Powtórka z farmakologii. Jak działają opioidy? Opioidy to grupa substancji naturalnych, półsyntetycznych i syntetycznych, które działają antagonistycznie na receptory opioidowe. Poniższa tabela charakteryzuje różne działania opioidów.[1]
| Działanie | Uwagi |
|---|---|
| przeciwbólowe | · zmniejszenie doznań bólowych, zmniejszenie odpowiedzi emocjonalnej głównie poprzez wpływ na receptory µ · mała skuteczność w leczeniu bólu neuropatycznego |
| depresja oddychania | · głównie poprzez wpływ na receptory µ - zmniejszenie wrażliwości chemoreceptorów na wzrost poziomu CO2, główna przyczyna zgonów przy przedawkowaniu |
| uspokajające | · głównie poprzez wpływ na receptory µ, w dawkach subanalgetycznych |
| euforia | · występuje praktycznie wyłącznie przy podaniu pozajelitowym |
| skurcz źrenicy (misis) | · charakterystyczny objaw stosowania opioidów · objaw ten nie podlega tolerancji |
| zapierające | · spowodowane zmniejszeniem perystaltyki i skurczem zwieraczy · wykorzystywane w leczeniu biegunek bez podłoża infekcyjnego · istotny problem przewlekłego stosowania opioidów · objaw ten nie podlega tolerancji |
| przeciwkaszlowe | · występuje już w dawkach subanalgetycznych |
| prowymiotne | · dzięki bezpośredniemu pobudzeniu chemoreceptywnej strefy zrzutowej · przewlekłe stosowanie opioidów prowadzi do zahamowania rdzeniowego ośrodka wymiotnego i działania przeciwwymiotnego |
| drawkorodne | · zwłaszcza poprzez metabolizm kodeiny i petydyny |
| hipotensyjne | · po podaniu dużych dawek dożylnie może wystąpić hipotensja ortostatyczna ze względu na rozkurcz łożyska naczyniowego |
| skurcz mięśni głagkich | · skutkuje ryzykiem wystąpienia kolki żółciowej, nerkowej i retencji moczu – większość opioidów nie powinna być stosowana u pacjentów z tymi schorzeniami |
| uwolnienie histaminy | · powoduje wystąpienie świądu, reakcji skórnych, nasilenia skurczu oskrzeli zwłaszcza u astmatyków |
| wpływ na uwalnianie hormonów | · hamują wydzielanie wazopresyny, somatostatyny, insuliny, glukagonu, ACTH i gonadotropin |
Piśmiennictwo
- Korbut, R. (red.) (2009). FARMAKOLOGIA PO PROSTU. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.⬏
No właśnie, powtórka 🙂 Niektóre opioidy rzeczywiście działają częściowo antagonistycznie ale w leczeniu bólu chodzi nam jednak głównie o ich agonistyczne działanie 🙂 Retencja moczu jest bardzo nieprzyjemnym zjawiskiem również u osób na co dzień nie borykających się z tym problemem. Szczególnie przy silnych opioidach gdy to są pierwsze dni leczenia – dochodzą wymioty, pacjent często jeszcze nie ma nic przeciwwymiotnego i musi pić, żeby się nie odwodnić. Czasem trzeba cewnikować.