Według raportu IQVIA Polska posiada odpowiednie zasoby do wprowadzenia opieki farmaceutycznej. Konieczne jest przede wszystkim ustalenie modelu jej wdrożenia oraz opracowanie podstaw prawnych świadczenia usług.
Liczna kadra specjalistów
Odpowiednia liczba farmaceutów to warunek niezbędny do wprowadzenia i efektywnego świadczenia usług opieki farmaceutycznej. Według danych z raportu wskaźnik farmaceutów przypadających na 10 tysięcy mieszkańców w Polsce wynosi 6,98. Jest on zbliżony do krajów takich jak Wielka Brytania, Norwegia czy Szwecja. Ilość personelu aptecznego w Polsce jest więc wystarczająca do wprowadzenia rozwiązań funkcjonujących w innych krajach europejskich.
Siatka aptek o wysokiej dostępności
Kolejnym warunkiem niezbędnym do sprawnego wprowadzenia opieki farmaceutycznej jest dobrze rozwinięta siatka aptek i ich bliskość względem pacjentów. Zapewnia to dostępność usług świadczonych przez farmaceutów i przekłada się na wygodę i oszczędność czasu dla pacjenta. Według danych z raportu wskaźnik liczby aptek na 10 tysięcy mieszkańców w Polsce wynosi 3,33 i jest wyższy w porównaniu z innymi krajami europejskimi (np. w Austrii wynosi 1,59, a w Szwecji – 0,91).
Wprowadzenie i rozwój systemu e-zdrowie
Jak przekonują autorzy raportu IQVIA, warunkiem koniecznym do wprowadzenia i rozwoju usług opieki farmaceutycznej jest także sprawny przepływ informacji między pacjentem, farmaceutą i lekarzem. Aby to zapewnić, potrzeba zintegrowanego i dobrze rozwiniętego systemu informatycznego. W Polsce stopniowo wdrażany jest obecnie system e-zdrowie. Funkcjonuje już między innymi usługa e- zwolnień oraz e-recept (także farmaceutycznych). Integralną częścią systemu jest IKP – Internetowe Konto Pacjenta, czyli centrum danych na temat jego kontaktu z systemem opieki zdrowotnej. Znajdują się tam m.in. informacje o dawkowaniu przepisanych przez lekarza leków, zrealizowanych dotychczas receptach, czy terminach wizyt w placówkach NFZ. Już teraz pacjent może dobrowolnie upoważnić farmaceutę do wglądu do swojego konta. Dalszy rozwój systemu i informowanie pacjentów o możliwościach, jakie stwarza, może sprzyjać szybszemu wdrożeniu opieki farmaceutycznej.
Prace nad ustawą o zawodzie farmaceuty
16 stycznia Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zawodzie farmaceuty. Choć dotąd nie wypracowano jeszcze modelu finansowania i wdrażania opieki farmaceutycznej, w projekcie ustawy zawarto jej definicję oraz zakres usług, które obejmuje. Usługi te opisano na poziomie ogólnym i należą do nich m.in. inicjatywy prozdrowotne, ocena przyjmowania leków, pomoc w stosowaniu się do terapii oraz kontrola nadciśnienia, cukrzycy i astmy. Autorzy raportu przewidują, że jeszcze w 2020 roku wprowadzona zostanie podstawa regulacyjna opieki farmaceutycznej.
Sukces pilotażu opieki farmaceutycznej
Wprowadzenie opieki farmaceutycznej w wielu krajach europejskich poprzedzone było pilotażem. Miał on za zadanie sprawdzić zapotrzebowanie na świadczenie usług przez farmaceutów oraz ich opłacalność. W Polsce od września 2018 do września 2019 trwał Pilotaż opieki farmaceutycznej z praktykami grupy opieka.farm. Wzięło w nim udział ponad 100 aptek w kraju. Badano 4 usługi:
- pomiar ciśnienia z farmaceutą,
- instrukcja obsługi inhalatora,
- przegląd domowej apteczki,
- przegląd lekowy.
W czasie trwania pilotażu przeprowadzono prawie 1600 konsultacji. W raporcie z pilotażu wykazano, że wprowadzenie usług opieki farmaceutycznej i przeszkolenie farmaceutów wiązało się z niewielkimi kosztami. Świadczone usługi spotkały się natomiast z dużym zainteresowaniem pacjentów i przyniosły im wymierne korzyści, takie jak poprawa przestrzegania zaleceń terapeutycznych czy wyeliminowanie błędów związanych z obsługą inhalatora. Również farmaceuci byli zadowoleni z udziału w pilotażu: 96% z nich wyraziło chęć wzięcia udziału w kolejnych tego typu badaniach .
Reasumując, dane przedstawione w raporcie IQVIA wskazują, że Polska już teraz posiada duży potencjał do wprowadzenia opieki farmaceutycznej. W kolejnym artykule przedstawię, jak wyglądało wdrażanie opieki farmaceutycznej w innych krajach europejskich oraz jakie wnioski możemy czerpać z doświadczeń tych państw.
