fbpx

Pacjentka paląca tytoń i stosująca antykoncepcję – Case study

Autor:
mgr farm.
Publikacja: 04/03/2024
Białe tabletki.
Białe tabletki.
Co poradzić pacjentce stosującej antykoncepcję i palącej papierosy, która zgłasza się do apteki z uporczywym kaszlem?

Zagadnienia:

Spis treści

Treść przeznaczona tylko dla pracowników ochrony zdrowia. Zaloguj się.

19-letnia pani Magda zgłasza się do apteki z silnym, przewlekłym, suchym kaszlem, który utrzymuje się od kilku tygodni. Prosi o preparat „na przeziębienie”, ponieważ od dwóch dni odczuwa również bóle mięśni oraz silny ból głowy.

Pacjentka nie skarży się na inne typowe objawy infekcji dróg oddechowych, takie jak katar i poczucie zatkanego nosa. Z krótkiej rozmowy wynika dodatkowo, że pani Magda pali tytoń.

Wywiad i obserwacje

Z wywiadu przeprowadzonego z pacjentką wynika, że:

  • 4 miesiące temu zaczęła stosować doustną dwuskładnikową antykoncepcję nowej generacji (Yasmin, Vibin),
  • Bóle mięśni zlokalizowane są w obrębie nóg, pacjentka nie narzeka natomiast na bóle mięśni rąk, szyi lub tułowia,
  • Pacjentka pali tytoń, około jednej paczki papierosów dziennie.

Interwencja

Pacjentce wyjaśniono, że objawy, które zgłasza, mogą świadczyć o żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej, popularnie zwanej zakrzepicą. Zalecono natychmiastowe odstawienie tabletek antykoncepcyjnych i pilną konsultację z lekarzem. Wytłumaczono, że objawy takie jak kaszel, zaczerwienienie i ból nóg, duszności oraz bóle głowy mogą świadczyć o zatorowości żył, a doustna antykoncepcja hormonalna zwiększa ryzyko tego typu incydentów 3-9-krotnie. Dodatkowo, ryzyko wystąpienia zakrzepicy wzrasta u pacjentek stosujących tytoń.[1][2]

Jako że wiek, palenie tytoniu oraz antykoncepcja hormonalna należą do czynników ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej, zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego z 2014 roku, u kobiet palących powyżej 35. roku życia dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna jest przeciwskazana. Takim pacjentkom należy stanowczo odradzić palenie, lub w przypadku, gdy jest to niemożliwe, zalecić zastosowanie alternatywnej formy antykoncepcji, np. prezerwatyw lub antykoncepcji wewnątrzmacicznej. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization) z 2015 roku pacjentki palące tytoń mogą stosować jednoskładnikową doustną antykoncepcję hormonalną, tzw. minipigułki, niezależnie od wieku .[3][4]

Chociaż powstanie zatoru jest możliwe niezależnie od czasu trwania terapii, takie ryzyko jest największe w ciągu pierwszego roku, a zwłaszcza 3 pierwszych miesięcy terapii. Dodatkowo, antykoncepcja dwuskładnikowa stosowana przez pacjentkę, związana jest z wyższym ryzkiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w porównaniu do jednoskładnikowych preparatów zawierających gestageny.[4]

Panią Magdę zapewniono, że na rynku dostępnych jest wiele różnych form antykoncepcji, jak np. minipigułki czy wkładki wewnątrzmaciczne, które nie wiążą się z tak wysokim ryzykiem wystąpienia objawów zakrzepicy oraz że potencjalne niepowodzenie w przypadku doustnej antykoncepcji hormonalnej nie powoduje obniżenia jakości życia seksualnego.

Pacjentka zdecydowała się skontaktować z lekarzem tego samego dnia oraz odstawić doustną antykoncepcję, jako że w jej rodzinie „mamy i babcie miały problemy z żyłami”, i jest zaniepokojona faktem, że może to zwiększać ryzyko wystąpienia objawów zakrzepicy.

Piśmiennictwo

  1. Trenor, C. C., 3rd, Chung, R. J., Michelson, A. D., Neufeld, E. J., Gordon, C. M., Laufer, M. R., & Emans, S. J. (2011). Hormonal contraception and thrombotic risk: a multidisciplinary approach. Pediatrics, 127(2), 347–357. https://doi.org/10.1542/peds.2010-2221
  2. Keenan, L., Kerr, T., Duane, M., & Van Gundy, K. (2018). Systematic Review of Hormonal Contraception and Risk of Venous Thrombosis. The Linacre quarterly, 85(4), 470–477. https://doi.org/10.1177/0024363918816683
  3. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. (2014). Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące wskazań i bezpieczeństwa stosowania antykoncepcji hormonalnej oraz wewnątrzmacicznej. Dostęp: 12.08.2022.
  4. World Health Organization. (2015). Medical eligibility criteria for contraceptive use. Dostęp: 12.08.2022.

Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
FB
Twitter/X
LinkedIn
WhatsApp
Email
Wydrukuj

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x

Zaloguj się