Żelazo – jakich informacji udzielić o stosowaniu i interakcjach?

Pacjent, który wcześniej nie przyjmował preparatów z żelazem, powinien być świadomy możliwości wystąpienia u niego metalicznego posmaku, nudności, wzdęć, zaparć, biegunki lub wymiotów. Nietolerancja preparatów żelaza pojawia się w 70% pacjentów przyjmujących doustne preparaty.

Żelazo to jeden z najważniejszych mikroelementów potrzebnych do funkcjonowania organizmu -  m.in jest niezbędnym składnikiem hemoglobiny, dzięki której transportowany jest tlen w organizmie. Niedobór żelaza może prowadzić do anemii  z niedoboru żelaza, która jest najczęstszą odmianą niedokrwistości. Co musimy widzieć o żelazie?

Przyczyny niedoboru żelaza 

Leczenie niedoboru żelaza rozpoczyna się w pierwszej kolejności od zidentyfikowania przyczyny niedoboru i jej usunięcia

  1. Najczęstszą przyczyną niedoboru żelaza jest utrata krwi spowodowana przewlekłymi krwawieniami np. z przewodu pokarmowego (choroba wrzodowa, hemoroidy), nieprawidłowymi krwawieniami z dróg rodnych, dróg moczowych, układu oddechowego i po urazach. Z tej przyczyny niedobór pojawia się też u wielokrotnych dawców krwi.
  2. Przy zwiększonym zapotrzebowaniu na żelazo np. w II i III trymestrze ciąży, w laktacji, w okresie szybkiego wzrostu, dojrzewania. Wiele ciężarnych wymaga suplementowania żelaza, zwłaszcza od 20. tygodnia ciąży. Konsekwencją niedoboru żelaza może być przedwczesny poród, niedokrwistość noworodków, niska masa urodzeniowa dziecka.
  3. Zaburzenia wchłanianie żelaza w wyniku operacji usunięcia części jelita lub żołądka, w przebiegu celiakii, zapalenia żołądka, przewlekłych biegunek, diety ubogobiałkowej lub bogatej w substancje upośledzające wchłanianie żelaza (fosforany, szczawiany, fityniany, tanina, związki wapnia i inne).
  4. Niedobór żelaza w diecie może pojawić się u niemowląt i małych dzieci, które karmione są wyłącznie pokarmem mlecznym nieuzupełnionym w żelazo.  U osób dorosłych niedobór żelaza wynikający z diety jest rzadki, jednak może pojawić się np. w wyniku stosowania diety wegetariańskiej lub wegańskiej oraz radykalnego odchudzania.

Dalsza część dostępna jedynie dla osób związanych zawodowo z ochroną zdrowia. Zaloguj się.

zamknij

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Dyskusja

Ten temat zawiera 12 odpowiedzi, ma 9 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  Maria Kowalczuk 8 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #15533 Punkty: 3

    Alicja Cieślar mgr farm.
    69 pkt.

    Pacjent który wcześniej nie przyjmował preparatów z żelazem powinien być świadomy możliwości wystąpienia u niego metalicznego posmaku, nudności, wzdęć, zaparć, biegunki lub wymiotów. Nietolerancja preparatów żelaza pojawia się w 70% pacjentów przyjmujących doustne preparaty.(…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Żelazo – jakich informacji udzielić o stosowaniu i interakcjach?]

    Zapraszam do dyskusji.

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #15681 Punkty: 0

    Julia Kot tech. farm.
    6 pkt.

    A co można zaproponować pacjentowi jak żelaza nie może odstawić, a ma zaparcia? Coś na przeczyszczenie? Czy błonnik wystarczy?

    • #15705 Punkty: 0

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      324 pkt.

      Wchłanianie żelaza może być zmniejszone przy jednoczesnym spożywaniu herbaty, kawy, jajek, produktów mlecznych, chleba razowego, płatków zbożowych oraz pokarmów bogatych w błonnik. Pacjenci nie muszą rezygnować całkowicie z tych składników, wystarczy ich ograniczenie i odpowiedni czas podania leku. Poinformuj pacjenta by nie spożywał przed zażyciem tabletki żelaza lub łącznie z nią m.in. żywności bogatej w wapń, otrębów, zbóż, nasion roślin strączkowych, kawy, herbaty i pokarmów bogatotłuszczowych. Uwaga ta ważna jest szczególnie w przypadku preparatów do rozpuszczania w płynie, takich jak np Actiferol w postaci saszetek z proszkiem.

      Alicja pięknie nam tu napisała, na drugiej stronie opracowania, o upośledzonym wchłanianiu żelaza w obecności błonnika 🙂

    • #15719 Punkty: 4

      Alicja Cieślar mgr farm.
      69 pkt.

      Środki przeczyszczające nie są wskazane jako pierwsza linia obrony.  Żelazo przy anemii przyjmowane jest raczej przez dłuższy okres czasu, dlatego tak długie stosowanie środków przeczyszczających mogłoby “rozleniwić” czynność jelit. Błonnik ma tu swoje miejsce, jednak, tak jak wspomniano powyżej, ważna jest pora jego podania. Najlepszą opcją wydaję się  przyjmowanie żelaza z pokarmem, od czego można zacząć i, jeśli to nie pomoże, próba zmiany preparatu żelaza na inny.

      4 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #16216 Punkty: 2

    Marta Słocińska mgr farm.
    6 pkt.

    Czekam z niecierpliwością na opracowanie dotyczące preparatów!

    Ciekawi mnie też czy autorka natknęła się może na informację do jakiego stopnia upośledzone jest wchłanianie żelaza przyjmowanego z posiłkiem? Przy czym rozumiem oczywiście, że to zależy od składu posiłku… Sama mam zalecenie suplementacji żelaza w ciąży, jednak ze względu na problemy z tolerancją przyjmuję je podczas posiłku – pomimo świadomości, że to zmniejsza wchłanianie – a naprawdę trudno jest skomponować wartościowy posiłek BEZ wszystkich wymienionych w tekście składników 😉 Efekty suplementacji są mimo to bardzo zadowalające…

     

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #16241 Punkty: 0

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.2K pkt.

    Autorka już popełniła kontynuację, zapomniałem podlinkować w art nr 1:) Czytaj TU.

    Co do biodostępności, nie natrafiliśmy na rozstrzygające dane, bo to zależy od soli Fe, stanu chorobowego, diety, składników w diecie (fityniany, itd.). Nie wiemy więc, o ile % biodostępność spada w jakim przypadku, wiadomo jednak że najbardziej wiarygodne źródła (np. cytowany UpToDate) zaleca podawanie z posiłkiem w razie nietolerancji.

  • #17012 Punkty: 0

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    324 pkt.

    Zastanawiam się, czy infestacje pasożytnicze  znacząco mogą wpłynąć na niedobór żelaza w organizmie?

  • #33317 Punkty: 6

    Jakub Lenard mgr farm.
    310 pkt.

    Nie ma dowodów na to, że przy większym niedoborze podawanie więcej żelaza codziennie jest skuteczniejsze. Im częściej i więcej, tym większa synteza hepcydyyy i mniejsza absorpcja żelaza. Więc paradoksalnie przy podawaniu małych dawek co drugi dzień absorpcja może być większa o kilkadziesiąt procent niż przy obecnie stosowanych schematach. I tolerancja jest o wiele lepsza.

    6 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #33665 Punkty: 3

    Agnieszka Żur mgr farm.
    103 pkt.

    Bardzo ciekawe. A jak to tego będzie się mieć postać – czy te o przedłużonym uwalnianiu będą nadal preferowane?

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #52692 Punkty: 2

    Olga Sierpniowska mgr farm.
    12 pkt.

    Czy ktoś spotkał się z kaszlem, jako objawem niepożądanym po stosowaniu preparatu żelaza (konkretnie Feroplex)? Teoretycznie można by to wiązać z podrażnieniem śluzówki gardła lub przełyku przez preparat, ale w tym akurat przypadku ulotka o tym milczy. Informacje o zagrożeniu można natomiast znaleźć przy preparatach leczniczych i dotyczy to raczej sytuacji przypadkowego zachłyśnięcia tabletką –> ryzyko wystąpienia wrzodów i zwężenia oskrzeli, jeśli tabletka dostanie się do dróg oddechowych. “Może to skutkować uporczywym kaszlem, wykrztuszaniem krwi i (lub) uczuciem braku oddechu, nawet jeśli zachłyśnięcie miało miejsce kilka dni do kilku miesięcy przed wystąpieniem tych objawów.”

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #52709 Punkty: 1

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      324 pkt.

      Kiedyś czytałam coś na temat wtórnego utonięcia. “Wtórne utonięcie może wystąpić zarówno wskutek podtopienia jak i zachłyśnięcia.” To tak na szybko 🙁

      1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
      • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 8 miesiące temu przez  Maria Kowalczuk.
  • #52707 Punkty: 3

    Magdalena Pelczarska mgr farm.
    122 pkt.

    Ciekawe. Nie spotkałam się z tym.

    Słyszałam za to o zupełnie przeciwnym działaniu żelaza. 🙂 Istnieją doniesienia, że suplementacja żelazem może być skuteczna w leczeniu kaszlu przewlekłego także kaszlu będącego efektem ubocznym IKA.

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11509470

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23067033

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.