Nie należy odmawiać. Lek wycofany z powodu wady jakościowej należy przyjąć od pacjenta i odesłać do hurtowni razem z opakowaniami tej serii, które apteka ma na stanie. To hurtownia, a nie producent, przyjmuje od apteki zwrot.
Obawa, że apteka zostanie z wadliwym towarem, bo producent nie chce się sprawą zajmować, jest nieuzasadniona.
1. Ogólny zakaz zwrotu leków wady jakościowej nie obejmuje. Zakaz brzmi:
„Produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne wydane z apteki nie podlegają zwrotowi.” [1]
Wyjątek zaraz po nim:
„Przepis ust. 7 nie dotyczy produktu leczniczego lub wyrobu medycznego zwracanego aptece z powodu wady jakościowej, niewłaściwego ich wydania lub sfałszowania produktu leczniczego.” [2]
Ten przepis sam w sobie tylko znosi zakaz. Obowiązek przyjęcia zwrotu wynika z dwóch kolejnych.
2. Gdy wada jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia publicznego, a lek trafił już do pacjentów, Główny Inspektor Farmaceutyczny sam kieruje ich do apteki:
„W razie uznania, że produkt leczniczy, o którym mowa w ust. 3a, wydano już pacjentom, Główny Inspektor Farmaceutyczny w terminie 24 godzin wydaje obwieszczenie w celu poinformowania o możliwości zwrotu produktu leczniczego do apteki.” [3]
Jeśli do decyzji, z którą przyszedł pacjent, wydano takie obwieszczenie, odmowa stoi z nim w otwartej sprzeczności.
3. Rozporządzenie o wycofywaniu leków każe kierownikowi apteki przyjmować zwroty:
„przyjęcia od bezpośrednich odbiorców zwrotów produktów leczniczych – w przypadku procedury wycofania z obrotu” [4].
Rozporządzenie nie definiuje „bezpośredniego odbiorcy”, więc są dwa odczyty. W pierwszym jest nim także pacjent, któremu apteka wydała lek, i obowiązek przyjęcia zwrotu wynika z tego przepisu wprost. W drugim chodzi tylko o podmioty, którym apteka przekazała lek w obrocie, na przykład na zapotrzebowanie. Nawet w drugim odczycie odmowa nie ma oparcia w żadnym przepisie, bo zakaz zwrotu w tej sytuacji nie działa (punkt 1).
4. Apteka nie rozlicza się z producentem, tylko z hurtownią. Opakowania wycofanej serii zebrane w aptece, czyli jej własne i zwrócone przez pacjentów, odsyła się do hurtowni:
„zwrotu zgromadzonego zapasu produktu leczniczego do hurtowni farmaceutycznej – w przypadku procedury wycofania z obrotu nie później niż w ciągu 60 dni od dnia uzyskania przez aptekę decyzji o wycofaniu produktu leczniczego z obrotu.” [5]
Termin 60 dni liczy się od dnia, w którym apteka otrzymała decyzję, a nie od wizyty pacjenta. Hurtownia z kolei przyjmuje zwroty od aptek i oddaje towar podmiotowi odpowiedzialnemu [6].
5. Pacjentowi przysługuje wymiana leku na wolny od wad albo zwrot ceny. Ustawa o prawach konsumenta prawdopodobnie tu nie działa, bo wyłącza wydawanie leków przez pracowników służby zdrowia:
„Przepisów ustawy nie stosuje się do umów dotyczących usług zdrowotnych, które są świadczone przez pracowników służby zdrowia pacjentom w celu oceny, utrzymania lub poprawy ich stanu zdrowia, łącznie z przepisywaniem, wydawaniem i udostępnianiem produktów leczniczych oraz wyrobów medycznych, bez względu na to, czy są one oferowane za pośrednictwem placówek opieki zdrowotnej.” [7]
Zostaje wtedy rękojmia z kodeksu cywilnego:
„Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę (rękojmia).” [8]
„Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie.” [9]
Gdyby uznać, że sprzedaż leku bez recepty nie jest usługą zdrowotną, stosuje się ustawę o prawach konsumenta. Ona również daje wymianę albo zwrot ceny [10]. Dla pacjenta wynik jest więc taki sam.
6. Zwrotu ceny nie należy wstrzymywać do czasu, aż hurtownia rozliczy się z apteką. Żaden z przepisów nie uzależnia obowiązku sprzedawcy wobec kupującego od jego rozliczeń z dostawcą. W odczycie konsumenckim termin jest wprost:
„Przedsiębiorca zwraca konsumentowi cenę niezwłocznie, niepóźniej niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania towaru lub dowodu jego odesłania.” [11]
Apteka ma na odesłanie towaru do hurtowni 60 dni, więc czekanie na hurtownię prawie na pewno przekroczy ten termin. Pacjentowi można natomiast zamiast pieniędzy zaproponować wymianę na opakowanie z innej serii, jeśli jest dostępne [9].
