fbpx

wszystkie >

Czy odradzać zakup witaminy D pacjentowi, jeśli ten nie mierzył jej poziomu?
▲ Czy odradzać zakup witaminy D pacjentowi, jeśli ten nie mierzył jej poziomu?

Czy odradzać zakup witaminy D pacjentowi, jeśli ten nie mierzył jej poziomu? [Q&A]

mgr farm.

Redaktor w 3PG.

Rosnąca chęć suplementacji witaminą D w populacji ogólnej oraz dostępność witaminy D bez recepty stwarza ryzyko jej niekontrolowanego stosowania i w efekcie wystąpienia egzogennej hiperwitaminozy D.

Pytanie czytelnika

Czy odradzać zakup witaminy D pacjentowi, jeśli ten nie mierzył jej poziomu?

Krótka odpowiedź

Tak, opierając się na wytycznych, powinniśmy odradzić pacjentowi zakup witaminy D, jeśli ten nie mierzył stężenia jej metabolitu we krwi.

Wyjaśnienie

Ocena wyniku badania 25(OH)D w surowicy krwi pozwala ustalić indywidualnie dla każdego pacjenta optymalne, bezpieczne dawkowanie oraz jest wyznacznikiem efektywności profilaktyki i leczenia. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi Polskiego Zespołu Ekspertów we współpracy z Europejskim Towarzystwem Witaminy D rozpoczęcie suplementacji i leczenia witaminą D powinno być poprzedzone oznaczeniem jej metabolitu wątrobowego w surowicy krwi, czyli 25(OH)D. Wynik badania należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. Zasadne jest zatem zalecanie badania poziomu metabolitu witaminy D nie tylko pacjentom w grupie ryzyka, ale również populacji ogólnej, aby uniknąć zbędnej suplementacji i ograniczyć możliwe działania niepożądane związane z reakcją nadwrażliwości na witaminę D  i przedawkowaniem.

Zobacz też kalkulator: Witamina D3 – przelicz µg na IU

Nadmierna i niekontrolowana suplementacja witaminy D może prowadzić do hiperkalcemii i hiperkalciurii. Objawy kliniczne zatrucia witaminą D manifestują się zmęczeniem, osłabieniem, splątaniem, zaburzeniami koncentracji, sennością, apatią, wymiotami, zaparciami i skróceniem odstępu QT.[1] Pomimo prawidłowej suplementacji witaminą D istnieje ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości na nią. Mechanizm nadwrażliwości na witaminę D jest związany z upośledzonym katabolizmem 25(OH)D i 25(OH)2D na skutek mutacji CYP24A1 genu kodującego 24-hydroksylazę. 24-hydroksylaza jest enzymem odpowiedzialnym za degradację zarówno 25(OH)D, jak i i 25(OH)2D, zatem dysfunkcja jej aktywności może powodować zwiększone stężenie 1,25(OH)2D w surowicy i w konsekwencji prowadzić do ciężkiej hiperkalcemii. Reakcja nadwrażliwości może być również wynikiem mutacji SLC34A1, genu kodującego kotransporter fosfaranu sodu w nerkach, co wiąże się bezpośrednio z nadmierną syntezą 1,25(OH)2D w organizmie. Mutacje te w enzymach metabolizujących witaminę D, mogą prowadzić do zwiększonej wrażliwości na standardową suplementację witaminą D, a nawet endogennego zatrucia witaminą D przebiegającego z hiperkalcemią, hiperkalciurią i przewlekłą niewydolnością nerek. Zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości na witaminę D obejmuje pacjentów z zaburzeniami ziarniniakowymi (czyli np. sarkoidozą, gruźlicą i grzybicami), niektórymi chłoniakami, idiopatyczną hiperkalcemią niemowlęcą i zespołem Wiliamsa-Beurena.[2] Warto zaznaczyć, że mutacje CYP24A1, które powodują utratę funkcji 24-hydroksylazy, mogą objawiać się dopiero w wieku dorosłym. Nadmierne spożycie witaminy D w połączeniu z jej długim okresem półtrwania w tkankach może prowadzić do jej akumulacji w organizmie, co z kolei zwiększa ryzyko wystąpienia wapnicy nerek.

Rosnąca chęć suplementacji witaminą D w populacji ogólnej oraz dostępność witaminy D bez recepty stwarza ryzyko jej niekontrolowanego stosowania i w efekcie wystąpienia egzogennej hiperwitaminozy D.[3]  Dlatego w celu optymalizacji bezpieczeństwa samodzielnego suplementowania witaminy D GIS zaleca umieszczanie na opakowaniach suplementów diety zawierających witaminę D oznakowania z ostrzeżeniem: “Przed zastosowaniem wskazane jest wykonanie badania 25(OH)D we krwi oraz konsultacja wyniku badania z lekarzem lub farmaceutą.”[4]

Aktualne zalecenia suplementacji witaminy D omówiono w poniższych opracowaniach:

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Rusińska, A. i in. Vitamin D Supplementation Guidelines for General Population and Groups at Risk of Vitamin D Deficiency in Poland-Recommendations of the Polish Society of Pediatric Endocrinology and Diabetes and the Expert Panel With Participation of National Specialist Consultants and Representatives of Scientific Societies-2018 Update. Front Endocrinol. 2018 May 31;9:246. pełny tekst
  2. Marcinowska-Suchowierska, E., Kupisz-Urbańska, M., Łukaszkiewicz, J., Płudowski, P., & Jones, G. (2018). Vitamin D Toxicity – A Clinical Perspective. Frontiers in endocrinology, 9, 550. pełny tekst
  3. Amrein, K., Scherkl, M., Hoffmann, M., Neuwersch-Sommeregger, S., Köstenberger, M., Tmava Berisha, A., Martucci, G., Pilz, S., & Malle, O. (2020). Vitamin D deficiency 2.0: an update on the current status worldwide. European journal of clinical nutrition, 74(11), 1498–1513. pełny tekst
  4. Zespół do spraw suplementów diety, (22.05.2019). Uchwała nr 4/2019. pełny tekst .pdf

Zadaj swoje pytanie

Masz problem z receptą, z trudnym przypadkiem, czy chcesz po prostu pogłębić swoją wiedzę? Zadaj pytanie naszej redakcji. Odpowiemy drogą mailową, a interesujące odpowiedzi zostaną opublikowane w sekcji Pytania i odpowiedzi.
Cytuj ten artykuł jako:
Patrycja Kubas, Czy odradzać zakup witaminy D pacjentowi, jeśli ten nie mierzył jej poziomu? [Q&A], Portal opieka.farm (https://opieka.farm/pytania/czy-odradzac-zakup-witaminy-d-pacjentowi-jesli-ten-nie-mierzyl-jej-poziomu-qa/) [dostęp: 27 września 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Komentarze

Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
REKLAMA
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry

Kurs na www.farmaceuta.pro:

Opieka farmaceutyczna w astmie i POChP

Zobacz przykładową lekcję