Pytanie czytelnika

Pacjenci często są zainteresowani suplementacją witamin A i E, często w postaci jednego preparatu. Najczęściej nie badają poziomu tych witamin w organizmie, chcą jednak znać bezpieczny czas stosowania suplementacji. Nie udało mi się dotrzeć do innych danych, niż „stosować do czasu wyrównania niedoborów”, z drugiej jednak strony nie wydaje mi się, by czasowa suplementacja w ilości dziennego zapotrzebowania była potencjalnie szkodliwa. Niemniej trudno mi określić, jaki czas suplementacji będzie bezpieczny. Będę wdzięczna za pomoc! Pozdrawiam 🙂

Nasza odpowiedź

Witaminy A i E mają działanie przeciwutleniające. Badania na modelach zwierzęcych i fizjologicznych sugerują, że suplementy antyoksydacyjne mogą działać korzystnie i przedłużać życie. W przeglądzie systematycznym Cochrane z 2012 r. analizowano działanie suplementów zawierających przeciwutleniacze w profilaktyce śmiertelności u osób zdrowych oraz pacjentów z różnymi chorobami. Przegląd obejmował 78 randomizowanych badań klinicznych i w sumie 296 707 uczestników. Badano wpływ beta-karotenu, witamin A, C i E oraz selenu w porównaniu z placebo lub brakiem interwencji. Zaobserwowano zwiększone ryzyko zgonu związane z beta-karotenem i prawdopodobnie witaminami E i A. Nie zaobserwowano wzrostu ryzyka zgonu w związku ze stosowaniem witaminy C lub selenu.^[1]

Ci sami badacze w 2013 roku przeprowadzili metaanalizy i sekwencyjne analizy wyników w celu dokładniejszej oceny wpływu dawek beta-karotenu oraz witamin A i E  na śmiertelność. Beta-karoten i witamina E w dawkach wyższych niż RDA (zalecane dzienne spożycie, ang. Recommended Daily Allowances) wydają się istotnie zwiększać śmiertelność, podczas gdy brak jest wniosków na temat witaminy A. Dawka witaminy A była istotnie związana ze zwiększoną śmiertelnością w meta-regresji. Brakuje jednak informacji o dawkach poniżej RDA.^[2]

W 2015 roku badacze zaktualizowali swoje wnioski. Stwierdzili, że stosowanie beta-karotenu i witaminy E istotnie zwiększało śmiertelność, niezależnie od dawki. Dane dotyczące witaminy A ocenili za pomocą jednowymiarowej analizy meta-regresji, w wyniku czego stwierdzili zależną od dawki zwiększoną śmiertelność.^[3]

Podsumowując, wydaje się, że beta-karoten i witamina E zwiększają śmiertelność, podobnie jak wyższe dawki witaminy A. Nie ma dowodów na poparcie zalecania przeciwutleniaczy w celu zapobiegania śmiertelności. Przyjmowanie witamin A i E należy prowadzić przez czas niezbędny do uzupełnienia niedoborów. Nie należy też przekraczać zalecanych dawek. Stałe przyjmowanie tych witamin nie jest korzystne.

Piśmiennictwo

1. Bjelakovic, G., Nikolova, D., Gluud, L. L., Simonetti, R. G., & Gluud, C. (2012). Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. The Cochrane database of systematic reviews, 2012(3), CD007176. Pełny tekst⬏
2. Bjelakovic, G., Nikolova, D., & Gluud, C. (2013). Meta-regression analyses, meta-analyses, and trial sequential analyses of the effects of supplementation with beta-carotene, vitamin A, and vitamin E singly or in different combinations on all-cause mortality: do we have evidence for lack of harm?. PloS one, 8(9), e74558. Pełny tekst⬏
3. Bjelakovic, G., Nikolova, D., Gluud, L. L., Simonetti, R. G., & Gluud, C. (2015). Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Sao Paulo medical journal = Revista paulista de medicina, 133(2), 164–165. Pełny tekst⬏