Choroby i stany

Zaloguj się Załóż konto

Portal tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.Tylko dla farmaceutów i techników Załóż konto Zaloguj się

Reklama

Choroby i stany

Postępowanie przy pierwszym stole: jak rozpoznać, co polecić bez recepty i kiedy odesłać do lekarza, według układów.

76chorób i stanów14układów

Skóra, włosy i paznokcie

13

Atopowe zapalenie skóryprzewlekły świąd i sucha skóra. Emolienty jako podstawa pielęgnacji, leczenie zaostrzeń i porada w aptece.

Bielactwonabyte, autoimmunologiczne białe plamy odbarwieniowe. Fotoprotekcja, kamuflaż i kierowanie do dermatologa: porada w aptece.

Bliznytrwały efekt gojenia skóry po urazie czy trądziku. Rodzaje, keloidy, silikon, ochrona UV i porada w aptece.

Brodawki wirusowe (kurzajki)łagodne zmiany skórne wywołane HPV. Rodzaje, odróżnienie od odcisku, kwas salicylowy, krioterapia i porada w aptece.

Czyrakropne zapalenie mieszka włosowego wywołane gronkowcem. Ciepłe okłady, nie wyciskać, kiedy do lekarza po nacięcie i antybiotyk, porada w aptece. Grzybica paznokciżółta, zgrubiała, krucha płytka. Potwierdzenie mykologiczne, lakiery, terbinafina i porada w aptece. Grzybica stóp i skóryświąd, złuszczanie i maceracja między palcami. Leczenie miejscowe, terbinafina i porada w aptece. Łojotokowe zapalenie skóryrumień, tłuste żółte łuski i świąd. Szampony przeciwgrzybicze, leczenie i porada w aptece. Oparzenia słoneczneostry odczyn zapalny skóry po nadmiernym UV, rumień i pęcherze. Leczenie objawowe, filtry i porada w aptece.

Opryszczka wargowanawrotowe pęcherzyki na wardze wywołane HSV-1. Wyzwalacze, leczenie miejscowe i doustne, filtry UV i porada w aptece. Trądzik pospolityzaskórniki, grudki i krosty w okolicach łojotokowych. Nadtlenek benzoilu, leczenie doustne i porada w aptece.

Trądzik różowatyprzewlekły rumień, grudki i krostki na twarzy bez zaskórników. Wyzwalacze, leczenie miejscowe i porada w aptece. Wypadanie włosów (łysienie)łysienie androgenowe, telogenowe i plackowate. Minoksydyl, finasteryd, kiedy do dermatologa i porada w aptece.

Układ pokarmowy

10

Biegunka podróżnychluźne stolce w podróży do regionów wysokiego ryzyka. Profilaktyka, terapia standby, dobór antybiotyku zależnie od regionu i porada w aptece.

Celiakiaautoimmunologiczna reakcja na gluten. Leczenie to dożywotnia dieta bezglutenowa. Rola apteki, ukryty gluten w lekach i czerwone flagi. Choroba hemoroidalnaguzki krwawnicze z jasnoczerwonym krwawieniem i świądem odbytu. Błonnik pierwszym wyborem, porada w aptece i objawy alarmowe.

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicyChoroba wrzodowa to ubytek błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy. Główne przyczyny: H. pylori i NLPZ. Objawy alarmowe, leczenie i porada w aptece.

IMO (przerost metanogenny jelita cienkiego)przerost metanogenów dający głównie zaparcia i wzdęcia. To nie SIBO. Rozpoznanie niepewne, leczy lekarz, farmaceuta łagodzi objawy i kieruje. Niestrawność (dyspepsja czynnościowa)ból i pełność w nadbrzuszu bez zmian organicznych. Objawy alarmowe, test na H. pylori, IPP i porada w aptece.

Ostra biegunkaluźne lub wodniste stolce krócej niż 14 dni. Podstawą leczenia jest nawodnienie doustne. Porada w aptece i czerwone flagi.

SIBO (przerost bakteryjny jelita cienkiego)przerost bakterii w jelicie cienkim: wzdęcia, gazy, biegunka. Rozpoznanie bywa niepewne, leczy lekarz, farmaceuta łagodzi objawy i kieruje.

Zaparciarzadkie, twarde wypróżnienia i uczucie niepełnego wypróżnienia. Makrogol lekiem pierwszego wyboru, porada w aptece i objawy alarmowe.

Zespół jelita drażliwego (IBS)przewlekły ból brzucha i zmiana rytmu wypróżnień bez przyczyny organicznej. Leczenie objawowe, dieta i sygnały alarmowe.

Układ oddechowy

10

Ból gardłazwykle wirusowy i samoograniczający. Skala Centora, kiedy antybiotyk, leczenie objawowe OTC i czerwone flagi. Porada w aptece.

Chrapanieproste chrapanie czy obturacyjny bezdech senny. Czerwone flagi, ograniczona rola wyrobów OTC i kiedy kierować do poradni snu.

Chrypkazwykle łagodne zapalenie krtani. Higiena głosu, czerwone flagi i kiedy do laryngologa. Porada w aptece.

Grypaostra wirusowa choroba o nagłym początku z wysoką gorączką i bólami mięśni. Leki przeciwwirusowe w grupach ryzyka, coroczne szczepienie.

Kaszel mokry (produktywny)odkrztuszanie plwociny oczyszcza oskrzela. Mukolityki, kiedy nie tłumić odruchu i objawy alarmowe. Porada w aptece.

Kaszel suchy (nieproduktywny)męczący, bez odkrztuszania. Leki przeciwkaszlowe, kiedy tłumić odruch, kaszel po inhibitorach ACE i objawy alarmowe. Porada w aptece. Ostry kaszelzwykle wirusowy, do 3 tygodni. Kaszel suchy i produktywny, leki OTC o słabych dowodach, miód, czerwone flagi. Porada w aptece. Ostry nieżyt nosa (katar)wirusowa blokada nosa, wodnisty wyciek i kichanie. Leczenie objawowe, sól morska i obkurczające, porada w aptece.

Przeziębieniewirusowy nieżyt górnych dróg oddechowych, katar, ból gardła i kaszel. Leczenie objawowe i porada w aptece. Zapalenie zatokblokada nosa, ropny wyciek i rozpieranie twarzy. Kiedy wirusowe, kiedy bakteryjne, leczenie i porada w aptece.

Oczy, uszy, jama ustna

8

Afty jamy ustnejbolesne, nawracające owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej. Jak odróżnić od opryszczki, leczenie miejscowe OTC i porada w aptece.

Alergiczne zapalenie spojówekświąd, łzawienie i zaczerwienienie obu oczu. Krople przeciwalergiczne, czerwone flagi i porada w aptece.

Bakteryjne zapalenie spojówekropna wydzielina i sklejanie powiek rano. Higiena, kiedy antybiotyk na receptę, czerwone flagi i porada w aptece.

Ból uchaod zapalenia ucha po ból rzutowany. Farmaceuta łagodzi ból, rozpoznaje objawy alarmowe i kieruje do lekarza. Czop woszczynowyzatkane ucho i niedosłuch. Kiedy usuwać, jakie krople polecić i dlaczego odradzać patyczki oraz świecowanie uszu. Jęczmieńbolesny guzek na brzegu powieki. Ciepłe okłady, higiena powiek, kiedy antybiotyk na receptę, różnicowanie z gradówką i porada w aptece. Nadwrażliwość zębówkrótki, ostry ból na zimno i słodkie. Pasta odczulająca, korekta szczotkowania i wizyta u stomatologa po wykluczenie próchnicy.

Zespół suchego okapieczenie, piasek pod powiekami i zmęczenie oczu. Sztuczne łzy, higiena powiek, czerwone flagi i porada w aptece.

Zakażenia i choroby infekcyjne

6

Angina paciorkowcowabakteryjne zapalenie gardła (paciorkowiec grupy A). Skala Centora/McIsaaca, szybki test, penicylina V 10 dni. Porada w aptece.

Choroba dłoni, stóp i ust (HFMD)wirusowa wysypka z bolesnymi owrzodzeniami w jamie ustnej u małych dzieci. Leczenie objawowe, nawadnianie, higiena i kiedy kierować do lekarza.

COVID-19zakażenie SARS-CoV-2, zwykle łagodne. Leczenie objawowe, leki przeciwwirusowe u grup ryzyka, szczepienia, testy i porada w aptece. Ospa wietrznawysypka w rzutach, świąd i gorączka. Paracetamol tak, ibuprofen nie, kiedy acyklowir i co robić przy kontakcie ciężarnej.

Owsicanocny świąd odbytu. Leczenie całej rodziny, powtórka dawki i higiena. Porada w aptece i czerwone flagi. Zatrucie pokarmowewymioty i biegunka po skażonej żywności. Podstawą jest nawodnienie doustne, porada w aptece i czerwone flagi.

Ból i objawy ogólne

6

Ból ostryocena przed wydaniem leku, paracetamol czy NLPZ, dawki maksymalne i bezpieczne łączenie. Czerwone flagi i porada w aptece.

Ból zębanajczęściej z próchnicy i jej powikłań. Farmaceuta łagodzi ból, kieruje do dentysty i rozpoznaje objawy alarmowe zakażenia zębopochodnego.

Choroba wysokościowaostra choroba górska, obrzęk mózgu i płuc. Objawy, czerwone flagi, kiedy schodzić. Porada w aptece.

Gorączkaobjaw obronny, nie choroba. Progi i pomiar, czerwone flagi oraz paracetamol i ibuprofen dla komfortu. Kiedy kierować do lekarza.

Kacból głowy, nudności i osłabienie dzień po alkoholu. Nawodnienie, bezpieczny wybór leku na ból i sygnały alarmowe. Porada w aptece. Udar cieplnyUdar cieplny to stan zagrożenia życia z przegrzania. Rozpoznanie, pierwsza pomoc, natychmiastowe chłodzenie i wezwanie 112. Porada w aptece.

Układ moczowo-płciowy

5

Bolesne miesiączkowaniekurczowy ból podbrzusza w czasie miesiączki. NLPZ lekiem pierwszego wyboru, ciepło i porada w aptece oraz objawy alarmowe. Kandydoza pochwyświąd, gęste upławy i pieczenie sromu. Kiedy wydać azol bez recepty, a kiedy skierować pacjentkę do ginekologa.

Zaburzenia erekcjiczęsty, uleczalny problem i wczesny sygnał chorób serca. Inhibitory PDE5 pierwszego wyboru, pytaj o azotany, kieruj do lekarza.

Zakażenie układu moczowegodyzuria, częstomocz i parcia. Kiedy to niepowikłane zapalenie pęcherza do porady w aptece, a kiedy pilnie do lekarza. Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS)objawy fazy lutealnej ustępujące po miesiączce. Rozpoznanie z dzienniczka objawów, leczenie i porada w aptece.

Zdrowie psychiczne

4

Bezsennośćtrudność z zaśnięciem lub utrzymaniem snu mimo warunków do spania. Terapia CBT-I przed lekami, leki OTC tylko krótko, kiedy kierować do lekarza.

Depresjautrzymujący się obniżony nastrój i utrata przyjemności. Leczy lekarz, farmaceuta wspiera i rozpoznaje myśli samobójcze. Reakcja na stres (zaburzenia adaptacyjne)nasilona reakcja na konkretny stresor. Pomoc psychologiczna przed lekami, co doradzić w aptece i kiedy kierować do lekarza. Uzależnienie od nikotynyobjawy odstawienne, ocena nasilenia, terapia zastępcza i cytyzyna. Jak farmaceuta prowadzi pacjenta przez rzucanie palenia.

Układ nerwowy

3

Ból głowy napięciowyobustronny, uciskający ból „jak obręcz". Prosty analgetyk doraźnie z limitem dni i odróżnienie od migreny.

Migrenanapadowy, jednostronny pulsujący ból głowy z nudnościami i światłowstrętem. Doraźne leczenie wcześnie, limit dni i odróżnienie od napięciowego. Zawroty głowy (choroba lokomocyjna)jak odróżnić błędnik od udaru, kiedy winne są leki i co naprawdę działa w chorobie lokomocyjnej.

Układ ruchu

3

Ból krzyża (kręgosłupa)niespecyficzny ból dolnego odcinka kręgosłupa. Utrzymuj aktywność, NLPZ krótko, unikaj leżenia. Porada w aptece i czerwone flagi. Bóle mięśniowe (nadwyrężenia)Bóle mięśni po przeciążeniu i zakwasy. Żel z NLPZ pierwszym wyborem, wczesny ruch zamiast leżenia, ból po statynie i czerwone flagi.

Kurcze mięśnibolesny, mimowolny skurcz łydki, często nocny. Rozciąganie jako pierwszy wybór, magnez nie u każdego, różnicowanie z zakrzepicą.

Krew i choroby ogólnoustrojowe

3

Niedobór witaminy B12 i kwasu foliowegoobjawy neurologiczne przed niedokrwistością, pułapka kwasu foliowego i porada w aptece. Niedobór witaminy Dczęsty w Polsce jesienią i zimą, zwykle bezobjawowy. Cholekalcyferol wg wieku, kiedy oznaczać 25-OH-D i porada w aptece. Niedokrwistość z niedoboru żelazazmęczenie, bladość, mikrocytoza. Doustne żelazo co drugi dzień, diagnostyka przyczyny i porada w aptece.

Alergie i immunologia

2

Alergiczny nieżyt nosakichanie, wodnisty katar, świąd i zatkanie nosa. Leczenie wg ARIA i porada w aptece.

Pokrzywkaswędzące bąble znikające w ciągu doby, czasem z obrzękiem naczynioruchowym. Leki przeciwhistaminowe II generacji i porada w aptece.

Układ krążenia

2

Hipotonia ortostatycznajak wykonać próbę ortostatyczną w aptece, które leki ją wywołują i co doradzić, żeby pacjent nie upadł przy wstawaniu. Przewlekła niewydolność żylna (żylaki)Przewlekła niewydolność żylna i żylaki nóg: ciężkość, obrzęk, kurcze. Kompresjoterapia podstawą, leki flebotropowe objawowo, porada w aptece i czerwone flagi.

Układ hormonalny i metabolizm

1

Dna moczanowanapadowe zapalenie stawu od kryształów moczanu. Wczesne leczenie napadu, interakcje kolchicyny, adherencja do allopurynolu, czerwone flagi.