Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS)

Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) (ang. seborrheic dermatitis) to przewlekła choroba skóry, która może występować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Jej przyczyna dokładnie nie została poznana. Wiadomo, że zwiększone wydzielanie łoju sprzyja rozwojowi grzybów z rodzaju Malassezia, które powszechnie uważane jest za przyczynę choroby. W badaniach jednak nie potwierdzono związku między zwiększoną kolonizacją przez Malassezia a nasileniem objawów.[1]Tuszyński K. et al.: Zeszyty Apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty, Wydawnictwo opieka.farm, Kraków, 2018 sklep} Malassezia to lipofilny grzyb obecny fizjologicznie na powierzchni skóry, który u osób skłonnych może indukować odpowiedź immunologiczną i charakterystyczne dla ŁZS zmiany.

Schorzenie występuje najczęściej na owłosionej skórze głowy oraz obszarach bogatych w gruczoły łojowe, takie jak środek czoła, skóra za uszami, skrzydełka nosa, policzki, górna część klatki piersiowej i okolica międzyłopatkowa. Łojotokowe zapalenie skóry może wystąpić na każdym etapie życia, a więc: 

  • u niemowląt, zwykle między 3. a 5. tygodniem w postaci ciemieniuchy (miejscowego, nadmiernego złuszczania się owłosionej skóry głowy z powstawaniem charakterystycznych żółtawych łusek),
  • w okresie dojrzewania, pod wpływem zmian hormonalnych nadprodukcji sebum i zmiany jego składu (tj. zwiększenie ilości triglicerydów względem wolnych kwasów tłuszczowych i estrów); najczęściej w w obrębie owłosionej skóry głowy, ucha, powiek, łuków brwiowych, brody, fałdów nosowo-wargowych, górnej i środkowej części klatki piersiowej oraz na plecach,
  • oraz u osób po 50 roku życia.
Manifestacje łojotokowego zapalenia skóry

Jakie czynniki sprzyjają rozwojowi łojotokowego zapalenia skóry? 

Do czynników, które zwiększają ryzyko wystąpienia łojotokowego zapalenia skóry należą: 

  • nadmierna potliwość skóry,
  • zaburzenia hormonalne,
  • złe odżywianie się,
  • skłonności genetyczne,
  • zmniejszona odporność organizmu,
  • nieodpowiednia higiena skóry,
  • stosowanie drażniących skórę detergentów,
  • nadmierna podaż witaminy A 
  • niedobór witaminy H, B6 i B2
  • przyjmowanie następujących substancji: buspiron, chlorpromazyna, cymetydyna, gryzeofulwina, haloperidol, interferon alfa, lit, metyldopa, psoraleny, fenotiazyny, środki androgenne.

Objawy łojotokowego zapalenia skóry, czyli na co może skarżyć się pacjent? 

Pacjent z łojotokowym zapaleniem skóry może skarżyć się na:

  • błyszczenie się skóry, plamy rumieniowe występujące w okolicy koncentracji gruczołów łojowych, hipopigmentacja naskórka,
  • złuszczający się naskórek z łuskami koloru szarego lub zabarwione przez łój na żółtawy kolor,
  • nadmierne wypadanie włosów,
  • świąd lub pieczenie,
  • zaczerwienione powieki i zapalenie spojówek,
  • występowanie naprzemiennych faz aktywności choroby z typowym łuszczeniem naskórka i świądem w okresie zimowym i remisji objawów w lecie.

Jak odróżnić ŁZS od łuszczycy, AZS i trądziku różowawego? Najbardziej charakterystyczne jest występowanie żółtawych łusek i zaostrzeń choroby w okresie zimowym – latem najczęściej obserwuje się poprawę.

Leczenie łojotokowego zapalenia skóry

Warto pamiętać, że leczenie ŁZS nie prowadzi do wyleczenia samej choroby, ale ma na celu redukcję uciążliwych dla pacjenta objawów – zmniejszenie świądu, zaczerwienienia, łuszczenia się skóry oraz poprawę ogólnego wyglądu skóry. W praktyce stosuje się miejscowe leki przeciwgrzybicze, disiarczek selenu, pirytonian cynku, mGKS i inhibitory kalcyneuryny, dziegcie i kwas salicylowy.[3]Medscape.com: Samuel T Selden, Seborrheic Dermatitis [dostęp: 14.04.2016] link[4]Tuszyński K. et al.: Zeszyty Apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty, Wydawnictwo opieka.farm, Kraków, 2018 sklep Jeśli leczenie miejscowe nie przynosi rezultatów stosuje się doustne leki przeciwgrzybicze.[5]Tuszyński K. et al.: Zeszyty Apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty, Wydawnictwo opieka.farm, Kraków, 2018 sklep Sposób leczenia uzależniony jest od wieku pacjenta oraz miejsca na skórze objętego chorobą. W przypadku młodzieży i osób dorosłych leczenie ma charakter długotrwały, a jego głównymi celami jest redukcja liczby drożdżaków na skórze, zmniejszenie produkcji łoju oraz łagodzenie stanów zapalnych.

