antykoagulanty, leki p/płytkowe i fibrynolityki (streptokinaza itd.).

      Wg klasyfikacji ATC obowiązującej w Polsce leki przeciwzakrzepowe obejmują także leki p/płytkowe i fibrynolityki. Ale ATC to klasyfikacja kontrolowana przez WHO, która jest tłumaczona z angielskiego.

      Zamieszanie bierze się stąd, że wyrazy leki przeciwzakrzepowe i antykoagulanty to u nas synonimy. Zakrzepy tworzą się przez koagulację (żyły) lub agregację (tętnice). Niezależnie od mechanizmu, skutkiem jest zakrzep w tym sensie aspiryna to lek przeciwzakrzepowy.

      Poprawniej byłoby mówić – Leki przeciwzakrzepowe, w tym: antykoagulanty, leki antyagregacyjne i fibrynolityczne. Ale trzeba byłoby podręczniki wymienić 🙂 To tak jak z antagonistami – w większości podręczników znajdziemy antagoniści aldosteronu (niepoprawnie), a nie antagonisty (poprawnie). W tym wypadku to tylko kwestia poprawności językowej, ale w przypadku leków przeciwzakrzepowych nazewnictwo to sprawa życia i śmierci. 🙂

      2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #44539 Punkty: 2

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      258 pkt.

      Dziękuję za odpowiedź, która jak zwykle rodzi następne pytania 🙂 Rozumiem, że czeka Was tourne’e po Polsce, więc na razie dam Wam spokój 🙂

       

      2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

41 Udostępnień
Udostępnij41
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp