Zespół długiego QT i torsade de pointes (TdP). Jakie leki zwiększają ryzyko?

Leki wydłużające QT pisane są przez lekarzy różnych specjalizacjacji (psychiatra, internista, kardiolog, lekarz rodzinny...) i czasem dopiero w aptece istnieje możliwość wychwycenia interakcji.

Wiele powszechnie stosowanych leków może wywoływać rzadkie, ale poważne i potencjalnie śmiertelne działania niepożądane. Jednym z takich groźnych dla życia efektów ubocznych (ADR) jest nabyty zespół długiego QT oraz tzw. balet serca (TdP). Z tymi terminami spotykamy się na co dzień czytając choćby ChPL lub ulotki leków, jednak nie każdy rozumie, co właściwie oznaczają. W artykule poruszone są zagadnienia wymagające przypomnienia podstaw fizjologii - jeśli jednak nie chcesz się w nie zagłębiać, zapamiętaj najważniejsze:

  • zespół długiego QT (LQTS) to nieprawidłowości w EKG, których przyczyną są zaburzenia rytmu serca,
  • prowadzi do migotania komór oraz słynnego torsade(s) de pointes (TdP) (czyt. torsad depuant), które przy braku czynności reanimacyjnych, kończy się śmiercią,
  • zespół może być wrodzony (wówczas jest to mutacja kanałów jonowych) lub nabyty (jako działanie niepożądane leków),
  • wzrost ryzyka zależy od dawki!
  • im więcej leków wydłużających QT, tym większe ryzyko wystąpienia arytmii,
  • ryzyko możesz minimalizować sprawdzając, czy pacjent nie stosuje kombinacji leków wydłużających QT (tabela poniżej),
  • jeśli leków nie można odstawić, wskazane jest wykonanie EKG po włączeniu kolejnego leku.

Dalsza część dostępna jedynie dla osób związanych zawodowo z ochroną zdrowia. Zaloguj się.

zamknij

Czytaj też:   Interakcje statyn z antybiotykami [Case #35]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Dyskusja

Ten temat zawiera 11 odpowiedzi, ma 7 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  Konrad Tuszyński 6 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #10769 Punkty: 3

    Emilia Blaski mgr farm.
    32 pkt.

    Leki wydłużające QT pisane są przez lekarzy różnych specjalizacjacji (psychiatra, internista, kardiolog, lekarz rodzinny…) i czasem dopiero w aptece istnieje możliwość wychwycenia interakcji.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Zespół długiego QT i torsade de pointes (TdP)]

    Zapraszam do dyskusji.

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #10981 Punkty: 9

    Magdalena Burkacka student
    9 pkt.

    W artykule wspominacie o cisapridzie…

    W wielu źródłach podane są informacje o wycofaniu cisapridu z obrotu.
    We wrześniu odbywałam praktyki w klinice jednego z warszawskich szpitali pediatrycznych, gdzie jednym ze stosowanych leków był Gasprid (cisaprid). Pani doktor zlecała podanie leku w przypadkach gdy inne leki, w tym wskazaniu, nie skutkowały. Zlecenie poprzedzało badanie EKG, w przypadku braku zaburzeń rytmu, lek  podawano.
    Informacje do jakich udało mi się dotrzeć.
    W 2000 roku w wielu państwach wycofano/ ograniczono do określonych przypadków stosowanie cisapridu z powodu zaburzeń rytmu serca oraz przypadków nagłych śmierci.
    Informacje te znalazły odzwierciedlenie w wytycznych ESPGHAN (European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition) i NASPGHAN (North American Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition) z 2009 roku – Pediatric Gastroesophageal Reflux Clinical Practice Guidelines.
    (Info na stronie 18: http://www.naspghan.org/files/documents/pdfs/position-papers/FINAL%20-%20JPGN%20GERD%20guideline.pdf)
    Lista państw, w których ograniczono stosowanie cisapridu: http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Js2203e/2.12.html#Js2203e.2.12
    Nie ma wśród nich Polski. Na naszym rynku dostępny jest  Gasprid tabletki 5 mg i 10 mg. Zarejestrowany w procedurze narodowej. Z danych z ChPL wynika, że data ostatniego przedłużenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu to 18.06.2013r. Idąc tym tropem sprawdziłam wykazy DGL NFZtu (http://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/komunikat-dgl,6943.html)
    Kody EAN:  Gasprid 10 mg: 5909990732418, Gasprid 5 mg : 5909990876822 (http://pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/ProduktSzczegoly.aspx?id=7741
    http://pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/ProduktSzczegoly.aspx?id=10189)
    Od stycznia do września 2016 ilość zrefundowanych opakowań jednostkowych oraz kwoty refundacji wynosiły odpowiednio:
    Gasprid 10 mg: 524,00 szt., 10449,49 zł
    Gasprid 5 mg: 550,00 szt., 7652,19 zł
    Poniżej link do strony z preparatami cisapridu w innych państwach, 260 produktów. http://www.ndrugs.com/?s=Cisapride&showfull=1&notran=1
    Może ktoś znalazł inne informacje na ten temat? 🙂

