Ryzyko związane ze stosowaniem inhibitorów pompy protonowej u osób starszych

Inhibitory pompy protonowej a zwiększone ryzyko infekcji jelit, zapalenia płuc, złamań kości i ... demencji.

Inhibitory pompy protonowej (PPI, ang. proton-pomp inhibitors) są bardzo popularnym wyborem w leczeniu chorób przewodu pokarmowego związanych z nadkwasotą takimi jak choroba wrzodowa czy refluks żołądkowo-przełykowy. Leki te hamują wydzielanie kwasu żołądkowego. Mają również bardzo korzystny profil bezpieczeństwa. Jednak wraz ze wzrostem ich popularności wśród pacjentów, zarówno w formie leków na receptę, jak i OTC, pojawiło się coraz więcej wątpliwości odnośnie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Pacjenci w podeszłym wieku mogą być narażeni na większe ryzyko ze względu na ich specyficzną w tym wieku fizjologię i współistniejące choroby.

Osłabienie kości

Jednym z potencjalnych działań niepożądanych, który został bardziej zbadany jest zwiększone ryzyko złamania kości. Kilka badań obserwacyjnych wykazało związek pomiędzy długoterminowym stosowaniem PPI i zwiększonym ryzykiem złamań zarówno miednicy jak i kręgów. Efekt ten jest szczególnie widoczny u osób, które stosowały PPI przez okres dłuższy niż rok. Prawdopodobny mechanizm działania to zmniejszenie wchłaniania wapnia w żołądku o niższej kwasowości. Metaanaliza tych badań sugeruje, że PPI są łączone z 29% zwiększeniem ryzyka złamań,[1]Gill JM, Player MS, Metz DC. Balancing the risks and benefits of proton pump inhibitors. Ann Fam Med. 2011 May-Jun;9(3):200-2. doi: 10.1370/afm.1269. pełny tekst w tym 31% zwiększeniem ryzyka złamania miednicy i 54% zwiększonym ryzykiem złamania kręgu. Niestety, ta analiza jedynie brała pod uwagę badania obserwacyjne, nie RCT. Badaczom nie udało się również ustalić związku pomiędzy stosowaniem PPI i utratą gęstości mineralnej kości. Pomimo niepewnych danych, FDA wystosowała komunikat bezpieczeństwa na temat prawdopodobnego związku pomiędzy stosowaniem PPI i zwiększonym ryzykiem złamań miednicy, nadgarstka i kręgosłupa.[2]FDA Drug Safety Communication: Possible increased risk of fractures of the hip, wrist, and spine with the use of proton pump inhibitors. pełna treść komunikatu FDA zaleca stosowanie najmniejszej efektywnej dawki przez najkrótszy możliwy czas i to tylko w odpowiednich wskazaniach. Preparaty OTC powinny być stosowane przez okres nie dłuższy niż 14 dni i nie częściej niż 3 razy do roku. Pacjenci z występującymi czynnikami ryzyka złamań i osteoporozy powinni być dokładnie monitorowani. Zaleca się suplementację w wapń i witaminę D. Do czynników ryzyka zaliczamy zaawansowany wiek i równoczesne stosowanie innych leków, takich jak glikokortykosteroidy (GSK) i hormonalna terapia zastępcza (HTZ).[3]Eom CS, Park SM, Myung SK, Yun JM, Ahn JS. Use of acid-suppressive drugs and risk of fracture: a meta-analysis of observational studies. Ann Fam Med. 2011; 9(3): 257-67. abstrakt

Czytaj też:   Test Rysowania Zegara, czyli jak farmaceuta mógłby ocenić zaburzenia pamięci u pacjenta w aptece?

Dalsza część dostępna jedynie dla osób związanych zawodowo z ochroną zdrowia. Zaloguj się.

zamknij

Źródła:   [ + ]

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Dyskusja

Ten temat zawiera 12 odpowiedzi, ma 8 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  Redakcja 1 rok, 2 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #11587 Punkty: 2

    Effiom Uman-Ntuk mgr farm.
    64 pkt.

    Inhibitory pompy protonowej a zwiększone ryzyko infekcji jelit, zapalenia płuc, złamań kości i … demencji.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Ryzyko związane ze stosowaniem inhibitorów pompy protonowej u osób starszych]

    Zapraszam do dyskusji.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #11592 Punkty: 7

    Kasper Uznański lek. med.
    132 pkt.

    Świetnie, że opisujecie ten temat. Obserwuje się epidemię stosowania PPI, za większą część odpowiedzialni są lekarze. Przy dokładnej analizie wskazań przynajmniej 30-40% pacjentów ma stosowany ten lek niepotrzebnie. W warunkach wypisu ze szpitala “z rozpędu” jeszcze więcej. A przynajmniej podanie pacjentowi takich wiadomości jak powyżej może trochę ograniczyć niepotrzebne stosowania leków.

    7 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #11594 Punkty: 3

    Jakub Lenard mgr farm.
    303 pkt.

    Czy to zdanie z ulotki “Służą leczeniu chorób wywołanych nadmierną produkcją kwasu solnego, takie jak zgaga, refluks i wrzody” jest ok? Refluks i zgaga to klasyczny objaw niewystarczającej, a nie nadmiernej produkcji kwasu solnego. Każda ilość każdego kwasu, bez względu na jego pH, podrażni przełyk, czyli problemem jest przyczyna cofania się treści pokarmowej z żołądka, a nie jej nadmierna kwasowość. Maskowanie objawów zgagi przez IPP nie dowodzi tego, że nadkwaśność jest przyczyną.

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #11598 Punkty: 2

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.2K pkt.

    Zgadzam się w 100%.

    Jakub dzięki, zmieniłem na:

    Są stosowane w leczeniu i zapobieganiu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, niwelują zgagę, a także łagodzą objawy związane z refluksem.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #11800 Punkty: 4

    Jakub Lenard mgr farm.
    303 pkt.

    http://www.pharmaceutical-journal.com/20202164.article?utm_campaign=2482_PJ_daily_alert&utm_medium=email&utm_source=Pharmaceutical%20Journal

    IPP i blokery receptora H2 zwiększają ryzyko zapalenia żołądka i jelit o podłożu bakteryjnym.

    “The team calculated a hazard ratio (HR) of 2.72 (95% confidence interval [CI] 2.33, 3.17) for culture-positive diarrhoea (for Clostridium difficile, Campylobacter, Salmonella, Shigella or Escherichia coli) in patients taking acid suppressors compared with unexposed patients for samples submitted from the community.”

    Warto więc uświadomić o konieczności zwiększonej dbałości o mycie rączek, jedzenia, itd.

    4 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #12517 Punkty: 1

    Jadwiga Kornik mgr farm.
    29 pkt.

    a co sądzicie o doraźnym stosowaniu IPP? bo i z takim zaleceniem się spotkałam

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #12525 Punkty: 2

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.2K pkt.

    Doraźne stosowanie IPP zaleca się przy nawrotach dolegliwości w refluksie (GERD). W ChPL esomeprazoli czytamy:

    Po ustąpieniu objawów, w celu kontrolowania przebiegu choroby, można stosować dawkę 20 mg raz na dobę. U osób dorosłych dawka 20 mg raz na dobę może być stosowana doraźnie, w razie potrzeby.

    Jednak jeśli celem jest szybkie leczenie zgagi po posiłku to oczywiście IPP nie będą dobrym wyborem, bo:

    • działają z kilkugodzinnym opóźnieniem,
    • pełny efekt działania rozwija się tylko po zastosowaniu 30-60 min przed posiłkiem (co nie jest równoznaczne z “na czczo”, bo jak pacjent nie zje śniadania to lek też nie zadziała) i…
    • dopiero po 2-3 dniach.

    W USA jest popularne połączenie omeprazolu z wodorowęglanem sodu (Zegerid) i to cudo działa szybciej i dłużej (wodorowęglan ma zabezpieczać omeprazol przed kwasem i cząsteczka omeprazolu uwalnia się w żołądku a nie jelicie i od razu blokuje pompy protonowe), i jest skuteczny przy nocnej nadprodukcji kwasu.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #16225 Punkty: 0

    Jakub Lenard mgr farm.
    303 pkt.

    http://www.pharmaceutical-journal.com/20202406.article?utm_campaign=2483_PJ_weekly_roundup&utm_medium=email&utm_source=Pharmaceutical%20Journal

    “Our results indicate kidney problems can develop silently and gradually over time, eroding kidney function and leading to long-term kidney damage or even renal failure.”

  • #16233 Punkty: 4

    Marcin Walter dr n. med.
    53 pkt.

    W codziennej praktyce stosowanie PPI w GERD nie jest aż tak częste, jak ich podawanie właśnie “osłonowo” przy przepisywaniu NLPZ względnie leków kardiologicznych upośledzających czynność płytek wzgl czynników krzepnięcia, szczególnie u osób powyżej 60 r.ż.
    Co do NLPZ opinia jest tutaj: http://www.mp.pl/reumatologia/ekspert/133725,u-ktorych-pacjentow-stosujacych-przewlekle-nlpz-nalezy-stosowac-ppi
    Natomiast co do leków przeciwpłytkowych i przeciwzakrzepowych (również NOAC) istnieje kilka wersji szczegółowych wytycznych np.: https://ojs.kardiologiapolska.pl/kp/article/viewFile/1365/4547
    A teraz meritum sprawy: jako internista i geriatra obawiam się zasypywania starszych osób nadmiarem medycznej informacji (postulowanych dodatkowych ulotek, poza załączoną do leku), gdyż często pacjentom jest trudno wyselekcjonować dane dotyczące bezpośrednio ich przypadku. Zdarzają się pacjenci zgłaszający się do kontroli, którzy zrezygnowali z zażywania leku, gdyż wyczytali na ulotce o rzadkim działaniu niepożądanym, którego nie chcieliby u siebie. Chodzi mi o jeden, bardzo konkretny aspekt: straszenie wiekowego pacjenta osłabieniem kości po PPI. Takie działanie może pojawić się po LATACH (!) zażywania, tymczasem dla 80-letniej pacjentki, zażywającej Acard, Warfin i np. alendronian następstwa krwawienia do przewodu pokarmowego są o wiele groźniejsze i bardziej bezpośrednie niż potencjalny (!) wpływ na gospodarkę mineralną kośćca za 20 lat.
    Na Świecie (ale – jak zwykle – nie w Polsce, której władze bardziej niepokoi “pigułka dzień po”) przyjęto w relacji lekarz-pacjent zasadę wspólnego podejmowania decyzji (“shared decision making” – zainteresowanych tą zasadą zachęcam do nurkowania w internecie), która to zasada wyparła zarówno dawny, tradycyjny lekarski paternalizm jak i niedawną  zasadę “świadomej zgody pacjenta” na zaproponowane leczenie. Spowodowane to jest olbrzymią ilością informacji medycznej (przede wszystkim w internecie i różnorakich drukach), z której bardzo trudno jest pacjentowi wyważyć ryzyko i wyselekcjonować informacje bezpośrednio dotyczące jego sytuacji.
    Zachęcam do dalszej refleksji.

    4 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #16237 Punkty: 5

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.2K pkt.

    Zdarzają się pacjenci zgłaszający się do kontroli, którzy zrezygnowali z zażywania leku, gdyż wyczytali na ulotce o rzadkim działaniu niepożądanym, którego nie chcieliby u siebie.

    Jeszcze częściej rezygnują z leczenia i NIE zgłaszają się do kontroli, przynajmniej nie do tego samego lekarza. Rekordzista u nas w aptece po 20 latach przyznał się swojemu psychiatrze, że nie stosuje zapisywanego przez niego biperidenu, tylko zdobywany na lewo triheksyfenidyl (podobno żołnierze na misjach to łykają żeby im się ręce na karabinie nie trzęsły, ciekawe jakim kanałem się do to Polski sprowadza, bo Parkopan rejestracji tu nie ma)…

    Rozumiem obawę przed przeładowaniem wiedzą – pełna zgoda. Jednak w tym co robimy bardziej niż o edukację chodzi o tą tzw. “opiekę”. Ulotki i cała opieka farmaceutyczna ma służyć poprawie compliance. Farmaceuta ma z lekarzem mówić jednym głosem. Biorąc PPI za przykład: powyższy artykuł nie jest przeznaczony dla pacjentów. Proszę zobaczyć, jaka jest treść naszej ulotki Co powinieneś wiedzieć o lekach na nadkwaśność? [ulotka] która faktycznie jest rozdawana pacjentom:

    Czy inhibitory pompy protonowej są bezpieczne?
    Tak, jeśli są stosowane odpowiednio. PPI są bardzo dobrze tolerowanymi i skutecznymi lekami. W ulotce przeczytasz o poważnych problemach związanymi ze stosowaniem tych preparatów (np. pękające kości, infekcje jelit, problemy z pamięcią, sercem i nerkami). To NIE są często występujące działania, szczególnie przy niskich dawkach i krótkotrwałym stosowaniu (krótszym niż rok). Zawsze stosuj się do wskazań na opakowaniu preparatu i rad Twojego farmaceuty i lekarza. Wszelkie wątpliwości rozwiązuj wspólnie z nimi.

    Myślę, że nie samo przeładowanie wiedzą jest problemem, ale popularność mało wiarygodnych źródeł tej wiedzy. A dokładnie forów internetowych i portali z “opiniami o lekach” np. sprawdzlek.pl/polprazol/

    W internecie ludzie nie wyczytają co to jest stosunek korzyści do ryzyka:)

    5 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #20509 Punkty: 3

    Jakub Lenard mgr farm.
    303 pkt.

    Jeśli chodzi o ryzyko złamań, to niestety nie trzeba być kobietą w okresie menopauzy czy osobą w podeszłym w wieku z wieloma chorobami współistniejącymi:

    https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/aaop-sfi042617.php

    “Children who used PPIs had a 22 percent increased likelihood of fracture, while children who used both PPIs and H2-blockers had a 31 percent increased likelihood of fracture.”

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #37139 Punkty: 0

    Adrian Magierek mgr farm.
    72 pkt.

    Planujecie może jakiś artykuł/tabelkę, które leki/połączenia faktycznie wymagają gastroprotekcji? Bo to właśnie to wskazanie prowadzi do ich przewlekłego stosowania najczęściej.

  • #37160 Punkty: 0

    Redakcja mgr farm.
    112 pkt.

    Nie planujemy, bo już taka tabela powstała. W rozdziale 5.5. Leki wymagające osłonowego podawania PPI Zeszytów Aptecznych znajduje się takie opracowanie.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej