DicoflorBayer – Sprawdzona jakość

Probiotyki oparte na dowodach

Mikrobiota, fakty i mity, zalecenia ESPGHAN 2023 z przeglądem dowodów z 2026 roku, biegunka podróżnych i dowody dla szczepu LGG – wszystko, co pomaga w rozmowie z pacjentem.

Szczep LGGESPGHAN / WGONawet do 7 dni
Konsumencki Lider Jakości 2026

Mikrobiota jelitowa – funkcje i dysbioza

Mikrobiota jelitowa – 5 funkcji
1Wsparcie układu odpornościowego
2Trawienie pokarmu
3Produkcja witamin
4Ochrona przed szkodliwymi drobnoustrojami
5Przyswajanie składników mineralnych i elektrolitów

Mikrobiota jelitowa to zbiór mikroorganizmów żyjących w jelitach, odgrywający kluczową rolę w zdrowiu człowieka. Jej równowaga wspiera prawidłową pracę jelit i moduluje jelitowy system immunologiczny.

Dysbioza – zaburzenie równowagi mikrobioty

Zaburzenia składu mikrobioty mogą prowadzić do problemów trawiennych: bólu brzucha, wzdęć, biegunki czy zaparć. Do najczęstszych czynników zaburzających należą*:

  • Antybiotykoterapia
  • Nieprawidłowa dieta
  • Długotrwały stres
  • Infekcje
  • Niektóre leki

*Wiercińska M., Wnęk D. Dysbioza jelitowa – zaburzenie składu i funkcji mikrobioty jelitowej. https://www.mp.pl/pacjent/objawy/353506,dysbioza-jelitowa-zaburzenie-skladu-i-funkcji-mikrobioty-jelitowej

Wytyczne ESPGHAN – co trzeba wiedzieć o rekomendacjach

Probiotyki są szeroko stosowane w pediatrii, ale ich skuteczność różni się w zależności od szczepu i wskazania. W 2023 roku Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) wydało zalecenia dotyczące stosowania poszczególnych szczepów w przebiegu chorób układu pokarmowego. Niniejszy przegląd podsumowuje badania opublikowane od 2024 r., aby ocenić, czy nowe dowody uzasadniają zmiany w tych zaleceniach.

Niniejsze wytyczne opracowano specjalnie z myślą o populacjach pediatrycznych i opierają się na zdefiniowanym wcześniej kryterium metodologicznym: zalecenia ograniczono do szczepów probiotycznych popartych dowodami z co najmniej dwóch niezależnych, randomizowanych badań kontrolowanych (RCT).

Wskazanie
LGG
Zalecane szczepy i szczegóły
Zapobieganie biegunce związanej ze stosowaniem antybiotyków
LGG w zaleceniach
L. rhamnosus GGS. boulardii*
  • Zalecane wysokie dawki u dzieci z ryzykiem biegunki związanej z antybiotykoterapią.
  • Probiotyki należy wdrożyć od początku antybiotykoterapii i kontynuować przez cały okres jej trwania.
Ostra biegunka infekcyjna
LGG w zaleceniach
L. rhamnosus GGS. boulardii*L. reuteri DSM 17938L. rhamnosus 19070-2 & L. reuteri DSM 12246
  • LGG i S. boulardii skracają czas trwania biegunki (low certainty), a w przypadku LGG – czas hospitalizacji i ilość oddawanego stolca.
  • Można rozważyć inne szczepy, w tym L. reuteri DSM 17938, choć dowody są bardzo mało wiarygodne.
  • Połączenie szczepów L. helveticus R0052 i L. rhamnosus R0011 oraz Bacillus clausii szczepów O/C, N/R, SIN i T nie są zalecane.
Kolka niemowlęca
L. reuteri DSM 17938B. lactis BB-12
  • L. reuteri DSM 17938 (10⁸ CFU/dzień przez co najmniej 21 dni) oraz Bifidobacterium lactis BB-12 (10⁸ CFU/dzień przez 21–28 dni).
Czynnościowy ból brzucha
LGG w zaleceniach
L. reuteri DSM 17938L. rhamnosus GG
  • L. reuteri DSM 17938 (10⁸ do 2 × 10⁸ CFU/dzień) można rozważyć u dzieci z czynnościowymi zaburzeniami bólu brzucha.
  • U dzieci z zespołem jelita drażliwego (IBS) LGG (od 10⁹ do 3 × 10⁹ CFU dwa razy dziennie) w zmniejszeniu zarówno częstotliwości, jak i nasilenia bólu brzucha.
Zapobieganie martwiczemu zapaleniu jelit
LGG w zaleceniach
L. rhamnosus GGB. infantis Bb-02 & B. lactis Bb-12 & Str. thermophilus
  • Nie wydano żadnych zaleceń dotyczących ani przeciw L. reuteri DSM 17938 lub B. bifidum NCDO1453 oraz L. acidophilus NCDO 1748.
  • Nie zaleca się stosowania B. breve BBG-001 i Saccharomyces boulardii.
Zaparcie czynnościowe
Brak rekomendacji
  • Probiotyki nie są zalecane ani jako leczenie samodzielne, ani jako leczenie wspomagające, ponieważ nie wykazano ich skuteczności.
Celiakia
Brak rekomendacji
  • Brak zaleceń ze względu na niewystarczające dowody i niejednorodność dostępnych badań.
Ogólne zdrowie niemowląt (mleka modyfikowane)
Brak rekomendacji
  • ESPGHAN 2025: brak rekomendacji „za” lub „przeciw”.
  • Formuły wzbogacone probiotykami są bezpieczne; brak wyraźnych korzyści klinicznych.
Warto pamiętać! Ostatnie badania nie dostarczyły wystarczających dowodów uzasadniających zmiany w zaleceniach ESPGHAN.