    9 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #11054 Punkty: 0

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    314 pkt.

    Pozwoliłam sobie zacytować wypowiedź Konrada w wątku dotyczącym SSRI:

     

    Pani Mario, jeśli pacjent doświadcza dysfunkcji seksualnych po lekach antydepresyjnych, można zaproponować takie rozwiązania:

    Poinformować, że są leki równie skuteczne, a dysfunkcji nie powodują. Chodzi tu głównie o bupropion (Wellbutrin XR), jeśli tylko pacjenta stać na taką terapię, warto przedyskutować to z lekarzem. Tańszą opcją jest moklobemid, ale to jest IMAO, a więc dochodzi ryzyko słynnych interakcji, m.in. z serami.
    Wyjaśnić, że dysfunkcja wynika ze stosowania SSRI – bo może tego nie wiedzieć! W razie czego różne leki z tej grupy w różnym stopniu hamują libido:

    …jak widać im tańsze, tym gorsze

    Wydać sildenafil – który jak najbardziej stosuje się nawet razem z SSRI. Był nawet duży przegląd systematyczny (Cochrane!) na ten temat (Strategies for managing sexual dysfunction induced by antidepressant medication). Także śmiało, jeśli tylko nie ma przeciwwskazań. Dodam, że u pań skuteczny okazał się bupropion w leczeniu obniżonego libido po SSRI.
    Jedna z naszych aptek jest przy przychodni psychiatrycznej więc leki psychotropowe mamy „ogarnięte”. Dla farmaceuty sama radość, interakcja na interakcji, problemy z compliance, itd.

    Zespół długiego QT wywołany może być również przez Sildenafil i niektóre leki przeciwdepresyjne (str.45)

    http://rettsyndrome.pl/wp-content/uploads/2014/12/Zespol_wydluzonego_QT.pdf

    Powiem szczerze, że w kontekście tych dwóch opracować czuję się jeszcze bardziej onieśmielona 🙁

     

     

  • #11059 Punkty: 1

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.2K pkt.

    Sildenafil nie wydłuża QT, a tym bardziej nie wywoła TdP, co jest wnioskiem z ok 200 publikacji ([1]). A brano po uwagę nawet dawki 800mg… Były może 2 przypadki wydłużonego QT, ale u pacjentów stosujących też inne leki, m.in. … cisapryd.

    Magda dziękuję za wyczerpujący komentarz na temat dostępności cisapridu, artykuł poprawiony:)

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #37983 Punkty: 1

    Katarzyna Kujawa-Warchala mgr farm.
    30 pkt.

    Zabrakło leków przeciwhistaminowych-cetryzyny, loratadyny, feksofenadyny.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #37985 Punkty: 1

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.2K pkt.

    Bardzo proszę o źródła. To dość poważny zarzut w stosunku do tak popularnych i bezpiecznych leków 🙂 Wg ChPL:

    Cetyryzyna

    W badaniu kontrolowanym placebo cetyryzyna podawana w dużej dawce 60 mg na dobę przez 7 dni nie powodowała statystycznie znamiennego wydłużenia odstępu QT.

    Feksofenadyna

    U pacjentów z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa, którym podawano feksofenadyny chlorowodorek w dawkach do 240 mg dwa razy na dobę przez okres 2 tygodni, nie stwierdzono, w porównaniu z placebo, istotnych zmian odstępu QTc. Nie stwierdzono również istotnych zmian odstępu QTc u zdrowych ochotników, którym podawano chlorowodorek feksofenadyny w dawkach do 60 mg dwa razy na dobę przez 6 miesięcy, 400 mg dwa razy na dobę przez 6½ dnia i 240 mg raz na dobę przez okres 1 roku, w porównaniu do placebo. Feksofenadyna w stężeniach 32 razy większych niż stężenia terapeutyczne u ludzi nie wpływała na wolne kanały potasowe sklonowane z komórek mięśnia sercowego człowieka.

    I loratadyna – podobnie [raport].

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #37987 Punkty: 3

    Katarzyna Kujawa-Warchala mgr farm.
    30 pkt.

    Dzięki za odpowiedź.

    Pamiętam z wykładów takie sformułowanie, że niektóre p/histaminowe (cetyryzyna,loratydyna, feksofenadyna) wydłużają QT, ale do źródeł już się nie dokopię.

    W kamsofcie często wyskakują interakcje cetyryzyny, loratydyny np z formoterolem ->ryzyko wydłużenia QT.

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #37995 Punkty: 3

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.2K pkt.

    Formoterol faktycznie wydłuża QT i wchodzi w interakcje z terfenadyną, astemizolem i jeszcze jakimś innym wycofanym antyhistaminikiem. Niestety analizator Kamsoft nie jest wiarygodnym źródłem wiedzy o interakcjach. O tym problemie pisaliśmy TU.

    Co do wykładów, podzielę się fragmentem nowych wytycznych dla autorów w naszej firmie:

    W tworzeniu treści nie wspieraj się i nie cytuj takich źródeł informacji jak:
    a.        Dyskusje na forach internetowych i mediach społecznościowych.
    b.       Niepoparte faktami opinie lekarzy, farmaceutów czy pracowników naukowych.
    c.        Materiały marketingowe producentów.
    d.       Notatki ze studiów.
    e.        Slajdy prezentacji nieopatrzone źródłami.
    f.         Materiały ze szkoleń dla farmaceutów
    g.       Strony o zdrowiu dla pacjentów.
    h.       Strony z nowinkami w branży (np. rynekaptek.pl, mgr.farm, farmacja.pl).
    i.         Strony internetowe tworzone dla reklamy leków i suplementów diety (np. pfm.pl, aptekarz.pl, farmacjapraktyczna.pl).

    Bardzo tego pilnujemy 🙂

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #49719 Punkty: 1

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    314 pkt.

    A czy wstrzymany w o obrocie decyzją GIF fenspiryd, nie zasłużył sobie na miejsce w tabelce?

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
    • #49746 Punkty: 2

      Magdalena Pelczarska mgr farm.
      120 pkt.

      Świetne wyjaśnienie tego, o co w zasadzie chodzi z tym wycofaniem fenspirydu i czy faktycznie jest się czego obawiać, jeśli chodzi o zaburzenia rytmu serca można znaleźć w artykule, który właśnie pojawił się na portalu: O co chodzi ze wstrzymaniem fenspirydu?  🙂

      2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #51682 Punkty: 1

    Agnieszka Mikołajczyk tech. farm.
    1 pkt.

    W artykule zabrakło metylofenidatu. Ostatnio widzę dość często kombinacje medi czy concerty z rispoleptem. W artykule zabrakło metylofenidatu. Ostatnio widzę dość często kombinacje medi czy concerty z rispoleptem w farmakoterapii ADHD z napadami aagresji.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
    • #51783 Punkty: 2

      Konrad Tuszyński mgr farm.
      1.2K pkt.

      Lista leków, które mogą wydłużać QT, jest znacznie dłuższa. Jak widać po załączonej tabeli. 🙂

      2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
      Załączniki:
      You must be logged in to view attached files.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej