fbpx

Czy stosowanie spirytusu salicylowego jako antyseptyku ma sens? – Wyjaśniamy!

Autor:
mgr farm.
Publikacja: 29/12/2022
Czy stosowanie spirytusu salicylowego jako antyseptyku ma sens?
Wykorzystanie spirytusu salicylowego jako antyseptyku.

Spis treści

Treść tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.

Czy stosowanie spirytusu salicylowego do przemywania ran i odkażania skóry ma sens? Czy warto go rekomendować, choćby z uwagi na niską cenę?

Krótka odpowiedź

Tak, ma sens, ponieważ spirytus salicylowy posiada właściwości antyseptyczne. Według wskazań może być stosowany do odkażania skóry, m.in. w otarciach naskórka, trądziku, łojotoku.[1] Nie jest jednak środkiem pierwszego wyboru, z powodu możliwości wywołania podrażnień skóry oraz spowolnienia gojenia tkanek, a w szczególności procesu ziarninowania.

Wyjaśnienie

W skład spirytusu salicylowego (Spirytus salicylatus) według FP X wchodzi kwas salicylowy w stężeniu 2% oraz etanol w stężeniu 70% (v/v).[2]

Spirytus salicylowy jest preparatem antyseptycznym, ponieważ zawiera:

  • alkohol etylowy w stężeniu wystarczającym do osiągnięcia działania bakteriobójczego, grzybobójczego i wirusobójczego,[3]
  • kwas salicylowy (2%), który też wykazuje słabe działanie odkażające.

Poza tym kwas salicylowy w stężeniu 2% działa przeciwzapalnie.

Spirytus salicylowy (zasadniczo etanol) nie jest środkiem pierwszego wyboru, ponieważ:

  • posiada niski indeks biozgodności, co oznacza, że uszkodzeniu ulegają zarówno komórki bakteryjne jak i komórki ludzkiego ciała (fibroblasty),[4]
  • hamuje gojenie tkanek, a w szczególności proces ziarninowania, co opóźnia wygojenie rany,
  • posiada właściwości wysuszające, co może prowadzić do podrażnień skóry, reakcji alergicznych oraz dermatoz,[5]
  • powoduje silny ból i pieczenie po aplikacji.
EVIDENCE-BASED MEDICINE (EBM):
W związku z powyższym zaleca się wybór preparatów o mniejszym potencjale drażniącym (takich jak oktenidyna, poliheksanidyna i jodopowidon) lub z dodatkiem emolientów oraz humektantów, czyli np. kwasu hialuronowego, gliceryny.[6] Etanol w stężeniu 70%, a więc także i spirytus salicylowy, który go zawiera, może być jednak stosowany do odkażania skóry, której ciągłość nie jest przerwana, np. przed zabiegiem pobrania krwi lub podskórnego podania insuliny.

Piśmiennictwo

  1. Informacja dla pacjenta, Podmiot odpowiedzialny: Małgorzata Kacperska, Jan Kacperski PPH “Microfarm”, 30-535 Kraków ul. Krakusa 7 tel./fax 12 65-66-235, 2014
  2. Farmakopea Polska XI. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych PTF, Warszawa 2017
  3. Williamson DA, Carter GP, Howden BP. Current and Emerging Topical Antibacterials and Antiseptics: Agents, Action, and Resistance Patterns. Clin Microbiol Rev. 2017 Jul;30(3):827-860. pełny tekst.
  4. Kramer A, Dissemond J, Kim S, Willy C, Mayer D, Papke R, Tuchmann F, Assadian O. Consensus on Wound Antisepsis: Update 2018. Skin Pharmacol Physiol. 2018;31(1):28-58. doi: 10.1159/000481545. Epub 2017 Dec 21. PMID: 29262416. pełny tekst
  5. Jing JLJ, Pei Yi T, Bose RJC, McCarthy JR, Tharmalingam N, Madheswaran T. Hand Sanitizers: A Review on Formulation Aspects, Adverse Effects, and Regulations. Int J Environ Res Public Health. 2020 May 11;17(9):3326. doi: 10.3390/ijerph17093326. PMID: 32403261; PMCID: PMC7246736. pełny tekst
  6. Kramer A, Dissemond J, Kim S, Willy C, Mayer D, Papke R, Tuchmann F, Assadian O. Consensus on Wound Antisepsis: Update 2018. Skin Pharmacol Physiol. 2018;31(1):28-58. doi: 10.1159/000481545. Epub 2017 Dec 21. PMID: 29262416. pełny tekst.
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
FB
Twitter/X
LinkedIn
WhatsApp
Email
Wydrukuj

Zobacz też

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x

Zaloguj się