Przegląd leków na zaparcia

Z zaparciem mamy do czynienia gdy częstotliwość wypróżnień jest mniejsza lub równa 2 na tydzień. Zaparciu towarzyszy uczucie ucisku lub bólu brzucha, trudność w defekacji oraz uczucie niepełnego wypróżnienia. Problem zaparcia dotyczy około co 3-4 osoby i występuje wielokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. 

Zaparcia mogą być spowodowane między innymi: złymi nawykami żywieniowymi i brakiem aktywności fizycznej,  unikaniem pokarmów bogatych w błonnik i zbyt małą ilością wypijanej wody, ciążą, cukrzycą, chorobą Parkinsona czy chorobą hemoroidalną. Utrudnianie wypróżniania może mieć również źródło w przyjmowanych lekach. Wśród tych, wywołujących zaparcia należy wymienić leki o cholinolitycznej komponencie działania (np. TLPD czy leki przeciwpsychotyczne), bisfosfoniany, antagonisty receptora 5-HT3, preparaty zawierające glin, wapń i żelazo, antagonistów wapnia, doustne środki antykoncepcyjne oraz niesteroidowe środki przeciwzapalne.

Preparaty na zaparcia dostępne w aptekach podzielić można na trzy kategorie:

  • Środki o działaniu drażniącym na ściany jelita zwiększające jego motorykę przez pobudzanie śluzówkowych i podśluzówkowych splotów nerwowych. Początek działania po zażyciu występuje z około sześciogodzinnym opóźnieniem, dlatego zalecane jest ich stosowane wieczorem, popijając szklanką wody. Do tej grupy zalicza się głównie surowce antrachinonowe. Są one przeciwwskazane w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących. Maksymalna dobowa dawka antrazwiązków to 30 mg, a stosowanie należy ograniczyć do 1-2 tygodni ze względu na ryzyko rozwinięcia tolerancji i „rozleniwienia jelit”. Przy stosowaniu innych leków należy zachować jednogodzinny odstęp.
  • Działające osmotycznie powodujące utrzymanie wody w świetle przewodu pokarmowego.
  • Inne środki działające fizycznie w tym substancje powierzchniowo czynne i poślizgowe ułatwiające przesuwanie mas kałowych.

Środki drażniące ściany jelit

PreparatPostaćStatusSubstancja leczniczaStandaryzacja[mg]
Senefol Labofarmtabletkilek OTCSennae folium cum fructussennozyd B7,13-7,88
Alaxtabletkilek OTCAlona,
Frangulae cortex
aloina10 - 15
Agiolaxgranulatlek OTCPlantaginis ovatae semen, Sennae fructussennozydy15
Obstilaxtabletkisuplement dietyRhei radix, Sennale foliumreina

sennozyd B
7 - 8,4

10 - 16
Laxocapskapsułkisuplement dietyRhei radixbrak danychbrak danych
Radirextabletkilek OTCRhei radixreina11,3 - 13,9
Xennazioła do zaparzanialek OTCSennae foliumsennozyd B30
Xenna Extra Comforttabletkilek OTCSennae fructussennozyd B20
Regulaxpastylki do żucialek OTCSennae folium, Sennae fructussennozydy17,64 - 30
Rhelaxsyroplek OTCRhei radix, Frangulae cortex, Carvii fructusglukofrangulina A12,7
Kora kruszyny FLOSzioła do zaparzanialek OTCFrangulae cortexglukofrangulina A21,9-29,6
Korzeń rzewienia FLOSzioła do zaparzanialek OTCRhei radixbrak danychbrak danych
Liść senesu FLOSzioła do zaparzanialek OTCSennae foliumsennozyd B28,5 - 31,5
Normosan fixzioła do zaparzanialek OTCSennae folium
Frangulae cortex
Sennae folium
Carvi fructus Sambuci fructus, Menthae pip. folium
glukofrangulina A19,6 - 29,4
Normosan capskapsułkilek OTCFrangulae cortexglukofrangulina A15
Bisacodyl VPtabletkilek OTCbisacodylumnie dotyczy5
Dulcobistabletkilek OTCbisacodylumnie dotyczy5
Olej rycynowy PhytoPharmpłynlek OTCOleum Ricininie dotyczynie dotyczy
Czytaj też:
Dawkowanie laktulozy i makrogoli

Środki działające osmotycznie

PreparatPostaćStatusSubstancjaUwagi dotyczące stosowania
Xenna Balancesaszetkiwyrób medycznymakrogol (13,125g/saszetka)Zawartość saszetki rozpuścić w szklance wody. Pić raz do trzech razy dziennie. Nie stosować u dzieci poniżej 12 roku życia.Makrogol ma zdolność do wiązania wody, dzięki czemu powoduje nawodnienie i zwiększenie mas kałowych. W rezultacie pobudza naturalne ruchy perystaltyczne jelit.
Dicopeg juniorsaszetkiwyrób medycznymakrogol (5,0g/saszetka )Zawartość saszetki rozpuścić w szklance wody. Dzieci od 6 miesiaca życia do 2 lat (12 kg): 1-2 saszetki dziennie, 2-11 lat (12-20 kg): 2-4 saszetki dziennie, powyżej 11 (>20kg): 2-6 saszetek dziennie
Forlaxsaszetkilek OTCmakrogol (10,0g/saszetka)Zawartość saszetki rozpuścić w szklance wody. Pić raz do trzech razy dziennie. Nie stosować u dzieci poniżej 8 roku życia. Makrogol ma zdolność do wiązania wody, dzięki czemu powoduje nawodnienie i zwiększenie mas kałowych. W rezultacie pobudza naturalne ruchy perystaltyczne jelit.
Duphalacroztwór doustnylek OTClaktuloza 667 mg/mLPreparat należy szybko połknąć i nie trzymać w ustach. Można go podawać w postaci nierozcieńczonej lub po rozcieńczeniu. Podczas stosowania laktulozy zalecane jest zwiększenie ilości wypijanych płynów w ciągu dnia do 1,5-2 litrów. Dawkę leku najkorzystniej przyjmować w dawce pojedynczej w trakcie śniadania. Działanie przeczyszczające pojawia się z kilkudniowym opóźnieniem.
Solaqsyropsuplement dietylaktuloza 667 mg/mLPreparat należy szybko połknąć i nie trzymać w ustach. Można go podawać w postaci nierozcieńczonej lub po rozcieńczeniu. Podczas stosowania laktulozy zalecane jest zwiększenie ilości wypijanych płynów w ciągu dnia do 1,5-2 litrów. Dawkę leku najkorzystniej przyjmować w dawce pojedynczej w trakcie śniadania. Działanie przeczyszczające pojawia się z kilkudniowym opóźnieniem.
Lactulose-MIPsyroplek OTClaktuloza 650 mg/mLPreparat należy szybko połknąć i nie trzymać w ustach. Można go podawać w postaci nierozcieńczonej lub po rozcieńczeniu. Podczas stosowania laktulozy zalecane jest zwiększenie ilości wypijanych płynów w ciągu dnia do 1,5-2 litrów. Dawkę leku najkorzystniej przyjmować w dawce pojedynczej w trakcie śniadania. Działanie przeczyszczające pojawia się z kilkudniowym opóźnieniem.
Enemawlewka doodbytniczalek OTCdisodu fosforan, sodu diwodorofosforan Dorośli: 120-150 ml. Dzieci: poniżej 14 kg - 30 ml; do 27 kg - 60 ml; do 40 kg - 90 ml. Nie stosować częściej niż 1/dobę, maksymalnie przez 7 dni. Hipertoniczny roztwór fosforanów zapobiega wchłanianiu wody w jelitach, powoduje zwiększenie objętości i rozmiękczenie mas kałowych.
Rectanalwlewka doodbytniczalek OTCdisodu fosforan, sodu diwodorofosforan Dorośli: około 120-150 ml. Dzieci 2-12 rż.: około 60-90 ml. Hipertoniczny roztwór fosforanów zapobiega wchłanianiu wody w jelitach, powoduje zwiększenie objętości i rozmiękczenie mas kałowych.
Sól gorzkaproszek do sporządzania roztworulek OTCMagnesii sulfasRaz dziennie - jedną łyżeczkę rozpuścić w szklance wody. Związki magnezu mogą znacznie zmieniać wchłanianie, tetracyklin, produktów żelaza. Należy zachować 3h przerwy między przymowaniem leków.
Czytaj też:
Żylaki odbytu: klasyfikacja, przyczyny, profilaktyka

O makrogolach i laktulozie czytaj więcej tu: Dawkowanie laktulozy i makrogoli

Inne środki działające fizycznie

PreparatPostaćStatusSubstancjeUwagi do stosowania preparatu
Mentholaxinpłyn doustnylek OTCParafinum liquidum, Oleum MenthaePreparat do stosowania doraźnego. Jedną do trzech łyżek stołowych na czczo. Dzieci powyżej 2 lat: 1-3 ml/kg masy ciała. Parafina może zmieniać wchłanianie leków podawanych doustnie - należy zachować godzinny odstęp.
Parafina płynna Aflofarmpłyn doustnylek OTCParafinum liquidumPreparat do stosowania doraźnego. Jedną do trzech łyżek stołowych na czczo. Dzieci powyżej 2 lat: 1-3 ml/kg masy ciała. Parafina może zmieniać wchłanianie leków podawanych doustnie - należy zachować godzinny odstęp.
Czopki gliceroloweczopki doodbytniczelek OTCglicerolDorośli i dzieci powyżej 6 lat 1-2 czopki. U dzieci poniżej 6 lat 1 czopek. Po aplikacji czopka wypróżnienie następuje po 15-60 minutach.
Eva/quczopki musującewyrób medycznydiwęglan sodu i diwinian potasuCzopki działające na drodze rozmiękczania mas kałowych. Nie stosować w przypadku uszkodzenia błony śluzowej odbytu (hemoroidy)
Nasiona lnu Herbapolzioła do zaparzanialek OTCLini semenNasiona do maceracji lub sporządzenia odwaru. Pić trzy razy dziennie po jedną szklankę - przed posiłkami.
Laxol czopki doodbytniczelek OTCdokuzan sodowyDorośli i dzieci powyżej lat: 1 czopek 2x/dobę. Preparatu nie należy przyjmować dłużej niż 7-10 dni. Dokuzan jest środkiem powierzchniowo czynnym, który zwiększa objętość i zmienia konsystencję mas kałowych. Jego emulgujące właściwości mogą wpływać na wchłanianie innych leków.
Melilax Pediatricwlewki doodbytniczewyrób medycznykompleks miodów i polisacharydów z aloesu i ślazu dzikiegoNiemowlęta - pół wlewki, dzieci 1-3 lat jednorazowo jedna wlewka, powyżej 3 r.ż. maksymalnie dwie dawki

Innym sposobem radzenia sobie z zaparciem jest sięgnięcie po preparaty zawierające śluzy (o charakterze polisacharydów mających po fermentacji zdolność do chłonięcia wody  i zmniejszania lepkości masy kałowej) oraz błonnik, który pęczniejąc naturalnie zwiększy objętość mas kałowych i przyśpieszy perystaltykę jelit. Błonnik w jelitach sprzyja także rozwojowi przyjaznych probiotycznych bakterii Lactobacillus i Bifidobacterium. 

  • Colon C
  • Laxinat
  • Nasiona babki płesznik
Czytaj też:
Przygotowanie do kolonoskopii - jakich wskazówek udzielić?

O preparatach na wypróżnienie stosowanych przed zabiegami czytaj tu: Przygotowanie do kolonoskopii: jakich wskazówek udzielić?

Data publikacji: 02.11.2016
Data ostatniej aktualizacji: 02.11.2016

mgr farm. Jakub Dereń

Absolwent Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji (PTSF). Odbywał staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w roku 2016/17 pracując m.in. przy cyklu Notatki stażysty.

[artykuły]

 



Ten temat zawiera 13 odpowiedzi, ma 6 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  opieka.farm 3 miesiące, 2 tygodnie temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #9162 Punkty: 4

    Dominika Pietrzyk mgr farm.
    122 pkt.

    Mamy pewną niezgodność. Jeżeli wypróżnienie po podaniu czopka glicerynowego następuje do 60 minut, to chyba lepiej nie proponować stosowania go na noc. Proponuję zmienić określenie:)

    4 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #9164 Punkty: 2

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    258 pkt.

    CHPL podaje inny skład Alaxu. Jedna tabletka zawiera wysuszony i sproszkowany sok z aloesu i suchy wyciąg z kory kruszyny o zawartości związków antranoidowych 10 – 15mg w przeliczeniu na aloinę, a nie reinę?

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #9167 Punkty: 0

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1K pkt.

    Dzięki za czujność!

    Do autora: Kuba popraw proszę artykuł.

  • #9174 Punkty: 3

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    258 pkt.

    Warto może wspomnieć o naszym polskim ziołowym leku o nazwie BOLDALOIN w skład, którego wchodzi suchy wyciąg z aloesu i oprócz działania łagodnie przeczyszczającego, dzięki pozostałym składnikom, wykazuje dodatkowo żółciopędne, delikatnie rozkurczowe i stosowany jest w niestrawnościach. Podobne działanie wykazuje BOLDOVERA. A jeszcze zapomniany trochę NORMOSAN zioła i Normosan w kapsułkach.
    Ponadto dobrze jest wiedzieć o mikrowlewkach doodbytniczych dla niemowląt – Melilax pediatric.
    I oczywiście ostatnio na topie jest Obstilax 🙂

    3 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #9198 Punkty: 4

      Jakub Dereń mgr farm.
      48 pkt.

      Dziękuję za wszystkie uwagi ? Faktycznie — warto uwzględnić Melilax, Obstilax jak i Normosan.

      Boldaloin i Boldovera ze względu na zawartość antrazwiązków (odpowiednio: 3,60 – 4,40 mg i 3,0 mg w standaryzacji na aloinę) i goryczy (boldyny i protopiny) działających cholagogum et cholereticum mogą  być rzeczywiście godne polecenia w przypadku niestrawności i łagodnych zaparć.

      4 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #9203 Punkty: 2

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      258 pkt.

      Ze swej strony wypada mi tylko podziękować za te jakże przydatne opracowania i dodać, że podziwiam i doceniam ich twórców, którzy z pewnością włożyli w nie niemało wysiłku. Czuję się zaszczycona, że mogę współuczestniczyć w tym fundamentalnym projekcie jakim jest OF 🙂

      Mam nadzieje, iż moje uwagi nie są odbierane jako wytykanie błędów, bo nie o to chodzi. Chodzi przede wszystkim o rzetelność informacji i niepowielanie omyłek. 🙂

      2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #9300 Punkty: 1

      Konrad Tuszyński mgr farm.
      1K pkt.

      Wszystkie Pani uwagi są bardzo celne i wartościowe i absolutne nikt nie traktuje ich jak wytykanie błędów. Dziękuję za wkład wszystkim komentującym – dzięki komentarzem strona nabiera dynamiki a autorzy są bardziej zmobilizowani do tworzenia lepszej treści.

      Błędów nie sposób uniknąć przy takim tempie jakie obraliśmy, ale z racji tego że baza wiedzy jest internetowa, wszystko można poprawiać i aktualizować. Stąd oprócz daty publikacji pod artykułem jest Data ostatniej aktualizacji, która mówi o tym, czy treść jest na czasie i czy poprawiono ew. błędy.

      1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
    • #9304 Punkty: 2

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      258 pkt.

      Wielki szacun (jak to młodzież teraz mówi :)) dla tych bardzo młodych, zdeterminowanych ludzi, że robią rzeczy, których myśmy nie zdołali zrobić przez …ści, …siąt lat 🙂 Wielka to sztuka wykorzystać w pełni możliwości jakie daje zdobyta wiedza i zdobycze współczesnej techniki. Nie dajcie się!

      2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #40724 Punkty: 2

      Katarzyna Kujawa-Warchala mgr farm.
      23 pkt.

      Sorki za komentarz po tak długim czasie (art z 2016), ale czy nie warto uzupełnić zestawienia o pikosiarczan sodu-Pikopil oraz kwas dehydrocholowy – raphacholin Forte?

      2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #40783 Punkty: 0

      opieka.farm mgr farm.
      100 pkt.

      Dziękujemy! Faktycznie można dodać te leki 🙂

  • #9272 Punkty: 2

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    258 pkt.

    Aż się boję wspomnieć jeszcze o taki preparacie ziołowym Sollievo. Jak Kuba zacznie go rozbierać na części pierwsze  to mamy studiowanie do wieczora :). Nie wiem czy nadal ma status suplementu diety, bo z tego co wiem kilka innych środków tej firmy zyskało już status wyrobu medycznego?

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #9302 Punkty: 0

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1K pkt.

    Sollievo to suplement diety, ale dobrego producenta. W AuF bardzo lubimy Abocę i na pewno ten preparat oraz Melilax powinny znaleźć się w zestawieniu.

    Boldovera i Boldaloin to leki złożone i znajdą się w przeglądzie preparatów na szeroko pojmowaną niestrawność.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

12 Udostępnień
Udostępnij12
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp