Beta-blokery

Beta-blokery to leki stosowane w chorobach serca takich jak: nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, choroba wieńcowa, a także w jaskrze, nadczynności tarczycy, lęku scenicznym i migrenie.

Leki z grupy β-blokerów stosowane są leczeniu choroby wieńcowej, niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego oraz niektórych zaburzeń rytmu pracy serca.

Dodatkowo β-blokery wykorzystuje się w leczeniu nadczynności tarczycy, jaskry, zespołów abstynencyjnych, lęku scenicznego, a także w profilaktyce bólów migrenowych.

Mechanizm działania β-blokerów

β-blokery wykazują powinowactwo do receptorów β-adrenergicznych i powodują ich blokadę poprzez współzawodnictwo z neuroprzekaźnikami, takimi jak noradrenalina, adrenalina i dopamina, co skutkuje zahamowaniem układu współczulnego. Ich mechanizm działania zależy od wskazania:

  • w chorobie wieńcowej β-blokery zwalniają rytm serca, co wiąże się ze zmniejszonym zapotrzebowaniem mięśnia sercowego na tlen i poprawą przepływu wieńcowego, tym samym chronią mięsień sercowy przed niedotlenieniem, które prowadzi do zawału,
  • w niewydolności serca β-blokery pomimo hamowania pracy serca (działania inotropowego ujemnego), powodują odcięcie mięśnia sercowego od wpływu neuroprzekaźników pobudzających, a więc działają kardioprotekcyjnie, 
  • w nadciśnieniu tętniczym β-blokery zmniejszają pojemność minutową serca (ilość krwi wypompowywanej w jednostce czasu), a także hamują wydzielanie reniny, co w konsekwencji obniża ciśnienie krwi,
  • w jaskrze β-blokery hamują pobudzenie adrenergiczne przez blokowanie receptorów w ciele rzęskowym, tym samym ograniczając wydzielanie cieczy wodnistej (substancji wypełniającej przednią komorę oka), co w konsekwencji prowadzi do obniżenia ciśnienia śródgałkowego,
  • w nadczynności tarczycy β-blokery łagodzą objawy nadczynności takie jak drżenie rąk i kołatanie serca (choć to też ich efekt uboczny, bo mogą maskować istniejącą chorobę),
  • w leczeniu lęku scenicznego β-blokery powodują hamowanie drżenia mięśniowego i tachykardii,
  • w leczeniu zespołu abstynencyjnego β-blokery łagodzą objawy odstawienia alkoholu,
  • w migrenie ich mechanizm działania jest nieznany.

Podział β-blokerów

β-blokery dzielimy ze względu na selektywność względem receptorów β-adrenergicznych oraz ze względu na wewnętrzną aktywność sympatykomimetyczną. Podział β-blokerów dostępnych w Polsce przedstawia tabela poniżej.

 

nieselektywne

selektywne

z ISA

  •       karteolol (Arteoptic, Carteol 2%)
  •       pindolol (Visken)
  •       acebutolol (Sectral)
  •       celiprolol (Celipres, Celiprolol)

bez ISA

  •       karwedilol (Atram, Avedol, Vivacor)
  •       propranolol (Propranolol WZF)
  •       sotalol (Biosotal, SotaHEXAL)
  •       tymolol (Oftensin, Combigan)
  •       atenolol (Atenolol Sanofi)
  •       betaksolol (Lokren)
  •       bisoprolol (Bisocard, Concor)
  •       esmolol (Esmocard)
  •       metoprolol (Betaloc ZOK, Metocard)
  •       nebiwolol (Nebispres, Ebivol, Nebilet)

Wewnętrzna aktywność sympatykomimetyczna (ISA) to zdolność do częściowego pobudzania receptorów adrenergicznych. β-blokery z ISA są zatem częściowymi agonistami receptorów β-adrenergicznych, choć w praktyce nie ma to dużego znaczenia klinicznego.

Dużo większe znaczenie ma podział ze względu na selektywność. Selektywne beta-blokery będą w mniejszym stopniu zwiększać ryzyko skurczu oskrzeli oraz naczyń krwionośnych (w których znajdują się receptory beta-2). Zmniejsza to ryzyko niewydolności oddechowej i napadu duszności u astmatyków i chorych na POChP, a w przypadku naczyń krwionośnych, ich skurczu i objawów takich jak zimne stopy i dłonie, a także nasilenia zespołu Raynauda.

Poszczególne β-blokery można ze sobą porównywać pod względem stosowanej dawki. Należy jednak pamiętać, że są to tylko dane szacunkowe.

Wskazówki dotyczące stosowania β-blokerów

Wydając lek z grupy β-blokerów, warto poinformować pacjenta, że w początkowej fazie stosowania β-blokerów może wystąpić obniżone samopoczucie i zmęczenie, co związane jest ze spowolnieniem pracy serca. Nie należy się tym jednak zrażać, ponieważ objawy te zwykle samoistnie ustąpią po 2-3 tygodniach.

Tematykę beta-blokerów poruszyliśmy także w innych opracowaniach:

Zobacz też nasze publikacje: 

Zeszyty Apteczne: Układ sercowo-naczyniowy okiem farmaceuty

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Serwis

Pogadanki Farmaceutyczne

Ostatnie komentarze:

Aktualności i doniesienia

Wiedza i praktyka

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
()
x

Oświadczenie

Portal opieka.farm przeznaczony jest dla farmaceutów oraz osób uprawnionych do wystawiania recept lub prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Klikając “Potwierdzam i przechodzę do portalu” oświadczasz, że jesteś taką osobą.

Zaloguj się

Portal dedykowany jest osobom związanym z ochroną zdrowia. Prosimy o zalogowanie się lub rejestrację.