Salbutamol – Pogadanki farmaceutyczne

Cześć, tu Konrad Tuszyński. Witam w programie Pogadanki Farmaceutyczne. W dzisiejszym odcinku porozmawiamy o salbutamolu. Jakich informacji udzielić pacjentowi i na co uważać? Zapraszam. Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Farmaceutyczne – wydawca praktycznych podręczników dostępnych na www.wydawnictwo.farm. Salbutamol, znany też za granicą jako albuterol, został pierwszy raz zsyntezowany w firmie Glaxo w 1966 roku, by już po trzech latach trafić na rynek jako Ventolin. Od samego początku znalazł zastosowanie w leczeniu astmy oskrzelowej, a także w sporcie jako środek dopingujący. Jest stosowany zarówno u ludzi, jak i w weterynarii do inhalowania kotów, psów oraz koni. Na rynek polski nie trafił nigdy jego izomer, czyli lewosalbutamol, czyli lewoskrętny salbutamol, i pewnie nie trafi, bo nie wykazano większych korzyści z jego stosowania w porównaniu z mieszaniną racemiczną, czyli salbutamolem. Salbutamol należy do grupy leków zwanych SABA, czyli short acting beta two agonists, czyli krótko działających agonistów receptorów beta 2. Receptory te znajdują się na drzewie oskrzelowym i ich pobudzenie wywołuje ten sam efekt co wyrzut adrenaliny, czyli rozkurcz oskrzeli. Salbutamol jest stosowany doraźnie jako lek rozszerzający oskrzela w ataku astmy. Stosowany jest też zapobiegawczo przed wysiłkiem u osób z astmą wysiłkową, a także przed przewidywanym kontaktem z alergenem, który może wywołać napad. Salbutamol działa szybko, lecz tylko do kilku godzin. W związku z tym, że pobudza też receptory beta w sercu i nie tylko, jego przyjęcie powoduje też przyspieszenie akcji serca, drżenie mięśni i niepokój. Żeby zminimalizować te efekty, pacjent powinien poznać prawidłową technikę inhalacji tym lekiem. O tym będziemy rozmawiać w nagraniu poświęconemu inhalatorom pMDI, czyli ciśnieniowym. Przejdźmy teraz do sedna – jakie informacje warto przekazać pacjentowi przy każdym wydaniem preparatu z apteki, o czym poinformować w razie dodatkowych pytań pacjenta, a o czym lepiej nie wspominać, ale warto wiedzieć. Po pierwsze i najważniejsze – salbutamolu pacjent nie powinien stosować w monoterapii. Przynajmniej astmy oskrzelowej. Według najnowszych wytycznych leczenia astmy oskrzelowej, czyli według raportu GINA, dosłownie globalnej inicjatywy na rzecz leczenia astmy, każdemu przyjęciu leku rozszerzającego oskrzela, powinno towarzyszyć przyjęcie dawki glikokortykosteroidu. Ma to zapobiegać zaostrzaniu się stanu astmatycznego. Wcześniej pacjenci faktycznie mieli zalecone przyjmowanie salbutamolu doraźnie, a sterydy były włączane tylko, gdy napady występowały zbyt często. Obecnie nie toleruje się sytuacji, w której pacjent ma napady nawet 2 razy w tygodniu i powinien on łączyć lek rozszerzający oskrzela z lekiem sterydowym. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie salbutamolu więcej niż 2 razy w tygodniu. Salbutamol, jak każdy beta 2 mimetyk, zmniejsza poziom potasu we krwi, a więc pacjentom grozi hipokaliemia. Poza tym stosowanie beta 2 mimetyku w monoterapii zwiększa śmiertelność, a więc to jest główne ryzyko, którego chcemy uniknąć. Dlatego też gdy wydajesz lek z salbutamolem, zorientuj się, czy przypadkiem lekarz nie zalecił pacjentowi także sterydu wziewnego, z którego pacjent na przykład zrezygnował. Choć nie jest to zgodne z wytycznymi, ale możliwe, że pacjent jest leczony po staremu, samym salbutamolem stosowanym doraźnie. W takiej sytuacji zapytaj, jak często pojawia się potrzeba przyjęcia dawki leku. Jeśli częściej niż 2 razy w tygodniu, zaleć lepiej konsultację lekarską, bo taka częstotliwość napadów świadczy o rychłym zaostrzeniu choroby i wymaga włączenia leków działających przeciwzapalnie, czyli sterydów. W razie pytań pacjenta, warto wiedzieć, że salbutamol jest lekiem bezpiecznym do stosowania w czasie karmienia piersią. Sam salbutamol jest nawet stosowany u niemowląt, choć wtedy oczywiście tylko w postaci nebulizacji lub z użyciem inhalatora ciśnieniowego, ale z dodatkiem komory inhalacyjnej, przy czym oczywiście komora jest lepszym rozwiązaniem, jeśli potrzeba jest uzyskania szybkiego efektu. Salbutamol może być też stosowany przez kobiety ciężarne. Salbutamol jest też stosowany poza wskazaniami przy infekcjach dróg oddechowych u pacjentów, u których nie zdiagnozowano astmy oskrzelowej. Według aktualnego stanu wiedzy leki rozszerzające oskrzela nie powinny być jednak stosowane rutynowo w takich wskazaniach z uwagi na małą skuteczność kliniczną. Często są jednak nadużywane w ten sposób u dzieci. Jako ciekawostkę na koniec mogę dodać, że w Polsce dostępne są różne generyki leku Ventolin, takie jak Sabumalin czy Aspulmo. Wszystkie z nich zawierają alkohol, podczas gdy lek oryginalny, co ciekawe nie zawiera alkoholu. Oznacza to, że bezpośrednio po zastosowaniu leku generycznego pacjent może dać pozytywny wynik na alkomacie, gdy zostanie zatrzymany na przykład przez funkcjonariuszy policji. Obecność alkoholu w wydychanym powietrzu nie utrzymuje się jednak długo, także dosyć szybko przemija To już wszystko, dziękuję za uwagę i do zobaczenia w następnym odcinku Pogadanek.