Endometrioza z perspektywy farmaceuty

Pacjentka cierpiąca na endometriozę może skarżyć się na bolesne miesiączki z obfitym krwawieniem, ból podczas stosunku seksualnego, bolesne oddawanie moczu lub stolca oraz problemy z zajściem w ciążę.

Do apteki często zgłaszają się pacjentki proszące o leki przeciwbólowe na bolesne miesiączkowanie, lubrykanty, które mają poprawić komfort współżycia seksualnego lub suplementy diety mające ułatwić zajście w ciążę. Część tych kobiet może chorować na endometriozę, którą - poprzez nieswoiste objawy - trudno zdiagnozować, a proces ten może trwać nawet 8 – 12 lat.[1]L. Kiesel, M. Sourouni: Diagnosis of endometriosis in the 21st century. Journal Climacteric 2019 abstrakt

Szacuje się, że około 10% kobiet w wieku rozrodczym cierpi z powodu endometriozy, a pośród kobiet walczących z niepłodnością odsetek ten może sięgać nawet do 50%.[2]Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy. 2012. pełny tekst

Na jakie objawy może skarżyć się pacjentka?

Najczęstsze objawy endometriozy to:

  • bolesne miesiączki z obfitym krwawieniem - pacjentka może także wskazywać na nasilenie bólów menstruacyjnych w ostatnich miesiącach, 
  • ból podczas stosunku seksualnego,
  • bolesne oddawanie moczu lub stolca,
  • problemy z zajściem w ciążę.

Mniej typowe objawy endometriozy to:

  • ból w okolicy krzyżowo-lędźwiowej,
  • przewlekły ból brzucha (niezwiązany z cyklem menstruacyjnym),
  • wzdęcia i biegunka,
  • dyskomfort w okolicy brzucha,
  • przewlekłe zmęczenie.[3]Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy. 2012. pełny tekst[4]Linda C. Giudice, MD, PhD: N Engl J Med 2010. pełny tekst

Metody leczenia endometriozy

Leczenie farmakologiczne endometriozy ma na celu poprawę jakości życia pacjentek poprzez zmniejszenie dolegliwości bólowych, zahamowanie lub regresję choroby oraz przywrócenie płodności. Jedyne preparaty pomocne w walce z endometriozą, jakie możemy zaproponować bez recepty, to niesteroidowe leki przeciwbólowe. 

Ponieważ endometrioza jest chorobą zależną od estrogenu, leczenie farmakologiczne skupia się na obniżeniu poziomu tego hormonu.

Czytaj też:
Czy antybiotyki mogą zmniejszać skuteczność środków antykoncepcyjnych?

Do leków stosowanych w terapii endometriozy zaliczamy:

  • leki estrogenowo-progestagenowe,
  • leki progestagenowe doustne,
  • leki progestagenowe depot,
  • system wewnątrzmaciczny uwalniający progestagen,
  • leki z grupy agonistów gonadoliberyny (GnRH).[5]Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy. 2012. pełny tekst

Według rekomendacji ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, jako leki I rzutu stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne, preparaty estrogenowo-progestagenowe i leki progestagenowe.[6]Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy. 2012. pełny tekst

Doustna terapia estrogenowo-progestagenowa

Doustna terapia estrogenowo-progestagenowa to powszechnie stosowane dwuskładnikowe pigułki antykoncepcyjne. Hamują one namnażanie się komórek endometrium i indukują apoptozę już istniejących, przez co zmniejszają dolegliwości bólowe. Ta terapia jest powszechnie zapisywana kobietom walczącym z endometriozą. Pacjentka może przyjmować hormony w sposób cykliczny, indukując miesiączkę co 28 dni lub w przypadku nieskuteczności tej metody – w sposób ciągły.[7]Mehedintu C, et al.: Endometriosis still a challenge. J Med. Life 2014. pełny tekst

Jakie informacje o leczeniu należy przekazać pacjentkom?

Pamiętaj, aby zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia takich działań niepożądanych jak:

  • zaburzenia krążenia - podczas stosowania tych leków, istnieje większe ryzyko żylnej i tętniczej choroby zakrzepowo-zatorowej (szczególnie w pierwszym roku stosowania), a czynnikiem ryzyka jest tu otyłość (BMI powyżej 30), wiek powyżej 35 lat, palenie papierosów, migrena oraz pojawienie się tej choroby w rodzinie dlatego pilnego kontaktu z lekarzem wymaga pojawienie się obrzęków i bólów kończyn lub żył, ostrego bólu w klatce piersiowej, spłycenia oddechu lub nagłego napadu kaszlu, objawów udaru, zawrotów głowy lub zaburzeń widzenia,
  • nieprawidłowa tolerancja glukozy - szczególnie pacjentki chorujące na cukrzycę powinny na początku kuracji dwuskładnikowymi pigułkami ściśle monitorować poziom glukozy,
  • obniżony nastrój i depresja - szczególnie groźne dla pań, które już leczą się na zaburzenia nastroju.[8]ChPL Yaz
Czytaj też:
Retinoidy

Do grupy produktów leczniczych, które mogą zwiększać klirens leków antykoncepcyjnych, a tym samym zmniejszać ich skuteczność należą: fenobarbital (Luminal), karbamazepina (Tegretol, Amizepin), fenytoina, ryfampicyna, okskarbamazepina, topiramat (Topamax) oraz dostępne bez recepty preparaty z zielem dziurawca zwyczajnego.