Czytaj też:
Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) okiem farmaceutki

Leki przeciwgrzybicze

W przypadku łojotokowego zapalenia owłosionej skóry głowy możesz polecić szampony zawierające ketokonazol (Mediket, Nizax, Nizoral, Noell, Zoxin-med), pirokton olaminy (Octopirox) lub cyklopiroks olaminy (Pirolam, Sebiprox i Ketoxin Med). Wydając szampon leczniczy przypomnij pacjentowi, aby nałożył go starannie na skórę głowy (nie tylko na włosy) i zanim go spłucze, pozostawił na 5–10 min (zgodnie z rekomendacją producenta).[2]Tuszyński K. et al.: Zeszyty Apteczne: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty, Wydawnictwo opieka.farm, Kraków, 2018 sklep W aptece dostępny jest również szampon z cyklopiroksem (Stieprox), dostępny tylko na receptę. 

Na nieowłosioną skórę głowy stosuje się maści i kremy zawierające klotrimazol, izokonazol (Travogen) lub mikonazol (Daktarin), płyny na skórę z cyklopiroksolaminą (Hascofungin, Pirolam, Batrafen) i kremy (Pirolam). W sytuacji, gdy miejscowe leczenie jest nieskuteczne, a objawy nawracają lekarz może przepisać doustne leki z ketokonazolem lub itrakonazolem. Optymalny czas leczenia środkami przeciwgrzybiczymi to 3 – 4 tygodnie.[6]Johnson BA, Nunley JR. Treatment of seborrheic dermatitis. Am Fam Physician. 2000 May 1;61(9):2703-10, 2713-4. PubMed PMID: 10821151. abstrakt

Działanie przeciwgrzybicze wykazuje również siarczek selenu. Preparaty z siarczkiem selenu dostępne w aptece to Capitis Duo, Nizax control i Selsun Blue. Polecając ten preparat warto uprzedzić pacjenta, że szampon z tym składnikiem może odbarwiać kolor włosów farbowanych, jeśli nie zostanie spłukany w odpowiednim czasie, tak jak wskazuje ulotka. 

Więcej informacji na temat leczenia łojotokowego zapalenia skóry, skuteczności i działania poszczególnych składników znajdziesz w najnowszych Zeszytach Aptecznych: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty

Glikokortykosteroidy i leki immunosupresyjne

Do redukowania miejscowych zmian zapalnych stosuje się glikokortykosteroidy o małej i średniej sile działania w postaci maści, kremów, lotionów, roztworów, szamponów, żeli i pianek wydawanych na receptę lub dostępny bez recepty 0,5% krem z hydrokortyzonem. GKS nie powinno stosować się na twarz ze względu na ryzyko powstania teleangiektazji, zaniku skóry i spadku skuteczność przy dłuższym stosowaniu. W przypadku zmian owłosionej skóry głowy i tułowia należy stosować je jak najkrócej. Optymalny czas leczenia to 1 – 3 tygodnie.
Gdy zmiany pojawiają się na twarzy lekarz najprawdopodobniej przepisze inhibitory kalcyneurynypimekrolimus w kremie (Elidel) lub takrolimus w maści (Protopic). Realizując receptę na inhibitory kalcyneuryny przypomnij pacjentowi, aby stosował filtry ochronne i unikał ekspozycji na słońce. Warto pamiętać, że nadmierne opalanie się stymuluje łojotok.

Pielęgnacja skóry u pacjenta z łuszczycą

W przypadku skóry nieowłosionej polecane są preparaty o działaniu złuszczającym, przeciwłojotokowym (kwas salicylowy, mocznik, kwas migdałowy), kremy z dodatkiem składników przeciwgrzybiczych i inne kosmetyki, w których skład wchodzą związki mineralne, takie jak cynk lub siarczek selenu. Unikać należy jednak wysuszających skórę mydeł. W zamian powinno wybierać się syndety oraz preparaty pozbawione substancji, które mogą dodatkowo podrażniać skórę (na przykład zapachowych olejków eterycznych).{{Thomas Berk, MD,  Noah Scheinfeld, MD Seborrheic Dermatitis. P T. 2010 Jun; 35(6): 348–352. pełny tekst

Polecamy

Odradzamy

  • łagodne kosmetyki o działaniu seboregulującym i złuszczającym martwy naskórek,
  • kremy przeznaczonymi do skóry łojotokowej o działaniu nawilżającym celem wspomagania odbudowy bariery naskórkowej,
  • zadbanie o prawidłową zbilansowaną dietę, suplementację witaminami B2 i PP oraz mikroelementami (selen),
  • regularne czyszczenie przyborów do pielęgnacji włosów.
  • używania kosmetyków z silnymi detergentami (na przykład SDS, mydła) ze względu na wysuszanie i podrażnianie skóry,
  • używanie kosmetyków na bazie alkoholu,  mogą one początkowo dawać złudzenie łagodzenia łojotoku, jednak przy dłuższym stosowaniu mogą doprowadzić do “odbicia” i nasilenia łojotoku,
  • nadmierną higienę skóry,
  • stosowanie tłustych kosmetyków, pudrów zatykających pory i natłuszczanie skóry głowy olejami, które mogą stać się pożywką dla lipofilnych grzybów.

U osób z łagodną postacią łojotokowego zapalenia skóry owłosionej i łupieżem tłustym istotną rolę odgrywa codzienna prawidłowa pielęgnacja włosów. Konieczny jest nie tylko szampon przeciwłupieżowy, ale również kosmetyki, które będą złuszczać zrogowaciałe komórki naskórka, posiadać dobre właściwości nawilżające oraz działać seboregulująco. 

W tabeli poniżej wymienione zostały przykładowe kosmetyki dostępne w aptece przeznaczone do łojotokowej skóry głowy.

mycie
  • La Roche-Posay Lipicar Syndet (krem myjący)
  • La Roche-Posay Lipicar Syndet AP+  (krem myjący)
  • La Roche-Posay Lipicar Surgras  (krem pod prysznic)
  • PHYSIOGEL Hypoallergenic (żel do twarzy)
  • Uriage Hydrasec (żel do twarzy)
  • Oliprox, szampon oczyszczający w łojotokowym zapaleniu skóry
  • Kropla Zdrowia, naturalne mydło płynne z nanosrebrem i białą glinką
pielęgnacja
  • Cetaphil MD Dermoprotektor (balsam do twarzy i ciała)
  • Zinadermin, krem ochronno – regenerujący z tlenkiem cynku
  • Biotar, balsam do ciała regeneracyjno-ochronny, 4% dziegciu brzozowego 
łagodzenie i tonizacja
  • Uriage Eau Thermale woda termalna w sprayu
  • Vichy Eau Thermale, woda termalna w sprayu
  • La Roche-Posay Kerium DS (krem kojący do skóry łojotokowej)
  • Bioderma Sensibio DS+, krem przeciw podrażnieniom
złuszczanie i seboregulacja
  • Bioderma Sebium Serum, złuszczające serum do skóry tłustej
  • Ducray Kertyol PSO, krem normalizujący rogowacenie skóry
  • Squamax, złuszczająco – nawilżająca emulsja
  • Oliprox, krem usuwa objawy łojotokowego zapalenia skóry

Więcej na temat łojotokowego zapalenia skóry i jego szczególnej odmiany, ciemieniuchy znajdziesz w najnowszym Zeszycie Aptecznym: Problemy dermatologiczne z perspektywy farmaceuty. Zaglądnij na stronę zeszytyapteczne.pl.

Data ostatniej aktualizacji: 06.03.2019.

mgr farm. Jakub Dereń

Absolwent Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji (PTSF). Odbywał staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w roku 2016/17 pracując m.in. przy cyklu Notatki stażysty.

[artykuły]

Cytuj ten artykuł jako:
Jakub Dereń, i in.: Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/lojotokowe-zapalenie-skory-lzs/) [dostęp: 21 marca 2019]

Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 0 odpowiedzi, ma 1 głos, i został ostatnio zaktualizowany przez  Jakub Dereń 2 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #48521 Punkty: 0

    Jakub Dereń mgr farm.
    49 pkt.

    Jak odróżnić ŁZS od łuszczycy, AZS i trądziku różowawego? Najbardziej charakterystyczne jest występowanie żółtawych łusek i zaostrzeń choroby w okresie zimowym – latem najczęściej obserwuje się poprawę.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS)]

    Zapraszam do dyskusji.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

17 Udostępnień
Udostępnij17
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp