W czym loperamid jest lepszym wyborem od innych leków na biegunkę? – Wyjaśniamy!

Publikacja: 08/08/2025
Aktualizacja: 21/10/2025
Partner: USP Zdrowie
Loperamid to jeden z najczęściej rekomendowanych leków przeciwbiegunkowych dostępnych bez recepty. Jednak mimo jego popularności, wielu farmaceutów i pacjentów zadaje sobie pytanie, czy faktycznie jest to najlepszy możliwy wybór. Jak wypada na tle innych dostępnych substancji czynnych?

Spis treści

Pytanie

Co wyróżnia loperamid na tle innych leków stosowanych w leczeniu biegunki? W jakich sytuacjach jest zdecydowanie lepszym wyborem?

Krótka odpowiedź

Loperamid wykazuje przewagę nad takimi lekami jak:

  • węgiel aktywowany, ponieważ skuteczność loperamidu w leczeniu biegunki została potwierdzona w badaniach klinicznych, podczas gdy dla węgla aktywowanego brak jest dowodów naukowych potwierdzających skuteczność. Ponadto węgiel aktywowany nie jest uwzględniany w Wytycznych Światowej Organizacji Gastroenterologicznej (WGO, World Gastroenterology Organisation), a także wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego (ACG, American College of Gastroenterology) dotyczących leczenia ostrej biegunki.[1]
  • diosmektyt, ponieważ ze względu na swoje właściwości adsorpcyjne może mieć niekorzystny wpływ na szybkość i (lub) stopień wchłaniania innych substancji.[2]. Ponadto loperamid działa poprzez wiązanie się z obwodowymi receptorami opioidowymi μ w splotach nerwowych jelit, co hamuje perystaltykę, zmniejsza wydzielanie wody i elektrolitów oraz zwiększa wchłanianie wody w jelicie grubym. Skutkuje to spowolnieniem pasażu jelitowego i zagęszczeniem stolca. Diosmektyt natomiast jest naturalną glinokrzemianową glinką, działającą wyłącznie mechanicznie – tworzy ochronną warstwę na błonie śluzowej jelit oraz adsorbuje enterotoksyny, bakterie i wirusy, nie wpływając przy tym na motorykę przewodu pokarmowego.
  • racekadotryl, bo to loperamid skuteczniej skraca czas trwania biegunki. W badaniu klinicznym z 2005 roku zaobserwowano, że zarówno loperamid, jak i racekadotryl są skutecznymi lekami przeciwbiegunkowymi. Jednak u pacjentów stosujących loperamid średni czas biegunki wynosił 13 godzin, a u pacjentów stosujących racekadotryl 19,5 godziny.[3]
  • chemioterapeutyki (nifuroksazyd, furazolidon), bo nie są one zalecane w rutynowym leczeniu ostrej biegunki, głównie ze względu na najczęściej wirusowy charakter choroby oraz brak możliwości szybkiego ustalenia patogenu przy pierwszym kontakcie z pacjentem. Ze względu na to, że w Polsce ostre biegunki najczęściej mają podłoże wirusowe, zakres działania i mechanizm chemioterapeutyków nie uzasadniają ich stosowania w tego rodzaju leczeniu.[4]
  • probiotyki, ponieważ stanowią jedynie terapię uzupełniającą.[4] Są stosowane jedynie w prewencji biegunek podróżnych, a nie leczeniu objawów. Ze względu na niejednoznaczne wyniki, skuteczność probiotyków nie została w pełni potwierdzona w badaniach opartych na zasadach EBM.[5]
  • leki roślinne (np. kora dębu), które nie są zalecane w terapii ostrych biegunek u dzieci ze względu na niejasny mechanizm działania i brak wystarczających dowodów klinicznych potwierdzających ich skuteczność. Zalecenia WHO również nie rekomendują ich stosowania.[4]

Wyjaśnienie

Na rynku jest wiele dostępnych preparatów stosowanych w terapii biegunek, jednak ich skuteczność oraz miejsce w aktualnych wytycznych znacząco się różnią. Powyższa tabela przedstawia porównanie loperamidu z innymi często stosowanymi lekami i substancjami, z uwzględnieniem ich rekomendacji, skuteczności potwierdzonej badaniami oraz praktycznymi uwagami dotyczącymi stosowania.

Piśmiennictwo

  1. Wasielica-Berger, J. (2018). Ostra biegunka. Via Medica.
  2. IPSEN. (2014). ChPL Smecta.
  3. Wang, H. H., Shieh, M. J., Liao, K. F. (2005). A blind, randomized comparison of racecadotril and loperamide for stopping acute diarrhea in adults. World journal of gastroenterology, 11(10), 1540–1543. https://doi.org/10.3748/wjg.v11.i10.1540
  4. Czkwianianc, E. (2013). Monografia: Terapia ostrej biegunki ze szczególnym uwzględnieniem tzw. grypy żołądkowej.
  5. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Travelers’ diarrhea. Yellow Book: Health Information for International Travel. link
Redakcja portalu. W czym loperamid jest lepszym wyborem od innych leków na biegunkę? – Wyjaśniamy!. Portal opieka.farm. 15.01.2026. Link: https://opieka.farm/w-czym-loperamid-jest-lepszym-wyborem-od-innych-lekow-na-biegunke-wyjasniamy/

SIL Stoperan, 2 mg, kapsułki twarde. Jedna kapsułka twarda zawiera: Loperamidi hydrochloridum (loperamidu chlorowodorek) 2 mg Substancje pomocnicze: m.in. laktoza jednowodna. Wskazania: Stoperan jest wskazany w objawowym leczeniu ostrej i przewlekłej biegunki. Lek jest wskazany do stosowania u dorosłych, dzieci w wieku powyżej 6 lat. Dawkowanie: Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12 lat: Biegunka ostra: pierwsza dawka 2 kapsułki (4 mg), a następnie 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 8 kapsułek (16 mg) na dobę. Biegunka przewlekła: początkowo 1 kapsułka (2 mg) dwa razy na dobę, w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 4-6 kapsułek (8-12 mg) na dobę. Dzieci w wieku od 9 do 12 lat: Biegunka ostra: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 3 kapsułki (6 mg) na dobę. Biegunka przewlekła: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 3 kapsułki (6 mg) na dobę. Dzieci w wieku od 6 do 8 lat: Biegunka ostra: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 3 kapsułki (6 mg) na dobę. Biegunka przewlekła: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 2 kapsułki (4 mg) na dobę. Lek Stoperan jest przeciwwskazany do stosowania u dzieci w wieku poniżej 6 lat (ograniczenie wynika z postaci leku). Osoby w podeszłym wieku: Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u osób w podeszłym wieku. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Pomimo, że brak danych dotyczących farmakokinetyki leku Stoperan u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tej grupie pacjentów lek należy stosować z ostrożnością z powodu zmniejszenia metabolizmu związanego z efektem pierwszego przejścia przez wątrobę (patrz punkt 4.4 ChPL). Biegunka może ustąpić po jednej dawce. Wówczas nie należy dłużej stosować leku. Przeciwwskazania Nadwrażliwość na loperamidu chlorowodorek lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1 ChPL. Stany, w których niepożądane jest spowolnienie perystaltyki jelit, z powodu możliwego ryzyka wystąpienia ciężkich powikłań, w tym niedrożności jelit, okrężnicy olbrzymiej (megacolon) i toksycznego rozszerzenia okrężnicy (megacolon toxicum). Leczenie lekiem Stoperan należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia zaparcia, wzdęcia brzucha lub niedrożności jelit. Niedrożność jelit. Ostre wrzodziejące zapalenie jelita grubego, ostry rzut krwotocznego zapalenia jelita grubego, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, zwłaszcza związane z podawaniem antybiotyków o szerokim zakresie działania. Ostra czerwonka z krwią w kale i przebiegająca z podwyższoną temperaturą ciała. Bakteryjne zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy spowodowane chorobotwórczymi bakteriami z rodzaju Salmonella, Shigella i Campylobacter. Nie należy stosować leku u dzieci poniżej 6 lat. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Leczenie biegunki lekiem Stoperan jest leczeniem wyłącznie objawowym. W każdym przypadku, w którym możliwe jest ustalenie etiologii, gdy jest to uzasadnione (lub wskazane) należy zastosować leczenie przyczynowe. U pacjentów z biegunką, zwłaszcza u dzieci może wystąpić odwodnienie i niedobór elektrolitów. Dlatego w czasie biegunki należy uzupełniać niedobory wody i soli mineralnych. Podawanie leku należy przerwać w przypadku wystąpienia zaparć, wzdęcia, rozwijającej się niedrożności oraz jeżeli po podaniu leku w ostrej biegunce w ciągu 48 godzin nie obserwuje się poprawy stanu klinicznego pacjenta. U pacjentów z AIDS, leczonych lekiem Stoperan z powodu biegunki, należy przerwać podawanie leku w razie pojawienia się najwcześniejszych objawów wzdęcia brzucha. U pacjentów z AIDS i jednoczesnym zakaźnym zapaleniem okrężnicy wywołanym zarówno przez wirusy, jak i bakterie, leczonych chlorowodorkiem loperamidu, opisywano pojedyncze przypadki wystąpienia toksycznego rozszerzenia okrężnicy podczas stosowania loperamidu. Pomimo, że brak danych dotyczących farmakokinetyki leku u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tej grupie pacjentów lek Stoperan należy stosować z ostrożnością z powodu zmniejszenia metabolizmu związanego z efektem pierwszego przejścia przez wątrobę. Pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy uważnie obserwować, czy nie występują u nich objawy toksyczności ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Ponieważ większość leku jest metabolizowana, a metabolity lub lek w postaci niezmienionej są wydalane z kałem, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U pacjentów, u których występuje gorączka oraz krew w kale, przed rozpoczęciem podawania loperamidu należy ustalić przyczyny biegunki. W związku z przedawkowaniem zgłaszano przypadki wystąpienia zdarzeń kardiologicznych, w tym wydłużenia odstępu QT oraz czasu trwania zespołu QRS i zaburzenia rytmu typu torsade de pointes. W niektórych przypadkach nastąpił zgon (patrz punkt 4.9 ChPL). Przedawkowanie może prowadzić do ujawnienia istniejącego zespołu Brugadów. Nie należy przekraczać zalecanej dawki i (lub) zalecanego czasu trwania leczenia. Dzieci i młodzież: Loperamid powinien być stosowany ostrożnie u młodszych dzieci ze względu na większą zmienność odpowiedzi na lek w tej grupie chorych. Nie zaleca się stosowania loperamidu u dzieci poniżej 6 roku życia. Lek zawiera laktozę jednowodną. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Działania niepożądane Zaburzenia układu immunologicznego: Pojedyncze przypadki reakcji alergicznych, niekiedy ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny i reakcje przypominające anafilaksję. Zaburzenia układu nerwowego: Bardzo rzadko (<1/10 000): bóle i zawroty głowy, zmęczenie. Zaburzenia psychiczne: Bardzo rzadko (<1/10 000): senność. Zaburzenie żołądka i jelit: Bardzo rzadko (<1/10 000): zaparcia, nudności, wymioty, wzdęcia z oddawaniem wiatrów, ból brzucha, niestrawność, suchość w jamie ustnej, niedrożność jelit, rozszerzenie okrężnicy (megacolon), w tym toksyczne rozszerzenie okrężnicy (megacolon toxicum) (patrz punkt 4.4 ChPL). Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Bardzo rzadko (<1/10 000): wysypka, pokrzywka i świąd. Pojedyncze przypadki obrzęku naczynioruchowego, wysypki pęcherzowej, w tym zespołu Stevensa-Johnsona, rumienia wielopostaciowego i toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella). Zaburzenia nerek i dróg moczowych: Pojedyncze przypadki zatrzymania moczu. Wiele zdarzeń niepożądanych związanych ze stosowaniem loperamidu jest częstymi objawami zespołów biegunkowych (dyskomfort i ból w jamie brzusznej, nudności, wymioty, suchość w jamie ustnej, zmęczenie, senność, zawroty głowy, zaparcie, wzdęcia z oddawaniem wiatrów). Często objawy te trudno jest odróżnić od działań niepożądanych stosowanego leku. Podmiot odpowiedzialny: US Pharmacia Sp. z o.o. Numer pozwolenia: 9949 MZ Lek dostępny bez recepty

FB
Twitter/X
LinkedIn
WhatsApp
Email
Wydrukuj
Powiązane opracowania
mgr farm. Karolina Sulowska
mgr farm. Karolina Sulowska

Zaloguj się