Dalsza część dostępna jedynie dla osób związanych zawodowo z ochroną zdrowia. Zaloguj się.

zamknij

Źródła:   [ + ]

1. L. Kiesel, M. Sourouni: Diagnosis of endometriosis in the 21st century. Journal Climacteric 2019 abstrakt
2, 3, 5, 6. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy. 2012. pełny tekst
4. Linda C. Giudice, MD, PhD: N Engl J Med 2010. pełny tekst
7. Mehedintu C, et al.: Endometriosis still a challenge. J Med. Life 2014. pełny tekst
8. ChPL Yaz
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Ten temat zawiera 7 odpowiedzi, ma 3 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Maria Kowalczuk 1 tydzień, 3 dni temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #55529 Punkty: 3

    Anna Janaszkiewicz mgr farm.
    9 pkt.

    Pacjentka cierpiąca na endometriozę może skarżyć się na bolesne miesiączki z obfitym krwawieniem, ból podczas stosunku seksualnego, bolesne oddawanie moczu lub stolca oraz problemy z zajściem w ciążę.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Endometrioza z perspektywy farmaceuty]

    Zapraszam do dyskusji.

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #55601 Punkty: 2

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.1K pkt.

    Tymczasem w niektórych aptekach farmaceuci nie wydają środków antykoncepcyjnych bo sumienie… Tylko co z paniami z endometriozą właśnie 🙂 Ciekawe, czy robią wywiad: “te pigułki to przeciw poczęciu, czy ma pani endometriozę? Jak to drugie, to dam.”.

    Albo co z paniami co stosują środki antykoncepcyjne na endometriozę i są jednocześnie aktywne seksualnie. Wtedy sumienie pozwala wydać czy nie? Tak serio pytam, ciekawe czy ktoś z tych odmawiających wydania nad tym się zastanawiał.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 1 tydzień, 5 dni temu przez  Konrad Tuszyński.
    • #55650 Punkty: 1

      Anna Janaszkiewicz mgr farm.
      9 pkt.

      Ale czy zgodne z etyką zawodu jest wypytywać pacjentkę (często w obecności innych pacjentów przy pierwszym stole) o zasadność przyjmowania tych leków? O cel, jaki chce osiągnąć pacjentka podczas ich zażywania?

      Moim zdaniem nie powinniśmy o to pytać.

      Tu chyba tylko antykoncepcja postkoitalna może stanowić zagwozdkę dla sumienia farmaceuty 🙂

       

      1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #55625 Punkty: 1

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    303 pkt.

    “podczas stosowania tych leków, istnieje większe ryzyko żylnej i tętniczej choroby zakrzepowo-zatorowej (szczególnie w pierwszym roku stosowania)”

    Czy w związku z tym zasadne jest monitorowanie poziomu D-dimerów przed i podczas kuracji tymi lekami? Jak często?

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
    • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 1 tydzień, 5 dni temu przez  Maria Kowalczuk.
    • #55654 Punkty: 3

      Anna Janaszkiewicz mgr farm.
      9 pkt.

      W wytycznych Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego nie znalazłam informacji o konieczności wykonywania tych badań i zalecanej częstotliwości.

      Z kolei Charakterystyka Produktu Leczniczego Yaz mówi o tym, aby przed rozpoczęciem terapii upewnić się, że nie istnieją przeciwwskazania do stosowania leku (w tym m.in. zakrzepica) a częstotliwość badań dostosować do stanu pacjentki, indywidualnego przypadku i aktualnych wytycznych 😉

      Ja doradzałabym kontrolę raz w roku.

      3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #55697 Punkty: 0

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      303 pkt.

      Jeżeli jakieś badanie znajdzie się w wytycznych to czy z automatu jest refundowane, czy niekoniecznie?

      Tak trochę pogooglowałam w temacie dimerów i rzeczywiście interpretacja wyników nie jest taka prosta. Nie bez znaczenia jest obrana metoda oraz aparatura. Pewnie na tę chwilę trudno by było oczekiwać miarodajnych badań. Tak mi się wydaje. Może nie mam racji? Może odezwą się osoby obznajomione z tematem?

  • #55628 Punkty: 2

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    303 pkt.

    W moim odczuciu trudny temat i muszę pogratulować Annie wyboru.

    Mam pytanie: Czy endometrioza dotyczy wyłącznie okresu rozrodczego? Co z rozrostem endometrium w okresie pomenopauzalnym?

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #55652 Punkty: 2

      Anna Janaszkiewicz mgr farm.
      9 pkt.

      Endometrioza nie dotyczy wyłącznie okresu rozrodczego i może występować po menopauzie, jednak rzadziej niż endometrioza w okresie rozrodczym. Jest też mniej aktywna a zmiany są mniejsze.

      Szczególnie istotnie klinicznie jest jednak fakt, że znacznie wzrasta ryzyko nowotworzenia po menopauzie, szczególnie u kobiet z długotrwałą chorobą i otyłych (wg Duru Shaw, Postmenopausal endometriosis: An enigma revisited).

      2 użytkowników uznało wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Zapraszamy:

Nie odnaleziono wydarzeń!
Więcej
Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej