Układ przywspółczulny

Układ przywspółczulny (układ parasympatyczny, cholinergiczny, ang. parasympathetic nervous system) stanowi drugą obok układu współczulnego (oraz wyróżnionego od niedawna jelitowego układu nerwowego) część autonomicznego układu nerwowego. Przyjmuje się, że oba układy działają częściowo przeciwstawnie, utrzymując homeostazę organizmu. Kompleksowe funkcje układu współczulnego i przywspółczulnego nie są tak proste, ale to uproszczenie sprawdza się w przypadku wielu funkcji organizmu kontrolowanych przez te układy.

Głównym zadaniem układu przywspółczulnego jest odpoczynek organizmu i poprawa trawienia, stąd jego potoczna nazwa układu “odpoczynku i trawienia” (ang. rest-and-digest) lub “karmienia i rozmnażania” (ang. feed and breed). W przeciwieństwie do układu współczulnego PSNS aktywuje tylko funkcje potrzebne w danym momencie, nie reagując jako całość.[1]Wikimedia: The Autonomic Nervous System [dostęp 03.11.2017]

Receptory

Neurotransmiterem w układzie współczulnym jest acetylocholina. Pobudza ona receptory muskarynowe (M1, M2, M3, M4, M5 reagujące poza acetylocholiną na muskarynę) i nikotynowe (N1, N2 reagujące poza acetylocholiną na nikotynę). Substancje pobudzające czynność układu to  parasympatykomimetyki, a substancje hamujące- parasympatykolityki (cholinolityki). Obie grupy substancji znajdują zastosowanie w medycynie.

Struktura

W budowie układu możemy wyróżnić zwoje leżące w pobliżu organów lub stanowiące ich część oraz sploty (splot sercowy, splot płucny). Same włókna nerwowe przebiegają wraz z nerwem błędnym, a w części centralnej wychodzą z pnia mózgu.

Funkcje

Przywspółczulny układ nerwowy odpowiada za regulację wielu mechanizmów homeostatycznych w żywych organizmach unerwiając tkanki w prawie każdym systemie narządów.

OrganEfekt
OczyZwężenie źrenicy
SerceHamowanie czynności serca (zmniejszanie siły skurczu).
PłucaZwężenie oskrzeli
Naczynia krwionośneRozszerzanie naczyń krwionośnych powodujące spadek ciśnienia tętniczego krwi
ŚliniankiWydzielanie dużej ilości rzadkiej śliny
TrzustkaWzrost wydzielania insuliny
Przewód pokarmowyNasilanie skurczów
Pęcherz moczowyKurczenie powodujące zmniejszenie objętości

Wagotonia

Wzmożone napięcie nerwu błędnego (lub w szerszym pojęciu całego układu przywspółczulnego) nazywane jest wagotonią lub parasympatykotonią. Charakteryzuje się zwolnieniem tętna, zwężeniem źrenic, spadkiem ciśnienia tętniczego, skłonnością do stanów skurczowych jelit, często zimnymi dłońmi i stopami, ciężkim zmęczeniem, a czasami omdleniami.

Źródła:   [ + ]

Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, i in.: Układ przywspółczulny, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/leksykon/uklad-przywspolczulny/) [dostęp: 22 lipca 2019]

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej