Zanokcica – postać ostra i przewlekła

Zanokcica (ang. paronychia) rozwija się w wyniku reakcji zapalnej obejmującej wały paznokciowe stóp lub dłoni. Wyróżnia się postać ostrą i przewlekłą. Każda sytuacja, gdzie dochodzi do rozszczelnienia przestrzeni między wałem paznokciowym a płytką paznokcia, może sprzyjać rozwojowi zanokcicy.

Zanokcica (ang./łac. paronychia) rozwija się w wyniku reakcji zapalnej obejmującej wały paznokciowe u stóp lub dłoni. Wyróżnia się jej postać ostrą i przewlekłą. 

Postać ostra zanokcicy

Głównym czynnikiem wywołującym jest bezpośredni uraz, który zaburza ciągłość naskórka wokół paznokcia, umożliwiając lepszy dostęp patogenów do tkanki. Urazy mogą często wynikać z niepozornych codziennych czynności takich jak mycie naczyń, obgryzanie paznokci, czy przycinanie skórek przy paznokciach. Zanokcica może pojawić się również jako następstwo innego uciążliwego problemu – wrastających paznokci. Każda sytuacja, gdzie dochodzi do rozszczelnienia przestrzeni między wałem paznokciowym a płytką paznokcia, może sprzyjać rozwojowi zanokcicy. Bakterie, które najczęściej wywołują zapalenie to gronkowiec złocisty – Staphylococcus aureus, a także Streptococcus pyogenes, Pseudomonas pyocyanea i Proteus vulgaris.

Czytaj też:
Klindamycyna

Objawy zanokcicy ostrej

Zanokcica ostra z rozwiniętym ropniem.[1]Hon A, Prof Amanda Oakley: Paronychia. DermNet New Zealand pełny tekst
 [dostęp 09.06.2017]

W przebiegu ostrej postaci zanokcicy zapalenie obejmuje zwykle tylko jeden paznokieć. Pierwszym objawem, który pojawia się zwykle 2-5 dni po urazie jest rumień. W kolejnym etapie dochodzi do obrzęku, dyskomfortu i tkliwości wałów paznokciowych, którym towarzyszy pulsujący ból.  Z czasem może pojawić się wydzielina ropna pod paznokciem, co w konsekwencji może prowadzić do dystrofii czyli zaburzeń rozwojowych i zmian w płytce paznokciowej. 

Leczenie zanokcicy ostrej

Leczenie zależy od stopnia zaawansowania zapalenia. W przypadku, gdy nie dojdzie jeszcze do pojawienia się ropnia, skuteczne będą okłady lub moczenie w ciepłej wodzie (najlepiej z dodatkiem szarego mydła), płynie Burowa (Aluminii subacetatis solutio) lub occie.[2]Leggit JC. Acute and Chronic Paronychia. Am Fam Physician. 2017 Jul 1;96(1):44-51. abstrakt Aby złagodzić ból można rozważyć zastosowanie paracetamolu lub leku z grupy NLPZ.  Łagodne przypadki mogą być leczone kremem z antybiotykiem np. mupirocyną (Bactroban), gentamycyną (Belogent, w połączeniu z betametazonem), bacytracyną (Altabactin, z neomycyną) lub polimyksyną B (Tribiotic i Maxibiotic z neomycyną i bacytracyną). Połączenie z miejscowym kortykosteroidem może okazać się bardziej skuteczne. 

Jeśli okłady lub podanie antybiotyku i sterydu zewnętrznie nie jest wystarczające, w przypadku wystąpienia poważniejszych zmian, należy rozważyć doustną antybiotykoterapię. Wprowadzając antybiotyk nie należy rezygnować ze stosowania wcześniej wspomnianych okładów. U pacjentów, u których stwierdza się ryzyko ekspozycji na florę jamy ustnej (dotyczy to głównie dzieci, które ssają palce lub osób obgryzających paznokcie w sposób niekontrolowany) należy rozważyć antybiotyki o szerokim spektrum działania takie jak amoksycylina z kwasem klawulanowym (Augmentin), czy klindamycyna (Clindamycin-MIP).

Czytaj też:
Klasyfikacja penicylin + przykłady z rynku

Postać przewlekła zanokcicy

Powtarzające się epizody ostrej zanokcicy mogą doprowadzić do rozwoju postaci przewlekłej.[3]Relhan V, Goel K, Bansal S, Garg VK. Management of Chronic Paronychia. Indian Journal of Dermatology. 2014;59(1):15-20. pełny tekst 

Przyczyny przewlekłej zanokcicy

Przewlekła postać zanokcicy wynika z długotrwałej ekspozycji, przede wszystkim dłoni na środki chemiczne, inne czynniki drażniące lub alergeny. Przyczyną może być częste mycie naczyń bez rękawiczek, przewlekły kontakt z chemikaliami (słabe zasady, kwasy) czy nawet “agresywne” i częste obcinanie skórek przy paznokciach. W takich przypadkach płytka paznokcia “oddziela się” od skóry co stwarza warunki do łatwego dostania się bakterii i grzybów (np. Candida albicans) pod skórę.[4]Relhan V, Goel K, Bansal S, Garg VK. Management of Chronic Paronychia. Indian Journal of Dermatology. 2014;59(1):15-20. pełny tekst Schorzenie to najczęściej odnotowuje się u osób pracujących w zawodzie kucharza, barmana, pracowników pralni, pielęgniarki, a także u osób często przebywających na basenie. Często spotykane jest również w przebiegu cukrzycy. Ponadto warto pamiętać, że postać przewlekła może rozwinąć się z nieleczonej postać ostrej. Do powstania zanokcicy mogą doprowadzić też niektóre leki, np. indynawir (Crixivan – Rpz) czy retinoidy.[5]Relhan V, Goel K, Bansal S, Garg VK. Management of Chronic Paronychia. Indian Journal of Dermatology. 2014;59(1):15-20. pełny tekst

Objawy zanokcicy przewlekłej

Objawy przewlekłej postaci zanokcicy są podobne jak w przypadku postaci ostrej. Różnica jest taka, że mogą obejmować więcej niż tylko jeden palec. Płytka paznokcia staje się pogrubiona i odbarwiona, w ostateczności może dojść do zniszczenia całego paznokcia. 

Leczenie zanokcicy przewlekłej

Przede wszystkim należy unikać narażenia na czynniki wywołujące objawy i wdrożyć leczenie powstałego zapalenia i infekcji. Miejscowo można zastosować lek przeciwgrzybiczy np. terbinafinę (Lamisilat, Tersilat) oraz maść z metyloprednizolonem (Advantan) jako leczenie pierwszego rzutu. W niektórych przypadkach konieczne może okazać się zastosowanie leku przeciwgrzybiczego, działającego ogólnoustrojowo np. itrakonazolu (Orungal, Trioxal), flukonazolu (Flucofast) czy terbinafiny (Myconafine, Zelefion). Leczenie wymaga cierpliwości – zazwyczaj jest długotrwałe i może przeciągnąć się nawet do kilku miesięcy. 

Czytaj też:
Klasyfikacja leków przeciwgrzybiczych + przykłady

Jak zapobiegać zanokcicy?

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia zanokcicy należy:

  • unikać urazów paznokci (nie obgryzać, nie ssać),
  • utrzymywać narażone obszary wokół paznokci w czystości, dbać o higienę paznokci,
  • po myciu zawsze dokładnie wysuszyć ręce i stopy,
  • stosować krem nawilżający po każdym myciu rąk,
  • unikać przewlekłego kontaktu z substancjami drażniącymi, detergentami i wilgocią (można stosować rękawiczki ochronne np. przy myciu naczyń).[6]Relhan V, Goel K, Bansal S, Garg VK. Management of Chronic Paronychia. Indian Journal of Dermatology. 2014;59(1):15-20. pełny tekst 

Bardziej skomplikowane i cięższe w przebiegu przypadki zanokcicy mogą wystąpić u pacjentów z obniżoną odpornością, z cukrzycą czy nieleczonymi infekcjami. W niektórych przypadkach konieczne może okazać się leczenie chirurgiczne.[7]Rigopoulos D., Larios G., Gregoriou S.: Acute and Chronic Paronychia. American Family Physician, 2008; 77(3): 339-346 pełny tekst[8]Rockwell P.: Acute and Chronic Paronychia. Practical Therapeutics, 2001; 63(6): 1113-1116 pełny tekst

mgr farm. Paulina Gorol

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Odbywała staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w latach 2016/17.

[artykuły] [nawiąż kontakt]


Źródła:   [ + ]

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Ten temat zawiera 2 odpowiedzi, ma 3 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Redakcja 1 rok, 1 miesiąc temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #34690 Punkty: 0

    Paulina Gorol mgr farm.
    12 pkt.

    Zanokcica (ang. paronychia) rozwija się w wyniku reakcji zapalnej obejmującej wały paznokciowe stóp lub dłoni. Wyróżnia się postać ostrą i przewlekłą. Każda sytuacja, gdzie dochodzi do rozszczelnienia przestrzeni między wałem paznokciowym a płytką paznokcia, może sprzyjać rozwojowi zanokcicy.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Zanokcica – postać ostra i przewlekła]

    Zapraszam do dyskusji.

  • #34691 Punkty: 2

    Tomasz Rodacki mgr farm.
    53 pkt.

    “Miejscowo można zastosować lek przeciwgrzybiczy np. itrakonazol (Lamisilat, Tersilat) ” Autorka na pewno miała na mysli terbinafinę 😉

    Artykuł jak zwykle pomocny.

    Pozdrawiam.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #34694 Punkty: 1

    Redakcja mgr farm.
    108 pkt.

    Tak, wkradł się błąd. Już poprawione. Przepraszamy i dziękujemy za czujność.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej