Cześć, tu Karolina Sulowska Witam w programie Pogadanki Farmaceutyczne. W tym odcinku opowiem o loperamidzie. Jakich informacji udzielić pacjentowi i na co uważać? Zapraszam.
Loperamid został zsyntetyzowany w 1969 r. Był odpowiedzią na difenoksylat, również związek o działaniu przeciwbiegunkowym, ale o gorszym profilu bezpieczeństwa. Loperamid, mimo bycia pochodną opioidową, w dawkach terapeutycznych nie wykazuje działania przeciwbólowego ani ośrodkowego, co odróżnia go od klasycznych opioidów.
W Polsce jest dostępny między innymi w postaci kapsułek jako lek Stoperan.
Loperamid możesz polecić do leczenia biegunki ostrej jak i przewlekłej. Jest wskazany do stosowania u dorosłych oraz dzieci w wieku powyżej 6 lat.
Przejdźmy teraz do sedna – jakie informacje warto przekazać pacjentowi przy każdym wydaniu preparatu z apteki, o czym poinformować w razie dodatkowych pytań, a o czym po prostu warto wiedzieć?
Podczas wydawania leku przekaż pacjentowi, że loperamid hamuje nadmierną perystaltykę, zmniejsza wydzielanie wody i elektrolitów do światła przewodu pokarmowego, oraz zwiększa napięcie zwieracza odbytu przez co zmniejsza częstotliwość i liczbę wypróżnień a więc będzie skuteczny w przypadku biegunki ostrej, którą najczęściej wywołują wirusy, jak i przewlekłej, czyli na przykład związanej ze stresem.
Dorosłemu zaleć początkowo dwie kapsułki, a następnie jedną kapsułkę po każdym luźnym stolcu. Poucz pacjenta, aby nie przekraczał maksymalnej dawki dobowej 16 mg czyli 8 kapsułek. Dodaj, że loperamid zaczyna działać już w ciągu jednej godziny od przyjęcia.
Jeżeli pacjent poprosi o węgiel na biegunkę, przekaż mu, że nie ma dowodów klinicznych na jego skuteczność. Nie został również wymieniony w żadnych wytycznych dotyczących leczenia biegunki.
Dodaj że to właśnie loperamid jest lekiem bez recepty w Polsce, który jest rekomendowany przez lekarskie towarzystwa naukowe do leczenia biegunki u dorosłych.[2]
Jeśli biegunka będzie utrzymywać się dłużej niż 2 dni mimo leczenia, pacjent powinien je przerwać i skonsultować się z lekarzem.
Największym zagrożeniem biegunki jest odwodnienie, dlatego poza loperamidem zaleć nawadnianie, najlepiej doustnym płynem nawadniającym, zwłaszcza, gdy biegunka się utrzymuje i dodatkowo występują wymioty.
Jeśli pacjent, oprócz biegunki zgłasza wysoką gorączkę lub krew w stolcu, zaleć konsultację lekarską. Te objawy mogą wskazywać na bakteryjne pochodzenie biegunki. W tym przypadku stosowanie loperamidu należy połączyć z odpowiednią antybiotykoterapią. Samo zwolnienie perystaltyki zwiększa ryzyko działań niepożądanych, związanych z produkcją toksyn bakteryjnych.
Dodaj, że loperamid jest również rekomendowany do stosowania w przypadku biegunki podróżnych, dlatego warto by pacjent zaopatrzył w niego swoją apteczkę.[4]
Jeżeli pacjent poprosi o loperamid dla dziecka, upewnij się, że ukończyło 6 lat. Loperamidu nie należy podawać dzieciom poniżej 6. roku życia.
Dla dzieci w przedziale wiekowym 6 do 8 lat zaleć 1 kapsułkę po każdym luźnym wypróżnieniu w przypadku biegunki ostrej jak i przewlekłej. Dobowa dawka maksymalna to 3 kapsułki w biegunce ostrej i 2 kapsułki w biegunce przewlekłej.[1]
Dla dzieci w przedziale wiekowym 9 do 12 lat zaleć 1 kapsułkę po każdym luźnym wypróżnieniu. Dobowa dawka maksymalna to 3 kapsułki.[1]
Nie zalecaj loperamidu kobietom w ciąży. Decyzję w tym przypadku powinien podjąć lekarz. Według producenta w przypadku karmienia piersią loperamid nie jest zalecany. Taką pacjentkę również odeślij do lekarza.[1]
Wytyczne leczenia biegunki wskazują, że równoczesne stosowanie loperamidu podczas antybiotykoterapii pozwala zredukować liczbę oddawanych stolców, co zwiększa szanse antybiotyku na zadziałanie w świetle jelita.[3]
Loperamid w normalnych warunkach nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego. Jest substratem glikoproteiny P, która usuwa go z komórek bariery krew mózg. Ryzyko związane z jego stosowaniem pojawia się po przekroczeniu maksymalnej dawki dobowej, czyli 16 mg.
To już wszystko, dziękuję za uwagę i do zobaczenia w kolejnym odcinku.
Źródła:
- ChPL Stoperan.
- Wasielica-Berger, J. (2018). Ostra biegunka. Via Medica.
- Riddle M. S. (2018). Current management of acute diarrheal infections in adults. Polish archives of internal medicine, 128(11), 685–692. https://doi.org/10.20452/pamw.4363
- Riddle, M. S., Connor, B. A., Beeching, N. J., DuPont, H. L., Hamer, D. H., Kozarsky, P., Libman, M., Steffen, R., Taylor, D., Tribble, D. R., Vila, J., Zanger, P., & Ericsson, C. D. (2017). Guidelines for the prevention and treatment of travelers’ diarrhea: a graded expert panel report. Journal of travel medicine, 24(suppl_1), S57–S74. https://doi.org/10.1093/jtm/tax026
