fbpx

wszystkie >

Preparaty na poprawę jakości nasienia to w większości suplementy diety zawierające wyciągi roślinne.
▲ Preparaty na poprawę jakości nasienia to w większości suplementy diety zawierające wyciągi roślinne.

Jakie preparaty mogą faktycznie podnieść jakość nasienia? [Q&A]

Składniki suplementów, które były badane klinicznie w tym wskazaniu to antyoksydanty, takie jak witamina C, witamina E, cynk, selen, kwas foliowy, astaksantyna, N-acetylocysteina i likopen, a także olej z czarnuszki siewnej, ashwagandha, imbir, korzeń maca, L-karnityna, koenzym Q10 i witamina D.
mgr farm.

Ostatnia aktualizacja: 11 października 2021

Pytanie czytelnika

Jakie składniki preparatów dostępnych w obrocie można mają udowodniony korzystny wpływ na parametry parametry męskiego nasienia, takie jak ruchliwość i prawidłowa budowa plemników? I czy istnieją skuteczne w tym wskazaniu zalecenia niefarmakologiczne?

Krótka odpowiedź

Składniki suplementów, które były badane klinicznie w tym wskazaniu to antyoksydanty, takie jak witamina C, witamina E, cynk, selen, kwas foliowy, astaksantyna, N-acetylocysteina i likopen, a także olej z czarnuszki siewnej, ashwagandha, imbir, korzeń maca, L-karnityna, koenzym Q10 i witamina D. Badania były jednak prowadzone na niewielkich próbach.

Co do drugiego pytania, wykazano korzystny wpływ zdrowego trybu życia na jakość nasienia i poziom testosteronu. Do niekorzystnie działających czynników należą przewlekły stres psychiczny i palenie papierosów.

Wyjaśnienie

Wśród dostępnych w obrocie preparatów dedykowanych mężczyznom starającym się o dziecko, które mają poprawić jakość nasienia (przynajmniej według deklaracji producentów) znajdują się suplementy diety takie jak Androman, Supramen, ProsperM, TENfertil ON, FertilMan i FertilMan Plus, Proxeed Plus oraz DŚSSPM: Profertil i Nucleox. Skład większości z nich opiera się o połączenie różnych aminokwasów (ze szczególnym uwzględnieniem L-karnityny), koenzymu Q10, witamin i składników mineralnych.

Większość z nich to połącznie różnych składników, które były badane z osobna. Na rynku dostępne są też preparaty, których skuteczność była w dedykowanych badaniach, a więc konkretna kompozycja poddawana była ocenie klinicznej, tak jak to miało miejsce np. w przypadku preparatu Profertil.[1] Poniżej podsumowałam aktualny stan wiedzy na ten temat.

L-karnityna

Chociaż prawie każdy z wymienionych wcześniej preparatów zawiera L-karnitynę i wskazuje ją jako główny składnik, według wniosków z dwóch przeglądów systematycznych dostępne dane z badań są niewystarczające, aby jednoznacznie określić jej skuteczność w leczeniu niepłodności. Co prawda odnotowano poprawę ruchliwości plemników, poprawę wskaźników ciąż oraz zwiększenie liczby plemników i poprawę ich morfologii, jednak L-karnityna badana była w połączeniu z licznymi przeciwutleniaczami, więc nie jest możliwe wskazanie, który ze składników odpowiadał za uzyskany efekt.[2] Inne badania z kolei cechowały braki metodologiczne lub ich wyniki nie wykazały znaczącego efektu na ruchliwość i liczebność plemników.[3] (Patrz: L-karnityna”.)

Koenzym Q10

Bardzo obiecującym składnikiem suplementów wydaje się być koenzym Q10. W badaniach klinicznych, które obejmowały podawanie samego ubichinonu, stwierdzono zwiększenie ruchliwości i ilości plemników oraz poprawę ich morfologii. Jednak według przeglądu systematycznego z metaanalizą z 2019 roku, również w przypadku tych badań mamy do czynienia z błędami metodologicznymi lub niejednoznacznym wpływem poprawy parametrów nasienia na wskaźnik ciąż.[3][4][5] (Patrz: Koenzym Q10”.)

Kwas D-asparaginowy

Kwas L-asparaginowy jest endogennym aminokwasem będącym składnikiem białek. Kwas D-asparaginowy (DAA, od D-aspartic acid) nie może bierze udziału w syntezie białek, za to reguluje syntezę i uwalnianiu testosteronu, stąd też zakłada się, że może być stosowany jako suplement diety będący “boosterem testosteronu” (tak jest z resztą reklamowany przez producentów suplementów dla sportowców). DAA może zatem znaleźć zastosowanie w leczeniu męskiej niepłodności oraz jako środek zwiększający masę i siłę mięśniową. Niestety dowody z badań klinicznych nie przynoszą jednoznacznej odpowiedzi co do tego, czy egzogenna podaż tego aminokwasu faktycznie podnosi poziom testosteronu.[6]

Witamina D

Istnieją pojedyncze doniesienia, które sugerują, iż suplementacja witaminą D podnosi poziom testosteronu oraz poprawia ruchliwość plemników. W niedużym trwającym rok badaniu z randomizacją z udziałem osób odchudzających się, u których oznaczono wcześniej obniżone względem normy stężenie 25(OH)D oraz poziom testosteronu znajdujący się w dolnych granicach normy, grupa badana otrzymywała codziennie 83 μg (3,332 j.m.) witaminy D. Po roku w grupie badanej oznaczono istotny wzrost zarówno poziomu 25(OH)D jak i testosteronu.[7][8]

Antyoksydanty

Liczne rozważania nad poprawą jakości nasienia dotyczą antyoksydantów, w tym witamin i minerałów: witaminy C, witaminy E, cynku, selenu, kwasu foliowego, astaksantynyN-acetylocysteiny i likopenu.[9] I tu po raz kolejny udzielenie jednoznacznej odpowiedzi jest trudne, gdyż bardzo często antyoksydanty nie są badane pojedynczo, lecz w różnych kombinacjach.

Wnioski z przeglądu systematycznego z 2010 roku wskazują na pozytywny wpływ antyoksydantów na parametry męskiego nasienia: 12 spośród 16 ujętych w przeglądzie badań wykazało poprawę przynajmniej jednego z parametrów. Co jednak najbardziej istotne, zdaniem autorów artykułu suplementacja antyoksydantów miała istotny wpływ na liczbę poczęć – 19% w grupie badanej vs 3% w grupie kontrolnej.[10]

Ekstrakty roślinne

Żaden z wymienionych we wstępie preparatów nie zawiera oleju z czarnuszki siewnej. Tymczasem jest to składnik diety, którego korzystny wpływ na parametry męskiego nasienia został oznaczony w badaniach najbardziej jednoznacznie. Wyniki podwójnie zaślepionego badania klinicznego z randomizacją sugerują, że stosowanie oleju z czarnuszki przyczynia się do zwiększenia objętości nasienia oraz liczby i ruchliwości plemników.[11] (Patrz: Czarnuszka siewna (Nigella sativa L.)”.)

Do ciekawych wniosków doszli autorzy badania, dla których punktem wyjścia było powiązanie niepłodności męskiej z poziomem stresu oraz z paleniem papierosów. Podwyższony poziom kortyzolu, hormon produkowanego w wyniku narażenia na stres, zmniejsza aktywność funkcjonalną hormonu luteinizującego (LH), a to z kolei prowadzi do obniżenia poziomu testosteronu. Obniżony poziom testosteronu skutkuje spadkiem libido oraz oligospermią (sytuacją, w której liczba plemników w ejakulacie jest zmniejszona). Zdaniem autorów badania witania ospała, znana szerzej jako ashwagandha, może być pomocna w walce z niepłodnością powodowaną stresem. Po 3 miesiącach przyjmowania 5 g ashwagandhy dziennie stwierdzono przede wszystkim spadek poziomu kortyzolu, lecz także poprawę jakości nasienia. Ponadto witania ospała wykazuje także działanie antyoksydacyjne, co z kolei może być istotnym czynnikiem dla niepłodnych palaczy, gdyż palenie papierosów podnosi poziom reaktywnych form tlenu w nasieniu.[12] W innym badaniu klinicznym także zaobserwowano wzrost stężenia plemników, objętości nasienia i ruchliwości. Mężczyzni przyjmowali ashwagandhę w ilości 225 mg trzy razy dziennie przez trzy miesiące.[13] (Patrz: Ashwagandha (witania ospała, Withania somnifera L.)”.)

Wpływ na zmniejszenie stresu oksydacyjnego, wzrost poziomu LH, FSH i testosteronu w osoczu, a także poprawę parametrów nasienia zaobserwowano także w badaniu, w którym przez 3 miesiące podawano niepłodnym pacjentom imbir.[14] (Patrz: Imbir lekarski (Zingiber officinale Rosc.)”.)

Zwiększenie objętości nasienia, liczby oraz ruchliwości plemników stwierdzono również w niewielkim badaniu klinicznym z udziałem 9 mężczyzn przyjmujących przez 4 miesiące 1500 lub 3000 mg korzenia maca dziennie. Niestety poprawa jakości nasienia nie wiązała się ze wzrostem wskaźnika ciąż u partnerek.[15] (Patrz: Korzeń maca”.)

Zalecenia niefarmakologiczne

Styl życia, a konkretnie przewlekły stres psychiczny i palenie papierosów mają istotny wpływ na wydzielanie testosteronu oraz jakość nasienia.[16] Wpływ na poziom testosteronu ma najprawdopodobniej także aktywność fizyczna – lepsze wyniki osiągane są wśród osób aktywnych. Jednocześnie nadmierny wysiłek fizyczny przynosi odwrotny skutek.[17][18][19][20] Poprawa tych czynników jest zatem dobrą wskazówką dla mężczyzn mających problem z niepłodnością.

Podwyższona temperatura moszny może prowadzić do upośledzenia spermatogenezy i obniżenia parametrów nasienia. W związku z tym podejmowano liczne próby leczenia niepłodności u mężczyzn poprzez chłodzenie tego obszaru i w niektórych z nich otrzymywano pozytywne efekty. Niestety jak zaznaczają autorzy artykułów przeglądowych, jakość dostępnych badań posiada liczne błędy metodologiczne, w związku z czym nie można ich traktować rozstrzygająco. Dla przykładu parametry płodności kierowców zawodowych, którzy przez długi czas pozostają w pozycji siedzącej uległy pogorszeniu. Z kolei noszenie ciasnej bielizny, choć również wiąże się ze znacznie wyższą temperaturą moszny, według większości doniesień nie ma istotnego wpływu na jakość nasienia.[21][22]

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. Lipovac, M., Nairz, V., Aschauer, J., & Riedl, C. (2021). The effect of micronutrient supplementation on spermatozoa DNA integrity in subfertile men and subsequent pregnancy rate. Gynecological endocrinology : the official journal of the International Society of Gynecological Endocrinology37(8), 711–715. abstrakt
  2. Ross, C., Morriss, A., Khairy, M., Khalaf, Y., Braude, P., Coomarasamy, A., El-Toukhy, T. 2010. A systematic review of the effect of oral antioxidants on male infertility. Reproductive biomedicine online, 20(6), 711–723. pełny tekst
  3. Buhling, K. J., Schumacher, A., Eulenburg, C. zu, & Laakmann, E. (2019). Influence of oral vitamin and mineral supplementation on male infertility: a meta-analysis and systematic review. Reproductive BioMedicine Online. pełny tekst  
  4. Balercia, G., Mosca, F., Mantero, F., Boscaro, M., Mancini, A., Ricciardo-Lamonica, G., Littarru, G. 2004. Coenzyme Q(10) supplementation in infertile men with idiopathic asthenozoospermia: an open, uncontrolled pilot study. Fertility and sterility, 81(1), 93–98. pełny tekst
  5. Safarinejad M. R. (2009). Efficacy of coenzyme Q10 on semen parameters, sperm function and reproductive hormones in infertile men. The Journal of urology, 182(1), 237–248. pełny tekst
  6. Roshanzamir, F., & Safavi, S. M. (2017). The putative effects of D-Aspartic acid on blood testosterone levels: A systematic review. International journal of reproductive biomedicine15(1), 1–10. pełny tekst
  7. Pilz, S, Frisch, S, Koertke, H, Kuhn J, Dreier, J, Obermayer-Pietsch, B, Wehr, E, Zittermann, A. Effect of vitamin D supplementation on testosterone levels in men. 2010. Hormone and Metabolic Research. abstrakt
  8. Martin Blomberg Jensen, Poul J Bjerrum, Torben E Jessen, John E Nielsen, Ulla N Joensen, Inge A Olesen, Jørgen H Petersen, Anders Juul, Steen Dissing, Niels Jørgensen. Vitamin D is positively associated with sperm motility and increases intracellular calcium in human spermatozoa. 2011. Human Reproduction. abstrakt
  9. Gupta, N. P., Kumar, R. 2002. Lycopene therapy in idiopathic male infertility–a preliminary report. International urology and nephrology, 34(3), 369–372. pełny tekst
  10. Ross, C., Morriss, A., Khairy, M., Khalaf, Y., Braude, P., Coomarasamy, A., El-Toukhy, T. (2010). A systematic review of the effect of oral antioxidants on male infertility. Reproductive biomedicine online, 20(6), 711–723. pełny tekst
  11. Kolahdooz, M., Nasri, S., Modarres, S. Z., Kianbakht, S., Huseini, H. F. (2014). Effects of Nigella sativa L. seed oil on abnormal semen quality in infertile men: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology. pełny tekst
  12. Abbas Ali Mahdi, Kamla Kant Shukla, Mohammad Kaleem Ahmad, Singh Rajender, Satya Narain Shankhwar, Vishwajeet Singh, Deepansh Dalela. 2009. Withania somnifera Improves Semen Quality in Stress-Related Male Fertility. Reproductive BioMedicine Online. pełny tekst
  13. Ambiye, V. R., Langade, D., Dongre, S., Aptikar, P., Kulkarni, M., Dongre, A. (2013). Clinical Evaluation of the Spermatogenic Activity of the Root Extract of Ashwagandha (Withania somnifera) in Oligospermic Males: A Pilot Study. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM. pełny tekst
  14. Waleed Abid Al-Kadir Mares, Wisam S. Najam. 2012. The effect of Ginger on semen parameters and serum FSH, LH & testosterone of infertile men. The Medical Journal of Tikrit University. pełny tekst
  15. Gonzales, G. F., Cordova, A., Gonzales, C., Chung, A., Vega, K., Villena, A. 2001. Lepidium meyenii (Maca) improved semen parameters in adult men. Asian journal of andrology. pełny tekst
  16. Abbas Ali Mahdi, Kamla Kant Shukla, Mohammad Kaleem Ahmad, Singh Rajender, Satya Narain Shankhwar, Vishwajeet Singh, Deepansh Dalela. 2009. Withania somnifera Improves Semen Quality in Stress-Related Male Fertility. Reproductive BioMedicine Online. pełny tekst
  17. Diana Vaamonde, Marzo Edir Da Silva-Grigoletto, Juan Manuel García-Manso, Natalibeth Barrera, Ricardo Vaamonde-Lemos. 2012. Physically active men show better semen parameters and hormone values than sedentary men. European Journal of Applied Physiology. abstrakt
  18. Zeki Ari, Necip Kutlu, Bekir Sami Uyanik, Fatma Taneli, Gurbuz Buyukyazi, Talat Tavli. 2004. Serum testosterone, growth hormone, and insulin-like growth factor-1 levels, mental reaction time, and maximal aerobic exercise in sedentary and long-term physically trained elderly males. International Journal of Neuroscience abstrakt
  19. Hiroshi Kumagai, Asako Zempo-Miyaki, Toru Yoshikawa, Takehiko Tsujimoto, Kiyoji Tanaka, Seiji Maeda. 2015. Increased physical activity has a greater effect than reduced energy intake on lifestyle modification-induced increases in testosterone. Journal of Clinical Biochemistry and Nutrition. abstrakt
  20. Paweł Jóźków, Marco Rossato. 2017. The Impact of Intense Exercise on Semen Quality. American Journal of Men’s Health. pełny tekst
  21. Nikolopoulos, I., Osman, W., Haoula, Z., Jayaprakasan, K., & Atiomo, W. 2013. Scrotal cooling and its benefits to male fertility: A systematic review. Journal of Obstetrics and Gynaecology. pełny tekst
  22. Jung, A., & Schuppe, H.-C. (2007). Influence of genital heat stress on semen quality in humans. Andrologia. pełny tekst

Zadaj swoje pytanie

Masz problem z receptą, z trudnym przypadkiem, czy chcesz po prostu pogłębić swoją wiedzę? Zadaj pytanie naszej redakcji. Odpowiemy drogą mailową, a interesujące odpowiedzi zostaną opublikowane w sekcji Pytania i odpowiedzi.
Cytuj ten artykuł jako:
Patrycja Cieślik, Jakie preparaty mogą faktycznie podnieść jakość nasienia? [Q&A], Portal opieka.farm (https://opieka.farm/pytania/jakie-preparaty-moga-faktycznie-podniesc-jakosc-nasienia-qa/) [dostęp: 26 października 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Komentarze

Subskrybuj
Powiadom o
2 komentarzy
Most Voted
Newest Oldest
Inline Feedbacks
View all comments
Karolina Matyjaszczyk-Gwarda

Pacjenci w kontekście leczenia niepłodności u mężczyzn pytają również o inozytol. Są już dostępne na rynku suplementy z inozytolem dedykowane specjalnie dla panów 🙂

REKLAMA
2
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry

Kurs na www.farmaceuta.pro:

Opieka farmaceutyczna w astmie i POChP

Zobacz przykładową lekcję