*Uwaga: w wielu badaniach brak specyfikacji S. boulardii; jeżeli była podana lub oceniona retrospektywnie, to najczęściej stosowano S. boulardii CNCM I-745.

Opracowano na podstawie:

  1. Zemła M, Kotowska-Bąbol M, Szajewska H. An update on probiotics in paediatrics. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2026 May 1;29(3):320-326.
  2. Szajewska H et al.; ESPGHAN Special Interest Group on Gut Microbiota and Modifications. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2023 Feb 1;76(2):232-247.

Biegunka podróżnych

Biegunkę podróżnych uznaje się za odmianę biegunki infekcyjnej: charakteryzuje się jedno- lub kilkudniową biegunką z 3–5 wodnistymi stolcami na dobę. Towarzyszy jej minimum jeden objaw chorobowy, taki jak nudności, ból brzucha lub wymioty.

Choroba ta może występować u 38% do nawet 80% podróżujących do krajów o niższym standardzie higienicznym, szczególnie podczas podróży do strefy subtropikalnej i tropikalnej. Biegunka podróżnych i związane z nią zaburzenia żołądkowo-jelitowe stanowią ponad 25% wszystkich problemów zdrowotnych osób podróżujących z krajów rozwiniętych do regionów o trudniejszych warunkach sanitarnych.

38–80%
podróżujących do krajów o niższym standardzie higienicznym, zwłaszcza w strefie subtropikalnej i tropikalnej
ponad 25%
wszystkich problemów zdrowotnych osób podróżujących z krajów rozwiniętych do regionów o trudniejszych warunkach sanitarnych
80%
przypadków to bakterie, głównie enterotoksyczne (ETEC) lub enteroagregacyjne (EAEC) szczepy E. coli

Najczęstszym czynnikiem etiologicznym są enteropatogeny. W pozostałych przypadkach najczęstszym czynnikiem są wirusy lub kombinacja dwóch i więcej patogenów.

Profilaktyka

  • Najwyższe znaczenie ma higiena rąk oraz posiłków – bezwzględne mycie rąk przed każdym posiłkiem oraz po skorzystaniu z toalety.
  • Należy unikać pokarmów z nieznanych źródeł (np. lokalne stragany).
  • Zaleca się picie wody butelkowanej i unikanie napojów z lodem niewiadomego pochodzenia.
  • Profilaktyka antybiotykowa nie jest zalecaną formą prewencji z wyjątkiem osób obciążonych dużym ryzykiem – w tej grupie można zastosować chemoprewencję (rifaksymina lub fluorochinolony). Rozważyć można także prewencję probiotykami.

Prewencja szczepem LGG

  • Na pierwszym miejscu w zapobieganiu biegunce podróżnych wymieniane są szczepy Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) oraz Saccharomyces boulardii.
  • Szczep LGG można stosować w formie: dwie saszetki lub dwie kapsułki dwa razy dziennie.
  • Przyjmowanie można rozpocząć dwa dni przed wyjazdem i kontynuować podczas pobytu w rejonie ryzyka zachorowania.
  • Dane sugerują, że LGG może być skuteczniejszy u pacjentów, którzy w przeszłości mieli epizod biegunki podróżnych.

Leczenie

  • Nawodnienie – płyny o zmniejszonej osmolarności (DPN).
  • Leki zmniejszające liczbę wypróżnień (np. loperamid).
  • Antybiotyki (m.in. fluorochinolony, rifaksymina).
  • Szczepy probiotyczne mogą być skuteczne w łagodzeniu objawów towarzyszących biegunce podróżnych.

Dawkowanie LGG w leczeniu ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego

PopulacjaWskazanieTowarzystwo naukoweDawkaCzas trwania terapii
DzieciLeczenie ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowegoESPGHAN 2022, WGO 2023≥ 10¹⁰ CFU/dobęZazwyczaj 5–7 dni
DorośliLeczenie ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowegoWGO 202310⁹ × 2/dobęNieokreślony w wytycznych

Dowody z badań klinicznych

Przeprowadzono dwa badania, w których oceniano skuteczność LGG w zapobieganiu biegunce podróżnych. W obu podróżni przyjmowali szczep LGG w dawce 2×10⁹ CFU/dziennie. Przyjmowanie probiotyku zmniejszyło ryzyko wystąpienia biegunki podróżnych odpowiednio o:

↓ 12%badanie Hilton et al.
↓ 45%badanie Oksanen et al.

Szczep Lactobacillus rhamnosus GG zalecany jest przez Światową Organizację Gastroenterologii (WGO) oraz Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) w leczeniu ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego. Należy podkreślić, że brakuje oceny skuteczności probiotyków w prewencji według zasad EBM – decyzję podejmuj indywidualnie.

Opracowano na podstawie:

  1. Cichy W. Fakty i mity: probiotyki, mikrobiota a mikrobiom. Forum Pediatrii Praktycznej nr 17, październik 2017.
  2. Mach T. Biegunka podróżnych. Gastroenterologia Kliniczna 2011;3(3):121–126.
  3. Korzeniowski K. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe u powracających z podróży. Forum Medycyny Rodzinnej 2018;12(4):115–126.
  4. McFarland LV, Goh S. Are probiotics and prebiotics effective in the prevention of travellers' diarrhea: A systematic review and meta-analysis. Travel Med Infect Dis. 2019;27:11-19.
  5. Hilton E et al. Efficacy of Lactobacillus GG as a Diarrheal Preventive in Travelers. J Travel Med. 1997;4(1):41-43.
  6. Oksanen PJ et al. Prevention of travellers' diarrhoea by Lactobacillus GG. Ann Med. 1990;22(1):53-56.
  7. DuPont HL et al. Expert review of the evidence base for prevention of travelers' diarrhea. J Travel Med. 2009;16(3):149-160.
  8. DuPont HL et al. Expert review of the evidence base for self-therapy of travelers' diarrhea. J Travel Med. 2009;16(3):161-171.
  9. World Gastroenterology Organisation Global Guidelines: Probiotics and prebiotics. February 2023.
  10. Szajewska H et al.; ESPGHAN Special Interest Group on Gut Microbiota and Modifications. Probiotics for the Management of Pediatric Gastrointestinal Disorders. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2023;76(2):232-247.

Sprawdź swoją wiedzę o LGG

1. Czy szczep LGG można stosować jednocześnie z antybiotykiem?

2. Jak długo LGG kolonizuje jelita po ostatniej dawce?

3. Który produkt Dicoflor® jest przeznaczony dla wcześniaków?

4. Co pokazują aktualne dane: mieszanki wielu szczepów vs pojedyncze szczepy?

5. Jaka jest dawka LGG w kapsułce Dicoflor Forte?

Piśmiennictwo i źródła

  1. van den Akker CHP et al. Probiotics and Preterm Infants. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2020 May;70(5):664-680.
  2. Goldin BR et al. Survival of Lactobacillus Species (Strain GG) in Human GI Tract. Dig Dis Sci. 1992;37(1):121-128.
  3. Kumpu M et al. Recovery of probiotic LGG in tonsil tissue after oral administration. Br J Nutr. 2013 Jun 28;109(12):2240-6.
  4. Najwyższa Izba Kontroli (NIK), raport dot. suplementów diety, 2016.
  5. IQVIA Pharmascope, MAT 04/2025 (analiza wewnętrzna Bayer Sp. z o.o., klasa 03F1). Prawa autorskie IQVIA.
Dicoflor
Materiał przeznaczony dla farmaceutów i personelu medycznego. Produkty Dicoflor® to suplementy diety / żywność specjalnego przeznaczenia medycznego.
CH-20261118-44